Son Haberler

Yakut Nedir, Özellikleri Nelerdir?

-
Eylül 11, 2022
Yakut Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Yakut, bedelli taşlar arasında elmastan sonra en sert taştır. Daha Önceki çağlardan günümüze takıların nadide taşları arasında yer alır. Altından bedellidir.

Yakut Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Yakut; kırmızı, pembe ve morun muhtelif tonlarında bulunabilen oldukça estetik görünümlü, efsanevi bedelli bir taştır. Edebiyatta bir hayli benzetme ve manzumlara, şarkı laflarına mevzu olan yakutun zarif ve dikkat çekici yapısı her zaman alaka sürüklemiştir. Kırmızı ve tonlarındaki rengi nedeniyle aşkı temsil eder ve “aşk taşı” olarak da öğrenilir. Yakut, aynı zamanda asilliği ve saygıdeğerliği temsil eder. Ayrıca, temmuz ayında doğanları temsil eden mistik doğum taşıdır. Astrolojik olarak yay, oğlak, akrep, koç, yengeç ve aslan burçlarının da taşıdır. Altın ve gümüş gibi bedelli metallerle kullanımı yaygındır.

İngilizce karşılığı “ruby” olan yakut, Latince “rubeus” başka bir deyişle “kırmızı” kelimesinden türetilen bir kelime. Arapça orijinli bir kelimedir. Kelime anlamı “kırmızı bedelli taş” biçimindedir. Yakut, aynı zamanda Kuzey Sibirya’da bulunan özerk Yakutistan’da yaşayan Türk topluluğudur. Yakutistan, yakut minerali korendon bakımından zengin bir ülkedir.


Tarihçesi

Yakut, tarihte ehemmiyetli bir yere sahip taşlar arasında yer alır. Türk tarihinde olduğu gibi Uzakdoğu kültürlerinde de bir hayli objenin süslemelerinde yakuttan faydalanılmıştır. Kılıçlar, kamalar ve silahlar başta olmak üzere bir hayli eşyanın süslemelerinde yakut ve öbür bedelli taşlara tesadüfmek muhtemel. Osmanlı’da bayanlar takı ve mücevherlerinde nadide bir taş olarak yakutu seçim etmiştir. Topkapı Epilepsiyi’nda sergilenen takılar, mücevherler ve aksesuarlar başta olmak üzere rakamsız süslemede yakut kullanılmıştır.

Yakut, kralların ve kraliçelerin taşı olarak tarihte soyluluğu, güneşi ve ateşi temsil etmiş. Fazilet bakımından elmasın dahi üstünde görülürmüş. Hatta Moğol İmparatoru Kubilay Han’ın büyük bir yakut karşılığında bir şehri teklif ettiği söylenti edilir. Daha Önceki Mısır’ın savaş ve imha tanrıçası aslan başlı Sekhmet’i de yakutun temsil ettiği söylentiler arasında… Hindular da, yakut için “bedelli taşların kralı” ifadesini kullanırmış. Yakutun anavatanı sayılan Burma’daki daha önceki efsanelere göre, bedenine yakut takanların dokunulamazlığın eforunu kazandığına inanılırmış. Geçmişte vebaya karşı yakutun takılmasının öneri edildiği belirtiliyor. Asillerin düğünlerinde de gelinin taktığı pahalı mücevherlerde yakutun ehemmiyetli bir yeri varmış.

Yakutla alakalı bazı tarihi büyümeleri şöyle sıralayabiliriz;

Burma’nın Mogok bölgesindeki yakut madenleri 6. asırda keşfedildi.
Yakut gereksinimi çoğaldıkça 1830 senesinde sentetik yakut çalışmaları başladı.
1837 senesinde Gaudin, ilk sentetik yakutu üretti.
1910 senesinde ticari ölçekli ilk sentetik yakut üretildi.
1960 senesinde ilk yakutlu lazer üretildi.


Fiziksel ve Kimyevi Özellikleri

Yakut, yer altında suratlarca sıcaklık ve basınç altında oluşan bir taş. Yakutun erime derecesi 2050 derecedir. Sertlik derecesi 9,0 mohstur. Dünyadaki en sert taşlar arasında elmastan sonra ikinci sıradadır. Kırmızı ve mor tonlarında bulunabilen yakuta rengini bünyesindeki krom elementi verir. Krom ölçüyü çoğaldıkça rengi koyulaşır. Pembe ve tonlarında, eflatun ve kahverengi tonlarında da olabilmektedir. En bedelli yakutlar, kan kırmızısı rengindedir. Kristal yapısı rombohedraldir. Görünüşü öbür bedelli taşlara oranla oldukça şeffaftır. Kıvılcım biçiminde bir ışıltısı vardır. Işığa yakalandığında 6 köşeli yıldız biçiminde ışık verir. Kesildiğinde oldukça düzgün hatlar verebilir. Kimyevi özellikleri bakımından safir taşı ile eşlikler gösterir. Rengi dışında hemen hemen tam özellikleri ile safire eş. İçerisinde damar bulunabilir. Damarlı yakutlar bazı mücevherlerde özellikle seçim edilen cinsidir ve daha reelci bulunduğu için oldukça bedellidir.

Yakut tabiatta bulunur, sentetik olarak da üretilebilir. Sentetik yakutların içinde mikroskobik hava boşlukları ve oyuklar görülebilirken, natürel yakutta bu kabarcık ve oyuklar bulunmaz. Natürel hali mat ve azametsizdir. Yerkabuğunda ender bulunur. Zoisit kayaçlarındaki kırmızı ve mor kısımlar yakuttur. Genellikle korund veya korendon minerali içinde alana kazanç. Korendon, bir alüminyum oksit mineralidir. Elmastan sonraki en sert mineraldir. Bünyesine giren krom nedeniyle kan kırmızısı bir renk alır. Bu yakut yaradılışıdır. Elmas parlaklığında olan korendon minerali; kor kayaçlarda, tortul kayaçlarda ve metaformik kayaçlarda oluşur. Silindir şekilli kristaller, kocaman bloklar ve yuvarlak taneler halinde bulunur. Sertliği, yoğunluğu ve kristal biçimi ile imtiyazlı bir mineral olan korendonun mavi renkli cinsine safir veya gökyakut ismi verilir. Safir ve yakut, korendonun daha ince taneli cinsleridir. Korendondaki kırmızı dışındaki renkler, safirin değişik cinsleridir. Korendonun demir oksit cinslerine zımpara ismi verilir ve sertliği, kristal yapısı nedeniyle yıprandırıcı mineraller arasında yer alır.

Laboratuvar etrafında üretilen sentetik yakut, lazer üretiminde kullanılır. Sentetik yakut, ultraviyole ve kızılötesi ışınları yansıtmadan geçirebilir. Bu nedenle optik mahsullerde kullanılabilir. Isıya dayanıklı sırçalar, bilimsel alet ve aygıtlarda da sentetik yakut kullanımı yaygındır. Sentetik yakutlar, fiziksel özellikleri bakımından natürel korendonun özelliklerine çok yakındır. Yüzde 2,5 oranında krom oksit kapsayan sentetik yakut, güvercin kanı kırmızısı rengindedir.

Yakutun Verimleri

Yakut, bedelli olduğu kadar şifalı olduğuna da inanılan bir taştır. Üç enerji seviyesine sahip olan ehemmiyetli enerji taşları arasında yer alır. Doğa Ötesi özelliklerinin vücuda ve ruha canlılık kazandırdığı belirtilir. Tarihte us ve beyin rahatsızlıklarına karşı kullanıldığına dair bazı bilgiler var. Sahibine iyi kader verdiğine inanılan yakutun cinsel meselelere de yararı olduğu belirtiliyor. Her ne kadar bilimsel kanıtı olmasa da yakutun sıhhate verimleri ile alakalı bazı bilgiler şöyle; bazı uzuvların çalışmasını kumpaslar, bağışıklık sistemini kumpaslar, bedene dinamiklik kazandırır, kan akışını kumpaslar, ateş düşürücü özelliği vardır, bedendeki olumsuz enerjiyi alır, cesaret verir ve özgüveni artırır, huzur verir, hastalara motivasyon verir, afrodizyaktır, hamile bayanların sızılarını dindirir, böbrek, dalak ve faize uzuvları için yararlıdır, pozitif düşünce verir.


Bunları Öğreniyor Musunuz?

Kur’an-ı Kerim’de ismi geçen 3 taştan biri de yakuttur.
Yakut rezervi en çok Tayland’ın özerk bölgesi Myanmar-Burma’da bulunur. En bedelli yakut da Burma’daki yasaklı bölge Mogok’tan çıkarılır. “Güvercin kanı” ismi verilen canlı kırmızı yakut da çok bedellidir ve Burma’da çıkarılır.
Burma’dan çıkan büyük yakutların bedeli milyon dolarlarla ifade edilir.
Washington’daki Natürel Tarih Müzesi’nde dünyanın en büyük yakutu sergilenmektedir. 23,1 karatlık 4,62 gr yakut, 1930 senesinde Burma-Mogok’ta çıkarıldı.
1988 senesinde bir sarih artırmada 16 karatlık bir yakut, 3,6 milyon dolara satıldı.
Lüksemburg Prensi IV Charles, 250 karatlık bir yakut taşırmış.
Bir yakut minerali olan korendonun en ehemmiyetli rezervi Yakutistan’da bulunur. Yakut Saha Türklerinin yaşadığı Yakutistan’da elmas başta olmak üzere altın, gaz, gümüş ve bakır zenginlikleri ile öğrenilir. Element tablosundaki hemen hemen tam elementler Yakutistan’da bulunmaktadır.
Yakut, etraf koşulları ve kimyeviler nedeniyle matlaşabilir. Bu gidişatta yalnızca suyla yıkanarak daha önceki parlaklığını kazanabilir.
Sentetik ve natürel yakutları ayırt edebilmek oldukça güçtür. Genellikle gemologlar bedelli taş uzmanı tarafından ayrıt edilebilir. Sentetik yakutlarda mikrokobik damlacıklar ve oyuklar bulunur, ışık iletkenliği yüksektir. Natürel yakutlarda damlacıklar ve oyuklar bulunmaz ve ışık iletkenliği çok düşüktür.
Türkiye’de yakut rezervi bulunmamaktadır, natürel yakut ithal edilmektedir. Büyük sentetik yakut yapımı ile alakalı iki bilim adamının çalışmaları neticeyi Ar-Ge düzeyine gelinmiştir.
Afganistan, Pakistan, Sri Lanka, Çin, Kenya, Malavi, Hindistan, Vietnam, Kuzey Carolina, Rusya, Avustralya, Norveç, Kamboçya ve Tanzanya öbür yakut rezervi bulunan ülkelerdir.
Türkiye’de takribî 450 birey “Yakut” adını kullanıyor.