Son Haberler

Uzunluk ve Alan Ölçü Birimleri

-
Eylül 7, 2022
Uzunluk ve Alan Ölçü Birimleri

Uzunluk ve Alan Ölçü Birimleri

Miktar birimleri, her alanda kullanılan ölçme değerlerini ifade eder. Metre sistemine göre tertip edilen miktarlardır. Uluslararası standartları vardır.

İki nokta arasındaki uzaklığa “uzunluk” denir. Fiziksel olarak somut bir biçimde ölçülebilen nesneler için tanımlayıcı bir kaideye göre rakamsal bir değer atanması, genel olarak “miktar birimleri” olarak belirlenir. Uzunluk ve alan miktarları, fiziksel olarak somut bir biçimde ölçülebilir. Bilimde, tıpta, mühendislikte, müteahhitlikte minik ve büyük ölçme değerleri çok ehemmiyet talep eder. Her alanda ve sektörde “çok net” miktar alma gereksinimi vardır. Doğru ve net miktarlar, yapım ve yararlılık anlamına kazanç. Miktar birimlerini doğru seçme, problem çözme taşıtıdır. Uzunluk ve alan miktarları ile alakalı bir hayli ayrıntıyı yazımızda bulabilirsiniz.

Uzunluk Miktarları

Uluslararası uzunluk birimi, “metre”dir. Metre, tüm dünyada “m” sembolü ile belirlenir. “1 metre”nin modern tanımı; “ışığın boşlukta 1 / 299.792.458 saniyede aldığı yol” biçimindedir. Aynı zamanda, dünyada muhtelif laboratuarlarında yapılabilen hassas ölçümlerin karşılaştırılabilmesi emeliyle kabul edilen temel uzunluk birimidir. Uzunluk miktar birimleri katlarına çevrilirken her basamakta 10 ile ufalanır. Askatlarına çevirirken ise her basamakta 10 ile çarpılır.

Uzunluk miktar birimleri ve karşılıklarının ayrıntılarına göz atalım:

1 metre m: 0.001 km, 39,37 inç, 3,281 ayak, 1,0936 yarda 
1 santimetre cm: 10 milimetre, 0,01 metre, 0,3937 inç 
1 km kilometre: 1000 metre, 39370 inç, 3281 ayak, 1094 yarda, 0,6214 kara mili, 0,5396 deniz mili 
1 inç in, inch: 0,0254 metre, 0.833 ayak, 0,0278 yarda 
1 ayak ft, foot: 12 inç, 0,3048 metre, 0,3333 yarda 
1 yarda yard: 3 ayak, 0,9144 metre, 36 inç 
1 kara mili statute mile: 1609 metre, 1.609 km, 63360 inç, 5280 ayak, 1760 yarda, 0,8684 deniz mili 
1 deniz mili nautical mile: 1852 metre, 1,852 km, 72960 inç, 6080 ayak, 2027 yarda, 1,152 kara mili 
1 linye: 1/8 pus inç 
1 pus: 2.54 santimetre 
1 feet kadem: 12 pus, 30,48 santimetre 
1 yarda: 3 feet, 36 pus, 91,5 santimetre 
1 kulaç fathom: 2 yarda, 6 kadem, 183 santimetre 
1 Gomina 8 cable: 608 kadem, 185,2 metre  

Metrenin Katları ve Askatları

Metrenin katları şunlardır; dekametre, hektometre, km…

1 dekametre dam: 10 metre 
1 hektometre hm: 100 metre 
1 km kilometre: 1000 metre 

Metrenin askatları şunlardır; milimetre, santimetre, desimetre.

1 milimetre mm: 0,001 metre • 100 metre
1 santimetre cm: 001 metre 
1 desimetre dm: 0,1 metre m

Uzunluk birimlerini daha iyi kavramak için Uluslararası Ölçüm Sistemi’ne göre metrenin katlarını paylaşalım:

100 metre
101 dekametre
102 hektometre
103 km
104 megametre
109 gigametre
1012 terametre
1015 petametre
1018 egzametre
1021 zettametre
1024 yottametre
10–1 desimetre
10–2 santimetre
10–3 milimetre
10–6 mikrometre
10–9 nanometre
10–12 pikometre
10–15 femtometre
10–18 attometre
10–21 zeptometre
10–24 yoktometre

Uzunluk Miktarlarının Tanımları

Adım: 1 adım, takribî 1 metre olarak kabul edilir. 
Angström: Simgeyi “Å”dır. “1 ångström”, santimetrenin 100 milyonda biri; 0,1 nanometre veya 100 pikometredir. 
Akre acre: Simgeyi “ac”dir. 4,046 metrekareye karşılık gelen miktar birimidir. Amerika ve İngiltere’deki dönüm hesaplarında kullanılır. 1 dönüm, “0,247105381” akredir. 
Astronomik Birim: Simgeyi “au”dur. “1 astronomik birim”, Güneş’in merkeziyle Dünya’nın merkezi arasındaki uzaklık olan 149,5 milyon kmdir. Başka bir ifadeyle, 92,8 milyon mildir. Cihandaki büyük uzaklıkları belirtmek için kullanılır. 
Attometre: Atom çekirdeğini ölçmek için kullanılır. Femtometrenin binde biridir. 
Dekametre: Simgeyi “dam”dır. Metrenin 10 katı; başka bir deyişle 10 metrelik uzunluğa verilen isimdir. “1 dekametrekare”, 10 metrekaredir. 
Desimetre: Simgeyi “dm”dir. Metrik sistemde metrenin 10’da biri olan miktar birimidir. Ayrıca, 1 kübik desimetre 1 litreye denktir.
Deniz Mili: Simgeleri “m, nm veya nmi” biçimindedir. “1 boylamın 1 dakikalık yay parçasına karşılık gelen uzunluk birimi” olarak belirlenir. “1 deniz mili” “1852 metre”dir. Saatte 1 deniz miline denk sürat birimine “knot” denir. 
Fit Feet, Foot: Simgeyi “ft”dir. İngiliz uzunluk miktarı birimidir. 1 fit, 30,48 santimetredir. 
Femtometre: Simgeyi “f”dir. Metrenin as katlarından olan femtometre, “0,000000000000001” metredir. 
Gigametre: Simgeyi “gm”dir. 1 gigametre, metrenin 1 milyar katıdır. 
Hektometre: Simgeyi “hm” olan hektometre, metrenin 100 katını ifade eder. 
Hubble uzunluğu: “120000000000048000” gigametreye karşılık gelen değerdir. Gökbiliminde kullanılır. 
İnç Inch: Simgeyi “in”dir. 2,54 santimetre uzunluğun karşılığıdır. Alan hesaplamalarında “inçkare”, hacim hesaplamalarında “inçküp” tanımı yapılır. Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve İngiltere’de yaygın olarak kullanılmaktadır. 
Işık seneyi: Simgeyi “ly”dir. Işığın boşlukta 1 senede aldığı mesafedir. Genellikle yıldızlar arası mesafeleri ölçmekte kullanılır. 
Megametre: Simgeyi “Mm”dir. Metrenin 1 milyon katını ifade eder. 
Mikrometre Mikron: Simgeyi “µm”dir. Milimetrenin binde birinin karşılığıdır. Mikroskobik nesnelerin ölçmede kullanılır. 
Kara Mili: Simgeyi “mi”dir. Metrik hesaba göre “1.609,344” metreye denk uzunluktur. 
Nanometre: Simgeyi “nm”dir. 1 metrenin milyarda birini ifade eden miktar birimidir. Gözle görülemeyen nesneleri ölçmekte kullanılır. 
Parsek: Simgeyi “pc”dir. “1 parsek”, takribî 3,26 ışık senesine denktir. Paralaksı 1 olan bir gökcisminin uzaklığına denktir. Gökbilimde kullanılan miktar birimidir.
Pikometre: Simgeyi “pm”dir. Metrenin trilyonda birini ifade eder.  
Thou: 1 thou, “39370,078” metreye eşdeğerdir. 
Yarda: Simgeyi “yd”dir. “1 yarda”, 3 fit veya 36 inçtir. Uzunluk değeri “0,9144” metreye denktir. Amerika ve İngiltere’de yaygın olarak kullanılır. 

Alan Miktarları

Yüzeyleri ölçmek için kullanılan miktarlara “alan miktarları” ismi verilir. Metre sistemine göre tertip edilmiştir. Alan miktarının temel birimi metrekaredir m2. “1 metrekare”; bir kenarı “1 metre” uzunluğunda olan bir karenin alanının ifade eder. Alan miktarları, metrik sisteme göre tertip edilmiştir. Alan miktar birimleri katlarına çevrilirken her basamakta 100 ile ufalanır. Askatlarına çevrilirken ise her basamakta 100 ile çarpılır. Metrekarenin katları yüzer yüzer gelişir, askatları yüzer yüzer küçülür.

Alan miktarları ve karşılıkları şöyledir;

1 santimetrekare cm2 – 100 mm2- 0,1550 inçkare 
1 metrekare m2 – 10.000 cm2 – 1,1960 yardakare 
1 hektar ha – 10.000m2 – 2,4711 acre 
1 kilometrekare km2 – 100 hektar – 0,3861 milkare 
1 inçkare – 6,4516 santimetrekare 
1 ayakkare – 144 inç – 929 santimetrekare 
1 yardakare – 9 ayakkare – 0,8361 metrekare 
1 akre – 4840 yardakare – 4046,86 metrekare 
1 mil kare sq.mil – 640 akre – 259 hektar 

Metrekarenin katları:

Metrekarenin askatları, 1 metrekareden daha minik yüzeyleri ifade eder. 1 metrekarenin 100, 10 bin ve 1 milyon denk parçaya dağılınmasıyla elde edilir.

Metrekarenin askatları:

Desimetrekare: Bir kenarının uzunluğu “1 desimetre” olan karenin alanına “1 desimetrekare” denir. 
Santimetrekare: Bir kenarının uzunluğu “1 santimetre” olan karenin alanına “1 santimetrekare” denir. 1 santimetrekare, 1 desimetrekareden 100 kat miniktir. 
Milimetrekare: Bir kenarının uzunluğu “1 milimetre” olan karenin alanına “1 milimetrekare” denir. 1 milimetrekare, 1 santimetrekareden 100 kat miniktir. 

Metrekarenin üst katları:

Dekametrekare: Bir kenarının uzunluğu “1 dekametre” olan karenin alanına “1 dekametrekare” denir. 1 dekametrekare, 1 metrekareden 100 kat büyüktür. 
Hektometrekare: Bir kenarı “100 metre” olan bir karenin alanına “1 hektometrekare” denir. Bir hektometrekare; 100 dekametrekare ve 10.000 metrekareye denktir. 
Kilometrekare: Bir kenarı “1000 metre” olan bir karenin alanına “1 kilometrekare” denir. Bir kilometrekare; 100 hektometrekare, 10.000 dekametrekare, 1.000.000 metrekareye denktir. 

Öteki Bazı Uzunluk Miktarları

Metrik uzunluk miktar birimleri büyükten-miniğe: Petametre, terametre, gigametre, megametre, km, hektometre, dekametre, metre, desimetre, santimetre, milimetre, mikrometre, nanometre, pikometre, femtometre.

Matbaada kullanılan uzunluk miktarları: Pika pica, pc, punto point, pt.

Denizcilikte kullanılan uzunluk miktarları: Linye, kulaç, pus, fathom, gomina, cable, kadem.

Osmanlı döneminde kullanılan uzunluk miktarları: Arşın, ayak, berid, çarşı arşını, endaze, daha önceki mil, fersah, hat, kadem, kerrab, kirah, kulaç, erim, merhale, nokta, parmak, rubu, urup, tarımsal.

Amerika ve İngiltere’de kullanılan miktar birimleri: Fitfeet, inç, thou, yarda.

Öteki miktar birimleri: Astronomik birim, Hubble uzunluğu, gomina, ışık seneyi, parsek.

Metroloji Nedir?

Metroloji, ölçme bilimidir. Miktar ve ağırlık birimlerinin milli ve uluslararası büyümesini sağlar. 20 Mayıs 1875 tarihinde Paris’te “Metre Konvansiyonu”nun imzalanmasından sonra bir bilim dalı olarak kabul görmüştür. Her sene 20 Mayıs “Dünya Metroloji Günü” olarak kutlanmaktadır. Yunanca “ölçme bilimi” anlamındaki “metron” sözcüğünden türetilen metrolojinin emeli; “tam ölçme sistemlerinin temeli olan birimleri belirleyerek, bilim ve teknolojinin kullanımına sunmak ve yapılan tam ölçümlerin eminliğini ve doğruluğunu sağlamak”tır. Ölçüm meçhullüğü ve uygulama alanına bakılmaksızın, ölçüm ile alakalı tam teorik ve uygulamaya müteveccih unsurları kapsar. Uluslararası seviyede kabul edilmiş birimlerin tanımını yapmak, mesullükleri arasındadır.

Uzunluk ve Alan Miktar Birimleri Hakkında Kısa Bilgiler

Metre, emin bir miktarda uzunluğa sahip fiziksel nesneleri için kullanılan bir uzunluk birimidir. 
Metre, insanlık tarihinin en daha önceki miktar birimidir. İlk çağlardan beri kullanılmaktadır. 
Evrensel miktar birimleri olarak metrik sistemin standartları, Uluslararası Birimler Sistemi SI tarafından tanımlanmaktadır. 
Uluslararası Birimler Sistemi Système International d’Unités, 1960 senesinde yapılan 11. Ağırlıklar ve Miktar Genel Konferansı’nda kabul edilmiştir. 
SI, bilim ve uluslararası ticaret alanında değişik miktar birim sistemleri arasındaki karışıklığı önlemek için oluşturulan uluslararası birim sistemidir.  
Uluslararası Miktar ve Ağırlıklar Ofisi BIPM, dünya çapında miktar standartlarının SI doğru olarak kullanılmasından mesuldür. 
İskoçyalı fizikçi Lord William Thomson Kelvin, miktar birimlerine ait şunları söylemiştir: “Şayet ölçebiliyorsan, ne hakkında konuştuğunun farkındasın, şayet ölçtüklerini bir de sayısal olarak ifade edebiliyorsan, ölçtüğün kalitenin ne olduğu hakkında artık bilgi sahibisin, fakat ölçemiyorsan ve sayısal olarak da ifade edemiyorsan, sahip olduğun bilgiler eksik ve tatmin edici değil; bu bilgiler, bilimsel çalışmaların ilerlemesi açısından başlangıç olabilir; fakat bundan ne kadar emin olduğun emin değil.”