Son Haberler

Ünlem Nerede Kullanılır?

-
Eylül 3, 2022
Ünlem Nerede Kullanılır?

Ünlem, seslenme ve duygu bildiren kelimelerden, tümcelerden sonra kullanılır. Dikkat edilmesi gereken bazı noktaları olsa da kullanımı en kolay noktalama işaretlerinden birisidir.

Ünlemin Kullanım Alanları ve Misal Cümleler

1. Neşelenme, üzülme, şeref, utanma gibi duyguları bildiren tümcelerin sonuna konulur. Bu duyguları ifade eden şey, bazen tümce değil direk kelime olabilir, bu gidişatta kelime sonunda da ünlem kullanılabilir. Her yüklemin bir tümce olduğunu kabul edersek, yüklem ya da çekimli fiilden sonra da ünlem kullanılabilir. 

Misallersek:

Efendiler! Yarın cumhuriyeti bülten edeceğiz. M. Kemal Atatürk, 28 Ekim 1923
Ne mutlu Türk’üm diyene! M. Kemal Atatürk
“Kabul!” sesleri üzerine, zabıt okundu. M. Kemal Atatürk, Söylev, Cumhuriyetin duyuruyu ile alakalı kısım
Heyhat ! Yeniden mi üzüntü, yeniden mi efkâr !
“Uygarlık!” dediğin tek birey kalmış canavar ? Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı

2. Seslenme ve hitap kelimelerinden sonra ünlem kullanır. Ayrıca uyarıcı veya telkin edici bir ibareden sonra da ünlem kullanılmaktadır. Ünlem, bu ibareden hemen sonra kullanılabilir. 

Misallersek:

Dost ! Yurdumu pespayelere uğratma sakın! Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı
Asker! Hazır ol!

3. Ünlem işareti konması gereken yer illaki seslenme ya da unvan lafından hemen sonraki alan değildir.  Seslenme ya da unvandan sonra virgül konup tümcenin sonuna da ünlem konabilir. 

Misal:

Halkın ! Korkma ! Nasıl böyle bir imanı boğar !
Halkın, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar ! Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı

4. Alay, kınama, ciddiye alma, dalga geçme anlamlarında da kullanılır. Tümcede bu anlamı sağlamak için muhatap olan ibarenin yanına yay parantez içinde ünlem işareti konur. 

Misallersek:

Parası var !, her gün kızlar etrafında !, aşk desen kapısında köpek ! ama hala çorabı delik ha ? Söz !

Bu yazı hazırlanırken Türk Dil Kurumu yazım rehberi ve yeniden Türk Dil Kurumu noktalama kaideleri dikkate alınmıştır. Alıntı tümcelerin nereden alıntı oldukları belirtilmiştir ama bunun dışında kalan tüm misaller özgün misallerdir.