Son Haberler

Türkiye’deki Vakıflar ve Amaçları

-
Eylül 6, 2022
Türkiye’deki Vakıflar ve Amaçları

Türkiye'deki Vakıflar ve Amaçları

Vakıf sözcüğü lügatte, bir hizmetin gelecek yarıyıllarda da yapılması için muhakkak koşullar altında ve resmi yollarla bir şahıs veya topluluk tarafından yapılan para takviyeyi, anlamına gelmektedir. Günümüzde bazı kamu hizmetlerinin ve gönüllü hizmetlerin sürekliliğinin sağlanabilmesi için bireyler tarafından yapılan dayanakların bir araya geldiği yerlere de vakıf ismi verilmiştir. Vakıflar rastgele bir kârlılık emeli gütmeden, yalnızca takviye emeliyle kurulan müesseselerdir. Vakıfların hizmetleri şöyle sıralanabilir;

– Sağlık hizmetleri

– Eğitim hizmetleri

– Sosyal hizmetler

– Kamusal hizmetler

– Dini hizmetler

– Kültürel ve sanatsal hizmetler

– Eriştirme hizmetleri

– Spor hizmetleri

– Ekonomik hizmetler

Vakıf, kökleri daha önceki çağlara kadar uzanan bir fikirdir. Evvel dini emeller için kurulan vakıflar sonraları cemiyetsel emellere hizmet etmeye başlamıştır. İslamiyet’te ilk vakfı, Hz. Muhammed kurmuştur. Osmanlı İmparatorluğu yarıyılında vakıfların emelleri daha da genişletilerek Evkaf Gözaltıyı kurulmuştur. Cumhuriyet’ardından da Evkaf Gözaltıyı kaldırılarak yerine Umumi Evkaf Müdürlüğü getirilmiştir. 1935’te çıkarılan kanunla Türkiye’de vazife yapan tam vakıfların yöneti Vakıflar Umum Müdürlüğü’ne geçirilmiştir. Daha sonra adı Vakıflar Genel Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir.

Vakıfların Emelleri ve Yararları

Vakıfların kurulmasının en temel emeli, cemiyete katkı sağlamak ve insanlara hizmet vermektir.
Ekonomik açıdan beceriksiz vaziyette olanları desteklemek, onlara takviyede bulunmak, kuvvetlenmelerini sağlamak ve vaziyetlerini düzenlemeye çalışmak da vakıfların temel amaçlarındandır.
Dolaysız olarak kamusal hizmetlerde bulunmak vakıfların amaçlarındandır.
İhtiyacı olan bireylere ve ailelere dolaysız olarak parasal takviyede bulunmak, vakıfların bir değişik amacıdır.
Devletin yeterli olmadığı gidişatlarda vazife alırlar. Doğal afet, savaş, inanılmaz hâl gibi gidişatlarda insanlara takviye ederler. Parasal imkânı yeterli olmayan talebelere burs imkânı sağlarlar.
Cemiyette ekonomik açıdan beceriksiz vaziyette olanlara parasal takviyede bulunarak kazanç haksızlıklarını kaldırmak için çalışırlar.
Vakıf olmayan yerlere vakıflar kurarak cemiyeti aydınlatmayı ve bilgi vermeyi hedeflerler.

Türkiye’deki Vakıflar

Ülkemizde sosyal, kültürel, eğitimsel, kamusal, dini, ekonomik alanlarda hizmet veren pek çok vakıf bulunmaktadır. Bu vakıflar oldukça fazla bağış toplamaktadır ve bu bağışlarla lüzum sahibi insanlara hizmet vermektedir. Türkiye’de cemiyetsel anlamda ehemmiyetli hizmetlerde bulunan vakıflar ve bu vakıfların emelleri abecesel olarak şu biçimdedir:

1884 Vakfı: Eğitim, kültür ve dayanışma vakfıdır. “Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olunamaz.” görüşüyle cemiyete fayda sağlamayı kastetmektedir. Genellikle üniversite okuyan talebelere burs olanağı sağlamaktadır. Cemiyetin noksanlığını dinlediği mevzuları tanımlayarak bu mevzularda projeler de üretmektedir.

Arama Kurtarma Teşkilatı Vakfı: 1995 senesinde arama kurtarma derneği olarak kurulmuştur. Doğa şartlarında alana gelen kaybolma ve kaza gibi vakalarda, zelzele ve su baskın gibi doğal afetlerde gönüllü olarak insanları ve canlıları kurtarmayı amaçlayan bir vakıftır. Kurtardığı insan ve canlılara ilkyardım hizmeti de vererek anında müdahalede edilmesini sağlamaktadır.

Ankara Lösemili Çocuklar Vakfı LÖSEV: 1998 senesinde lösemili ve kan hastası olan çocukların sağlık ve eğitim gibi gereksinimlerinin karşılanmasını sağlamak, kan hastalıkları mevzusunda üst seviyede rehabilitasyon, eğitim ve araştırma müesseseleri kurmak emeliyle kurulmuştur. LÖSEV aynı zamanda lösemi ve kan hastalıkları mevzusunda cemiyeti bilinçlendirme vazifesini de üstlenmektedir.

Anne ve Çocuk Eğitim Vakfı AÇEV: Prof Dr. Sevda Bekman’ın liderliğinde 1993 senesinde kurulan vakfın emeli annelerin ve çocukların eğitimini sağlamaktır. Çocuk yetiştirme şuuru ve nasıl yetiştirileceği mevzuları sosyal projelerle desteklenerek cemiyete açıklanmaktadır.

Araştırma ve Kültür Vakfı AKV: Merkezi İstanbul Fatih’te olan ve 1988 senesinde kurulan İslam merkezli vakıftır. Vakfın kuruluş emeli, İslam dinini cemiyete tanıtmaktır.

Batı Trakya Eğitim ve Kültür Vakfı BATEV: Üniversite okuyan talebelere burs imkânı sağlayan, Batı Trakya mevzusunda araştırmalarda bulunmak isteyen insanlara takviyeci olan, Müslüman milletin dini imanlarını yerine getirebilmesi için cami yapma gibi parasal desteklerde bulunmak emeliyle kurulan bir vakıftır.

Beyaz Nokta Gelişim Vakfı: 1994 senesinde kurulan vakıf, fertlerin düşünme eforunu ve niteliğini yükselterek mesele çözme becerisini geliştirmeyi kastetmektedir. Aynı zamanda cemiyetin kalite dokusunu geliştirmek ve cemiyeti daha refah bir yaşam seviyesine yükseltmek için muhtelif projeler geliştirerek uygulamaktadır.

Bilim ve Sanat Vakfı BİSAV: 1986 senesinde kurulan vakıfta; ekonomi, siyaset, tarih ve edebiyat gibi mevzularda akademisyenlerin de katılımıyla seminerler ve araştırmalar tertip edilmektedir. Ayrıca vakfın yürüttüğü dört ehemmiyetli araştırma çalışması da bulunmaktadır: Küresel araştırmalar merkezi, Türkiye araştırmaları merkezi, Uygarlık araştırmaları merkezi ve Sanat araştırmaları merkezi.

Etraf ve Kültür Kıymetlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı ÇEKÜL: 1990 senesinde Türkiye’deki doğal ve kültürel serveti gözetmek emeliyle kurulmuştur. Doğal ve kültürel serveti gözetmek emeliyle bölge ve ülke çapında muhtelif projeler geliştirilmektedir. Başka Bir Deyişle vakfın emeli; etrafı, doğal ve kültürel servetleri koruma altına alarak hasar görmelerini yasaklamaktır.

Çocuk Vakfı: Çocuk psikolojisini temel alarak projeler oluşturan vakfın emeli; çocukların kültürel ve sosyal açıdan gelişimine katkı sağlamak, çocuklara uygun programlar geliştirmek ve onları uygulamak, çocuğun etraf ile olan ilişkilerini tertip etmek için çalışmalarda bulunmak, çocuk problemlerine sosyal olarak çözümler bulmaktır. 1990 senesinde Mustafa Ruhi Şirin tarafından kurulmuştur.

Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Vakfı: 1986 senesinde kurulmuş olan vakfın merkezi Ankara’dadır. Nusret Hasan Fişek’in cemiyet doktorluğu felsefesini geliştirmesi ve uygulamalarla geliştirmesi üzerine kurulmuştur. Vakfın temel emeli; çalışan çocuklar ve kadınları cemiyete kazandırmaktır. Bu emel istikametinde muhtelif proje çalışmaları yapılmaktadır.

Geleceğimizin Çocukları Vakfı: 1997 senesinde kurulan vakfın temel emeli; korunmaya yoksul çocukları cemiyete kazandırabilmektir. Bu emeli reelleştirebilmek için yatımlar yapan ve tüm imkânları sağlamaya çalışan vakıf, dayanağa yoksul çocukların eğitim giderlerini karşılayarak çocuklara mektep, çocuk yuvası, sığınma konutu gibi imkânlar sağlamaktadır.

Hakyol Eğitim Dayanaklaşma ve Arkadaşlık Vakfı: Emeli ahlaki kıymetlerine bağlı fertler yetiştirmek olan vakıf, her yıl üniversitede okuyan ve üstün galibiyet gösteren talebelere burs imkânı sağlamaktadır.

ICEP Beynelmilel Kültürel Metamorfoz Programları Burs Vakfı: 1995 senesinde kurulan vakıf, dünya çapındaki kültürel metamorfoz programlarına katkı sağlamak emeliyle kurulmuştur. Bu emel istikametinde yabancı talebelere ülkemizde bulunan üniversitelerde öğrenim görmeleri için takviyeci olunmaktadır ve burs imkânı sağlanmaktadır. Bu sayede ülkemizin dünya çapında tanıtımına da katkısı bulunmaktadır.

İktisadi Kalkınma Vakfı: 1965 senesinde kurulan ve oldukça köklü bir geçmişi olan vakfın en temel emeli; kamuoyunu Türkiye ve Avrupa Birliği ilişkisi mevzusunda aydınlatmak için muhtelif faaliyetlerde bulunmaktır. İstanbul Ticaret Odası ve İstanbul Sanayi Odası’nın ortaklığıyla kurulan bir vakıftır. Kurulduğu günden bu yana Türkiye ve Avrupa Birliği ilişkilerini pozitif doğrultuda etkileyen pek çok projeye imza atmıştır.

İlköğretim Mekteplerine Takviye Vakfı İLKYAR: Vakfın emeli; eğitim mevzusunda hudutlu ihtimallere sahip olan köy mekteplerine ve köy çocuklarına muhtelif takviye projeleriyle takviye toplayarak eğitimlerine katkıda bulunmaktır. Bu emel istikametinde pek çok faallik ve proje tertip edilmektedir. Bu projelerden bir araya gelen bağışlar sayesinde köy mekteplerinin onarımı, demirbaş yetersizleri gibi noksanlıklar giderilmektedir.

İstanbul Kültür Sanat Vakfı İKSV: Kültür ve sanat çalışmalarının en kıymetli misallerini sunarak, ülkemizin kültürel ve sanatsal kıymetlerini tanıtmayı amaçlayan vakıf 1973 senesinde kurulmaktadır. Ülkemizde sanata ve kültürel servete olan özverinin çoğalması için her yıl kumpaslı olarak; İstanbul Müzik Şenliği, İstanbul Caz Şenliği, İstanbul Film Şenliği, İstanbul Tiyatro Şenliği, İstanbul Tasarım Bienali, Filmekimi ve Leyla Gencer Ün Müsabakası gibi faallikler tertip edilmektedir.

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı KEDV: 1986 senesinde, kazancı az olan kadınların yaşam niteliklerini artırmak ve ekonomik anlamda büyümelerini sağlamak emeliyle kurulan bir vakıftır. Bu çerçevede muhtelif projeler hakikatleştirilerek kadınların ekonomik alanda rol sahibi olmaları sağlanmaktadır.

Kafkas Vakfı: Kafkasya’da ikamet eden Kafkasyalıların sosyal kimliklerinin korunması hedeflenmektedir. Vakıf bu emel istikametinde muhtelif faaliyetler yürütmektedir.

Nesin Vakfı: 1973 senesinde Aziz Nesin tarafından kurulmuştur. Eğitim imkânlarına sahip olmayan çocukların cemiyete bereketli fertler olabilmesi niyetiyle kurulan vakıfta, ilkokul çağı ve evvelindeki çocuklar Çatalca’da bulunan vakıf binasında yetiştirilmektedir. Ailelerin izni ile eğitim gören çocuklar kendi istekleriyle parçalamak isteyene kadar eğitim görme hakkına sahiptir.

Osmanlı Araştırmaları Vakfı: Osmanlı tarihi ve kültürü ile alakalı araştırmalara destekte bulunmak, ilim adamlarının yetişmesini sağlamak, ilmi araştırmaların yapılabilmesi için uygun civarı sağlamak gibi faaliyetlerde bulunan vakıf 1994 senesinde Sami Karamısır, İbrahim Aslan ve Ahmed Akgündüz tarafından kurulmuştur.

Özürlüler Vakfı: 1974 senesinde yaşadığı bir kaza neticeyi omurilik felci geçiren Hüseyin Ören, kaza sonrası yaşadığı problemleri başkalarının da yaşamaması için ve cemiyeti bu mevzuda bilinçlendirmek için yedi dostuyla beraber 1998 senesinde Özürlüler Vakfı’nı kurmuştur. Vakıf vücutsal, görme, dinleme ve akılsal özrü bulunan fertleri cemiyette temsil etmeyi ve meselelerini analiz etmeyi kastetmektedir.

Reklamcılık Vakfı: 1998 senesinde Reklamcılık Derneği azaları tarafından kurulan vakıf; ülkemizde reklamcılık işinin saygıdeğerlik kazanmasını, işin yükselmesini sağlamayı kastetmektedir.

Sağlık ve Sosyal Takviye Vakfı: Vakfın temel emeli; ülkemizde yaşayan tam yurttaşların denk, balanslı ve en üst seviyede sağlık hizmeti ve sosyal takviye hizmeti almasını sağlamaktır. Vakıf bu istikamette fertlere, parasal ve manevi muhtelif katkılar sağlamaktadır.

Sosyal Demokrasi Vakfı: 1994 senesinde İstanbul merkezli kurulan vakfın emeli; hürlükçü demokrasinin kaidelerinin yerleşmesini sağlamak, emeğe ve insana olan hürmeti artırmak, denklik ve hakın özümsenmesine takviyeci olmaktır.

Su Vakfı: Vakfın hayat kaynağı ve en temel lüzumlarımızdan birisi olan suyun hayatımızdaki yeri ve ehemmiyetini anlatmak, su kullanımı mevzusunda cemiyeti bilinçlendirmek, su kaynaklarının korunmasını sağlamak, yeni su kaynakları bulunmasına takviyeci olmak gibi emelleri bulunmaktadır.

Tarih Vakfı: 1991 senesinde Türkiye Ekonomik ve Cemiyetsel Tarih Vakfı ismiyle kurulan vakıf; ülkemizde tarih şuurunun yaygınlaşmasını sağlamak, insanların ülke tarihine bakış açısını genişletmek ve geliştirmek, tarih mirasının korunmasını sağlamayı kastetmektedir.

Türkiye Aşınmayla Çaba Ağaçlandırma Vakfı TEMA: 1992 senesinde Toprak Dede Hayrettin Karaca ve Yaprak Dede Nihat Gökyiğit tarafından kurulmuştur. Ülke topraklarında büyük bir tehdit oluşturan aşınmayla ve çölleşmeyle çabada, ağaçlandırmanın ehemmiyetini vurgulayan vakıf; ağaçlandırma operasyonu istikametinde çalışmalar yürütmektedir. Ormanları gözetmek, ağaçlandırma çalışmalarıyla cemiyete yeşil sevgisini kazandırmak, tarım alanları ve yeşillikleri gözetmek gibi prensipleri de görev edinmiştir.

Tohum Otizm Vakfı: 15 Nisan 2003 tarihinde, otizm spektrum bozukluğu bulunan çocuklara takviye emeliyle kurulmuştur. Otizm hastası çocukların cemiyete kazandırılması için özel eğitim verilen vakıfta; erken tanı konulması, otizmli çocuklar için eğitimin ülke genelinde yaygınlaşması gibi çalışmalar da yapılmaktadır.

Cemiyet Gönüllüleri Vakfı TOG: Gençlerin liderliğinde yapılan sosyal mesullük projeleriyle etraftaki meselelere çözüm üreten, cemiyete insan kazandıran, parasal ve manevi erişkin gönüllülerin katılımını sağlayan, kendine güvenen ve teşebbüsçü gençler yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Geliştirilen projeler sayesinde gençlerin mesullük sahibi ve yaşamda faal fertler olması sağlanmaktadır.

Türk Silahlı Kuvvetleri Mehmetçik Vakfı: 1982’de kurulan vakıf; Türk Silahlı Güçleri’nde yaptığı hizmet sırasında hayatını kaybeden Mehmetçiklerin yakınlarına, gazi olan Mehmetçiklere ve yakınlarına takviye eden, parasal lüzumlarını karşılayan bir takviye vakfıdır.

Türk Eğitim Vakfı TEV: Vakıf, eğitim alanında gitgide artan lüzumlar devlet tarafından karşılanamadığı için topladığı bağışlarla eğitim alanında büyümeyi ve refah seviyesine erişmeyi kastetmektedir. Bu emel istikametinde muhtelif çalışmalar yürüten vakıf, 1967 senesinden beri hizmet vererek ve pek çok talebeye burs imkânı sağlamaktadır.

Türk Kalp Vakfı: 1975 senesinde faaliyetine başlayan vakıf, kalp ve damar hastalıkları mevzusunda hizmet vermektedir. Kalp ve damar hastalıklarının tanı ve rehabilitasyonunda ileri teknolojinin imkânlarını kullanarak hastalarına en iyi hizmeti sunmaktadır.

Türk Tanıtma Vakfı: Türkiye’nin dış ülkelere tanıtımını yapmayı, kültürel, sosyal, tarihi, politik ve turistik alanlarda çalışmalarda bulunmayı ve Türkiye’nin imajını pozitif doğrultuda etkileyen faaliyetlerde bulunmayı kasteden vakıf 1982 senesinde kurulmuştur.

Türkiye Diyanet Vakfı: 1975 senesinde Diyanet İşleri Başkanlığı’nın faaliyetlerine katkı emeliyle kurulan vakıf, din hizmetlerinin daha geniş alanlara erişmesini ve dini hizmet verecek fertlerin yetiştirilmesini sağlamayı kastetmektedir.

Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı TEGV: Temel eğitime katkıda bulunmak emeliyle ilköğretim çağındaki çocukların eğitim programları ve aktifliklerle eğitilmesini amaçlayan vakıf kuruluşundan bugüne dek eğitim alanında pek çok ilke imza atmıştır. Ülke çapında kurduğu Eğitim Parkları, Ateşböceği Dolaşıcı Öğrenim Üniteleri ve Genel Öğrenim Üniteleri sayesinde ülkedeki talebelere fiyatsız öğrenim imkânı sağlamaktadır. Yaptığı sosyal mesullük projeleri sayesinde ülkemizde en çok faaliyet gösteren vakıf olmuştur.

Türkiye Eforsuzlar ve Kimsesizlere Takviye Vakfı TGV: Oluşturduğu gönüllü takımıyla ülkemizde fukara ve dayanağa yoksul vaziyette olanlara parasal ve manevi destek vermeyi kastetmektedir.

Türkiye İnsan Hakları Vakfı: Megakentlerde kurulan rehabilitasyon merkezleriyle eziyete ve makûs muameleye maruz kalan şahıslara destekte bulunulması hedeflenmektedir.

Vehbi Koç Vakfı: 17 Ocak 1969’da Vehbi Koç tarafından kurulan vakıf; eğitim, sağlık ve kültür alanlarında hizmet vermektedir. Pek çok sağlık kurumu, mektep ve müze ile ülke ekonomisine ve büyümesine katkıda bulunmayı kastetmektedir. Ayrıca her yıl üniversite talebelerine muhakkak bir galibiyet karşısında burs imkânı da sağlamaktadır.