Son Haberler

TMSF Nedir, Görev ve Yetkileri Nelerdir?

-
Eylül 11, 2022
TMSF Nedir, Görev ve Yetkileri Nelerdir?

TMSF; bankalardaki tasarruf mevduatı ve katılım fonu sahiplerinin haklarını ve çıkarlarını gözetmekle mükellef bir müessesedir.

TMSF Nedir, Görev ve Yetkileri Nelerdir?

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu TMSF adını 2001 ekonomik krizinde batan bankaların tasfiye harekâtları ve mudilerin başkaldırıları nedeniyle duymaya başladık. Son senelerde de devlet tarafından el konulan işletmelere ait haberlerde sık sık TMSF ismini dinliyoruz. Peki, TMSF hangi emelle kurulmuştur, ne cins görevleri icra eder, yetkileri nelerdir? Bu suallerin cevaplarını inceleyelim. 

TMSF, mevduatların ve katılım fonlarının sigortalanmasına yetkili kamu tüzel şahsiyetini haiz bir müessesedir. Mevduat ve katılım bankalarının faaliyet izinlerinin kaldırılması gidişatında hak sahiplerine yapılacak zorunlu ödemelerin garanti edilmesini sağlayan TMSF, son senelerde el konulan ve tasfiye edilen işletmelerle alakalı oldukça gündem olan bir müessese. TMSF, 2 Eylül 2016 tarihinde yayınlanan 674 sayılı Kanun Kararında Kararname Kanun Hükmünde Kararname ile kayyumların görevlerini de devralarak tasfiye ve satış operasyonlarını yapacak müessese oldu. Kanun Hükmünde Kararname ile verilen yeni görev ve yetkilerin ardından TMSF son günlerde yoğun bir tasfiye ve satış trafiğine sahne oluyor. Bu sırlı müessesenin ne gibi görevleri icra ettiğine, yetkilerine bir göz atalım.

TMSF; 22 Temmuz 1983 tarihinde 70 sayılı Kanun Kararındaki Kararname ile tüzel şahsiyetini kazanan bir müessese. Uzun seneler Merkez Bankası tarafına idarenmiştir. Daha sonra Başbakanlığa bağlandı. TMSF’nin görev ve yetkileri 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve alakalı kararlarda tanımlanmıştır.

TMSF, tasarruf mevduatı ve katılım fonu sahiplerinin haklarını ve çıkarlarını gözetmekle mükellef bir müessese. Türkiye’deki mevduat ve katılım fonu kabulüne yetkilidir. Yerli ve yabancı tüm kredi kuruluşları ile merkezi yurt dışında bulunan kredi kuruluşlarının Türkiye’deki şubelerinde bulunan mevduat ve katılım fonları sigorta sistemine dahildir. TMSF, kendisine devredilen bankaların idaresini üstlenir, bankaların yapılarının kuvvetlendirilmesi veya yine yapılandırılması gibi görevler icra eder. Bankalardaki mevduatların sigortalanması, bankalardaki fonların takibi veya zorunlu hallerde bu fonların yönlendirilmesi, el konulan bankalardaki mevduat sahiplerinin haklarının ödenmesi ve el konulan bankaların tasfiye ve satış operasyonlarının icrası gibi görevleri de bulunur.

TMSF’nin Görev ve Yetkileri Nelerdir?

Genel hatları ile TMSF’nin tanımını ve görevlerini çerçeveledikten sonra azıcık daha detay verelim. TMSF’nin görev ve yetkileri, 5441 Sayılı Bankacılık Kanunu’nda 85 maddede tertip edilmiştir. Bu maddelere kısaca değinelim.

TMSF; kredi kuruluşları veya katılım bankaları nezdindeki tasarruf mevduatı ve asıl bireylere ait katılım fonlarını sigortalar. Bu mevduat ve fonların kapsamı ve meblağını tanımlar. Tehlikeli sigorta priminin tahsil zamanını ve biçimini tanımlar. Faaliyet izni kaldırılan katılım bankalarındaki mevduat ve katılım fonlarının sigortalı kısımlarını hak sahiplerine öder. Kredi kuruluşlarının fona devredilmesinin ardından devir, satış ve birleştirme operasyonlarını uygular. Faaliyet izni kaldırılan bankanın idare ve teftişini devralarak iflas veya tasfiye operasyonlarını hakikatleştirir. Fona ait her türlü adli, yönetimsel ve icra takipleri, korunmaları ve çözüm üretme gibi harekâtları uygular. Bakanlar Heyeti kararları uyarınca mucizevi önlemleri alarak uygular. Finansal piyasalarda güven ve kararı sağlamak ve sektörün gelişimi için alakalı müesseselerle koordinasyon halinde çalışmalar yürütür.

TMSF; devlet tarafından el konularak faaliyet izni kaldırılan bankanın veya bankaların idare ve teftişini devralır. Alakalı bankadaki mevduat ve katılım fonu sahiplerine sigortalı ölçülerini öder ve bankanın doğrudan iflasını ister. İflas kararı verilmemesi halinde kanunlardaki alakalı tasfiye kararları çerçevesinde bankanın tasfiye sürecini başlatır ve idarer. İflas veya tasfiye halindeki bankaların etkinindeki paraları ve tahsil ettiği paraları muhafaza ve nemalandırmakla mükelleftir. İflas kararı verilen bankanın menkul ve gayrimenkullerinin satışını yapar.

TMSF; paylarının çoğunluğu veya tamamının kendisine gelmesi halinde varlık ve mükellefliklerini kısmen veya tamamen mevcut bankalara veya kurulacak bir bankaya devredebilir, başka bir banka ile birleştirebilir. İdare ve teftişi devredilen bankaların devri, satışı, birleştirilmesi gibi harekâtları devir tarihinden itibaren en geç 9 ay içinde bitirmek zorundadır.

TMSF; faaliyet izni kaldırılarak idare ve teftişi fona geçen bankayla alakalı şikâyetler üzerine açılmış veya açılacak her türlü ceza davasına kabahatten hasar gören olarak müdahil olabilir. Bankanın alacaklarının tahsil edilememesi gidişatında bankanın ortakları, daha önceki idare heyeti azaları ve denetçileri aleyhine verdikleri hasarın tazmin edilmesi emeliyle tasfiye sürecinin ardından 5 sene içinde dava açabilir.

TMSF; 5411 sayılı kanunun alakalı maddeleri çerçevesinde idare ve teftişi devredilen firma veya firmaların mülk ve gayrimenkullerini, hak ve varlıklarını satabilir. Mucizevi hallerde fon kaynaklarının gereksinimleri karşılamaması gidişatında Merkez Bankası’ndan avans arz edebilir.

Bu arada, 2 Eylül 2016 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile devlet tarafından el konulan işletmelerdeki kayyumların görevleri TMSF’ye devredildi. Buna göre bahse mevzu firmaların satış ve tasfiye harekâtları TMSF tarafından yapılacak.

TMSF Kapsamındaki Mevduat ve Katılım Fonları Nelerdir?

Türkiye’de faaliyet gösteren bankaların şubelerinde asıl bireyler ismine açılmış ve ticari operasyonlara mevzu olmayan Türk Lirası, döviz ve bedelli maden türünden tasarruf mevduatı sermayeleri ile bu hesaplara ait faiz reeskontları toplamının, katılma hesapları birim hesap kıymetleri ve özel cari hesapların 100 bin liraya kadar olan kısmı sigorta kapsamındadır. Aynı biçimde yurt dışında yaşayan yerli ve yabancı asıl bireylere ait yurt içi şubelerde açılmış özel cari hesaplardaki 100 bin liraya kadar olan kısım sigorta kapsamına giriyor.

Bahse mevzu bankaların yurtdışı şubelerindeki hesaplar ise sigorta kapsamına girmiyor. Ayrıca, asıl ve tüzel bireyler ismine açılan ticari hesaplar, Off-Shore başka bir deyişle Kıyı Bankacılığı faaliyetinde bulunan bankalardaki hesaplar sigorta kapsamında değil.

Öte yandan, zamanaşımına uğrayan mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar da TMSF’ye kazanç olarak kaydediliyor. Yanlışlıkla TMSF’ye devredilenler hariç zamanaşımı operasyonu uygulanmış bu varlıkların sahiplerine iadesi olası değil.

TMSF; görev ve yetkileri çerçevesinde elde ettiği kazançları Hazine’ye devrediyor. Son olarak 22 Şubat 2017 tarihinde 500 milyon lira ödeme yapan TMSF’nin bugüne kadar Hazine’ye yaptığı toplam ödeme meblağı 12 milyar 254 milyon Amerikan Doları’dır. El konulan veya fona devredilen banka veya firmaların tasfiye ve satış operasyonlarının bitirilmesiyle Hazine’ye yapılan ödeme ölçüleri de çoğalmaktadır.

TMSF ve Bankacılık Düzenleme Ve Denetleme Kurulu’nın Farkı Nedir?

TMSF ile Bankacılık Tertip Etme ve Sorgulama Müesseseyi, birbirlerinden tamamen ayrı bağımsız kuruluşlardır. Kamu tüzel şahsiyetini haiz, mali ve yönetimsel otonomluğa sahiptirler. TMSF 1983 senesinde kurulurken, Bankacılık Düzenleme Ve Denetleme Kurulu, 2000 senesinde faaliyete başlamıştır. TMSF’nin yönetimi 1983-1999 seneleri arasında Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından yapıldı. Daha sonra 1999-2003 tarihleri arasında da TMSF’nin yönetimi Bankacılık Düzenleme Ve Denetleme Kurulu’daydı. 2003 senesinde çıkarılan kanunla TMSF’nin yönetimi kendi bünyesine verildi. Böylece iki değişik tüzel ve bağımsız müesseseler olarak faaliyetlerini sürdürmeye devam ettiler.

TMSF; 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu ve alakalı öbür mevzuatlarla idarenir. Tasarruf sahiplerinin hak ve çıkarlarının korunması asli görevidir. Fon bankalarının kuvvetlendirilmesi, satışı, tasfiyesi gibi görevleri de icra eder.

Bankacılık Düzenleme Ve Denetleme Kurulu Da 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde yetkilendirilmiştir. Finansal piyasalarda güven ve kararın sağlanması, finansal kiralama, faktoring, kredi sisteminin aktif bir biçimde çalışması, mali sektörün büyümesi, finansman firmalarının birleşme, ayrılınma, tasfiye ve pay metamorfozlarını tertip etmek ve uygulamakla mükelleftir.