Son Haberler

Tenkis Davası Nasıl Açılır?

-
Eylül 19, 2022
Tenkis Davası Nasıl Açılır?

Tenkis Davası Nasıl Açılır?

Tenkis Davalarının özelliklerine geçmeden evvel Tenkis Davası’nın ne demek olduğuna bakmak doğru olacaktır. Tenkis kelime olarak eksiltme, azaltma anlamına kazanç. Tenkis davası ise Servet Hukuku çerçevesinde işlenmektedir ve bir servette gizli hisse sahibi servetçiler, murisin ölüm eden tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini arz edebilecekleri davalardır. 

Türk Medeni Yasayı’nda 560. maddede açıklanan Tenkis Davası Hakkı bütün servetçilere tanınmaktadır. Yeniden 560. maddeye göre servet bırakmış ya da bırakacak olan şahıs sıhhatinde sahip olduğu bütün mülk varlığı üzerinden tasarruf hakkına sahiptir. Ancak bu tasarruf hakkına karşın servetçilerin gizli hisse oranları da kanunlarla korunmaktadır. Şayet bir biçimde servet bırakacak ya da bırakmış olan bireyin gizli hisse oranını aşacak bir biçimde tasarrufta bulunduğu düşünülüyorsa bu gidişatta servetçilerinin tenkis davası açma hakkı saklıdır.

Bölünmez mülk vasiyetlerinde, değerinde bir eksilme ya da azalma alana gelmeden bcan verilmesine de imkân bulunmayan belirli bir mülkün vasiyetinin tenkis davasına mevzu olması gidişatında, vasiyet alacaklısının, arz ettiği takdirde tenkisi gereken kısmın parasal değerini ödeyerek mülkün kendisine verilmesini arz edebileceği gibi aynı biçimde kendi hakkından tasarruf edebilir. Bu gidişatta tasarruf ettiği kısmın parasal değerinin para olarak kendisine ödenmesini isteme hakkına sahiptir.

Bir misal ile açıklamak gerekirse vefata bağlı tasarruflarda misalin can verinceye kadar bakma kontratlarında, servetçilerin gizli hisselerinin aşılması mevzubahisi ise bu hisselerin tenkis davası ile ortaya çıkarılması ve korunması olasıdır. Türk Medeni Yasasının 561. maddesinde murisin tasarruf edebileceği hududu aşarak belirtilen orandan fazla ölçüde tasarruf yapması gidişatında tenkis davası açılması olasıdır.

Tasarrufa mevzu olan mülkün vasiyet alacaklısında kalması gidişatında mülkün tenkis sebebi ile vasiyet borçlusuna verilmesi gereken, aksi halde tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değerinin para olarak istenmesi kararı da verilebilir.

Tenkis Davasının Safhaları ve Özellikleri

Tenkis Davası, servet bırakmış ya da bırakacak olan bireyin arzu ettiği tasarruf ölçüyü anlaşılmadıkça, servetçi atama adı verilen bir yöntem ile ya da değişik bir biçimde ölüme bağlı tasarruflar yolu ile elde edilmiş olan kazandırmaların hepsinde orantılar baz alınarak yapılmaktadır. Tenkis davalarının oranları ve işleyişi yeniden Türk Medeni Yasayı’nun 563. maddesinde açıklanmaktadır.

Tenkis Davası Nerede Açılmalıdır?

Tenkis davası açılmak istendiği gidişatlarda ehemmiyetli olan bu davanın servet bırakan bireyin son ikamet adresinin bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Duruşması’nde açılmasıdır.

Tenkis Davalarında Zaman Aşımı

Tenkis Davalarında zaman aşımı tenkis davası açmak isteyen şahıslar bakımından bu süreç içerisinde davanın açılabilmesi için gizli hisselerinin hasara uğradığını bilen servetçiler hadisenin bilindiği andan itibaren bir sene içerisinde tenkis davası açma hakkına sahiptirler. Bir öteki zaman aşımı ise vasiyetnameye bağlı olarak uygulanmaktadır. Bu gidişatta vasiyetnamenin okunmasının üzerinden on sene geçmesinden sonra tenkis davası açma hakkı kaybedilmiş olur. Buradan da anlaşılacağı gibi tenkis davalarında iki adet bir yıl ve on yıl olmak üzere zaman aşımı bulunmaktadır.

Tenkis Davası Arzuhal Misali

Tenkis Davalarında da öteki davalara benzer biçimlerde arzuhal lüzumluluğu vardır. Dava açmak isteyen şahıs ya da şahıslar açıklayıcı bir arzuhal yazarak duruşmaya teslim etmek zorundadırlar. Altta sizlere Tenkis Davaları için kullanılabilecek bir arzuhal misali paylaşmaktayız.

… HUKUK DURUŞMASI HAKİMLİĞİNE

ŞİKAYETÇİ                                :

VEKİLİ                                  :

DAVALI                                :

MEVZU                                    : Tenkis isteminden ibarettir.

AÇIKLAMALAR                 :

1- Muris; davalıya mirasından mülk kaçırmak emeliyle … isme … pafta … parselde kayıtlı taşınmazı devretmiş ve tapuda ferağ operasyonunu davalı üzerine geçirmiştir. Müvekkil tarafından bu gidişat yeni öğrenilmiştir.

2- Taşınmaz … TL değerinde olmasına karşın …TL ye tapuda satış gösterilmiştir. Bu operasyon muvazaalıdır.

3- Müvekkilin muristen almaya hak kazandığı mahfuz payına tecavüz edilmiştir.

4- Mevzubahisi mağduriyetin giderilmesi için sayın Duruşmaya başvuru gerekli hale gelmiştir.

HUKUKİ NEDENLER : Türk Medeni Yasayı, HUMK ve şair alakalı mevzuat.

HUKUKİ İSPATLAR : Popülasyon kayıtları, veraset ilamı, şahit beyanları, tapu kayıtları vs. legal ispatlar.

SONUÇ VE İSTEM : Müvekkile ait gizli hissenin tenkisi ile davalıdan tahsiline, suçlama giderleri ile fiyatı vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini müvekkil ismine hürmetle talep ve arz ederim. …/…/…

Şikayetçi Vekili

Av.

Tenkis Davalarında Mülkün Değeri

Tenkis davalarında ehemmiyetli olan iki adet değer vardır. Bcerahatçisi mülkün vefat tarihi itibarı ile değeri ve ikincisi de seçim hakkının kullanıldığı tarihteki değeridir. Seçim hakkı kullanıldıktan sonra alınacak olan değer raporunun, bu surattan özenle alınmasını sağlamak ve rapor alındıktan sonra da özen ile karar kuruluşu isteminde bulunmak bu davalarda ehemmiyetlidir. Av. Sehper Ferda Demirel http://www.turkhukuksitesi.com/showthread.php?t=5966

Tenkis Davasında Uygulanacak Kurallar

Tenkis davasının kaidelerini kısaca sıralamak gerekirse karşımıza şöyle bir liste çıkmaktadır:

1. Şikayetçinin gizli hisseyi ile davalının tasarruf edilebilir kısmının parasal değerlerinin bulunması koşulu. Bu koşulun gerçekleştirilebilmesi için servet bırakan bireyin vefat tarihi itibarı ile bahsi geçen terekenin etkin ve pasif parasal değerlerinin hesaplanması gerekmektedir.

2. Bahsi geçen terekenin faali temlik edilen ve temlik harici taşınır ya da taşınmaz mülkler alacaklar ve vefata bağlı sigortalar olarak belirtilebilir. Murisin bir borcunun olması gidişatında cenaze giderleri terekenin damgalanması ve yazım giderleri, servet bırakan şahıs ile birlikte yaşayan şahısların ve onun tarafından bakılan şahısların üç aylık uyum giderleri terekenin pasif tarafını oluşturmaktadır. Terekenin faali ise vefat günü itibarı ile değerinden pasif değerler düşüldükten sonra kalan net tereke ölçüsünün bulunması ile oluşur.

3. Şikayetçinin gizli hisseyi ölçüyü net tereke meblağı üzerinden veraset belgesindeki hisseye göre hesaplanmalıdır. Bu meblağ üzerinden temlik dışı terekeden aldığı ölçü mevcut ise yeniden aynı biçimde veraset belgesindeki hisseye göre bir hesaplama yapılmalıdır. bulunan ölçü çıkarılarak gizli hissenin parasal meblağı elde edilir. Net terekenin geri kalan kısmı ise tasarruf edilebilir kısım başka bir deyişle tasarruf nisabı kısmıdır. Kısaca bir yöntem desteği ile açıklamak gerekirse: Sabit Tenkis Oranı: Gizli Hissenin Parasal Değeri Hisse / tenkise mevzu mülkün vefat günü itibarı ile parasal değeri Hissede biçiminde açıklanabilir.

4. Şikayetçinin gizli hissesine müdahale olduğu takdirde tenkise mevzu olan mülkün değerinde eksilme gelmeden bcan verilmesinin imar istikametinden olası olup olmadığı incelenmelidir. Tenkise mevzu mülk bölünebiliyorsa, bu kısımların bağımsız bvefatlar halinde taraflar ismine patentine karar verilmektedir.

Tenkis mevzusu olan mülkün bcan verilmesinin olası olmadığı gidişatlarda, davalıya Türk Medeni Yasanın 564. Maddesine göre seçim hakkı kullandırılır. Bu gidişatta davalının hakları şu biçimde sıralanabilir:

a- Davalı isterse parayı seçebilir. Bu gidişatta tasarruf edilebilir tasarruf nisabının değerini şikayetçiden alarak, mali şikayetçiye bırakabilir.

b- Davalı dilerse mali seçebilir. Bu takdirde mülk davalıda bırakılacak, davalı şikayetçiye gizli hisseye el atılan –tenkisi gereken – ölçüyü ödeyecektir.

5. Bu takdirde , yine keşif yapılarak tenkis mevzusu mülkün karar günündeki md. 564/2 yada karara en yakın gündeki, Yargıtay kararlarına göre seçim hakkının kullanıldığı gündeki değeri tespit edilir ve ortaya çıkan ölçü sabit tenkis oranı ile çarpılarak gizli hisseye el atılan, tenkis edilecek bedel veya tasarruf edilebilir ölçüler bulunur. Av. Yücel Kocabaş