Son Haberler

Sülfür Nedir? (Özellikleri, Çeşitleri, Faydaları)

-
Eylül 19, 2022
Sülfür Nedir? (Özellikleri, Çeşitleri, Faydaları)

Sülfür, kükürt kapsayan bileşikleri belirleyen; ancak çoğunlukla kükürtle karıştırılan bir maddedir. Sağlık için ehemmiyetli bileşikleri oluşturur.

Sülfür Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Faydaları

Sülfür, kükürt ile karıştırılan ancak kükürt kapsayan kimyevi bileşiklerin birkaç cinsi için kullanılan bir terimdir. Başka Bir Deyişle kükürdün başka bir elementle bileşik oluşturduğu değişik bir maddedir. Kükürt kapsayan bileşikler için kullanılan bir terim olduğu için genellikle kükürtle karıştırılır. Terim karmaşası bazı yanılmalara da yol açabiliyor.

Sülfür, İngilizce “sulfide” teriminin karşılığıdır; ancak Türkçeye bazen “sülfit” olarak çevrilir. Yeniden İngilizce “sulfur” kelimesinin Türkçeye “sülfür” olarak çeviri edilmesi de yanılgılıdır. Bu kelimenin Türkçe karşılığı “kükürt”cins. Ancak “sulfur” ve “sulphur” İngilizce sözcükleri Türkçede, “sülfür”, “kükürt”, “kükürt sarısı”, “kükürtlemek” gibi sözcüklerle karşılık buluyor. Kükürtle sülfürün değişik özelliklerini yazımızda görebilirsiniz.


Kimyevi Özellikleri

Sülfür, “S2-“ iyonuna verilen addır. Başka Bir Deyişle “-2” yükseltgenme seviyesindeki kükürt kapsayan bileşikler için kullanılır. Son derece alkalik bir maddedir. Geçiş metallerinin katyonları, sulu çözeltilerde sülfür kaynakları ile tepkimeye girerek katı sülfürleri oluşturur. Metaller kükürt buğusunda yanarak sülfürleri alana getirir. Bileşiklerde kullanılan elementlere göre metal, ametal ve organik olabilir.

Ametal sülfürler; karbon, bor, arsenik, fosfor gibi ametallerle oluşturulan sülfürlerin bileşimidir.

Metal sülfürler; sülfür asidin tuzları olan potasyum sülfür ve sodyum sülfür gibi bileşiklerdir. Tabiatta çok fazla bulunur. Zincifre, pirit, kalkopirit ve galen gibi mineraller, metal sülfürlerin en ehemmiyetli kaynaklarıdır. Metal sülfürler, metal parlaklığında, renkli ve mat olabilirler. Kristalleşmiş katıdır. Hemen çözülebilir. Metal sülfürlerin kimileri, sıcaklık çoğaldıkça yükseltgenir. Orta sıcaklıkta sülfatları, yüksek sıcaklıkta kükürt dioksitleri ve metal oksitleri ortaya çıkarır. Metal sülfürlerden suda çözünebilen çeşidi alkali ve toprak alkali sülfürlerdir. Soğuk hava, alkali sülfür çözeltilerini yükseltger. Yükseltgenme neticeyi sarihe çıkan kükürt, alkali sülfürleri polisülfürlere dönüştürür. Sülfürlerin bir hayli cinsi, asitlerle tepkime neticeyi hidrojen sülfür sarihe çıkarır.

Organik sülfürler; içki ya da fenol esterlerdir. En ehemmiyetli organik sülfürler, etil sülfür ve alil sülfürdür. Kermezit, arsenik sülfür ve alkali sülfürler tıp alanında kullanılabilen sülfür çeşitleridir. Sülfürün organik formlarından en ehemmiyetlilerinden biri metilsülfonilmetan, tabiatta bir hayli nebatta bulunur.

Sülfürler: Tabiatta sülfür kapsayan mineraller şunlardır; Antimonit Stibnit, arjantit, arsenopirit, bizmutinit, bornit, enarjit, galenit, kalkopirit, kobaltin, konnellit, kovellin, markazit, molibdenit, nikelin, orpiment, pirit, pirotin, realgar, sfalerit, skutterudit, ulmanit, zinober.

Sülfatlar: Tabiattaki sülfat mineralleri ise şunlardır; Barit, sölestin, anglezit, anhidrit, tenardit, jips, alunit.


Sülfür Bileşikleri

Sülfür, bir hayli element ve moleküllerle bileşik oluşturabilir. Bu yeni maddeler, sanayiden tıp sektörüne kadar bir hayli mahsulün üretilmesinde kullanılır. Bunlardan kimilerini şunlardır:

Hidrojen sülfür H2S: Çok riskli ve ölümcül tesirleri olan bir maddedir. Renksiz ve yanıcı bir gazdır. Çiğ petrol ve doğalgaz imalinde kullanılır. Bazı natürel gazlar hidrojen sülfür olarak bulunur. Delinen petrol yataklarındaki kükürt kapsayan organik yapıların ayrışması sırasında oluşur. Petrol rafinerilerinde emekçilerin etkilenmemesi için arıtılmış çıkışında yakılan gazdır. “Ekşi gaz” ve “kükürtlü hidrojen” olarak da öğrenilir. Korozif ve yüksek emisyon kaynağıdır. Çürük yumurta kokusuna neden olan gazdır. Yüksek oranda hidrojen sülfür solunması vaziyetinde birkaç saniye içinde şuur kaybı oluşur. Oran çoğaldıkça vefata yol açabilir. Petrollerde kullanılan hidrojen sülfür oranı çoğaldıkça yakıt niteliği düşer.

Sülfürik asit H2SO4: Çok ehemmiyetli ve güçlü bir mineral asidi olan sülfürik asit, suda çözünebilir. Renksiz ve yağ kıvamında bir akışkandır. Suda çözündüğünde yüksek ısı çıkar. Suya yakın özellikleri vardır. Elektrik geçirgenliği yüksektir. Yüksek yoğunluklu ve renksizdir. Gübreler, bataryalar, akümülatörler, pigmentler, boyalar, patlayıcı maddeler, ilaçlar, inorganik tuzlar, petrol arıtma harekâtları ve metalürji uygulamaları başta olmak üzere geniş bir kullanım alanı vardır. Ciltte ve gözlerde tahriş edici tesiri vardır. Cilde veya göze temas ettiğinde su kullanılırsa yakıcı tesiri oluşur. Sülfürik isyankarda temas edildiğinde seyreltik baz kullanılmalıdır. Temas ettiğinde cildin rengini değiştirir, iz vazgeçici yaralar oluşur.

Sülfat: İnorganik kimyada kullanılan sülfürik asidin bir tuzudur. Karbon zincirine bir oksijen atomu ile bağlanır. Soy olmayan metallerin sülfürik asidin hidrojeni ile yer değiştirmesi ile elde edilir. Metal oksit veya hidroksitlerin sülfürik neticeyi de elde edilebilir. Ehemmiyetli bazı sülfatlar şunlardır: Demir sülfat, bakır sülfat, çinko sülfat, alüminyum sülfat, şap, glover tuzu, İngiliz tuzu, amonyum sülfat gübre, alçı taşı, alçı, baryum sülfat, nikel sülfat, kalay sülfat, krom sülfat, mangan sülfat, sodyum sülfat.

Sodyum sülfür Na2S: “Sodyum sülfit” olarak da öğrenilir. Suda kolay çözünen sarı renkli bir bileşiktir. Haki, kahverengi ve pembe renklerinde olabilir. Nem yakalayıcı özelliği vardır. Güçlü bir indirgendir. İçeriğindeki yabancı maddeler nedeniyle erime ve kaynama noktaları, ağırlığı değişebilmektedir. Sülfit minerallerinin ve metal olmayan minerallerin flatasyonunda; metalik bakır, okside bakır, mermi ve çinko minerallerinin flatasyona hazırlanmasında sülfürleme reaktifi olarak kullanılır. Ten ve seramik sektörlerinde kullanımı yaygındır.

Sülfür ve Sağlık 

Sülfür, sağlık için ehemmiyetli maddelerin kaynağıdır. Bedenin bakterilere karşı mukavemetini artırır. Kanı arınmak ve dezenfekte etmekte kullanılan bileşiktir. Safra salgısını canlandırır. İhtiyarlama süreçlerini yavaşlatır. Işınım ve hava lekeliliğinin hasarlı tesirlerine karşı bedeni korur. Mitokondrideki enerji imalinde elektronların taşınmasına takviyeci olur. Tiamin B1 ve biotin vitamin çevriminde enerji imali döngüsünü sağlar.

Metabolizma için ehemmiyetli moleküllerin birleşimini sağlar. Şeker metabolizmasını kumpaslar. İnsülin hormonunun yapısında bulunan iki amino asit, sülfür köprüsü ile birbirine bağlanır. Zehirlerin atılması veya tesirsiz hale getirilmesinde ehemmiyetli bir rol oynar. Sülfürün ehemmiyetli organik formu olan metilsülfonilmetan, çok güçlü bir antioksidandır. Kolesterol ve sülfür, cilt hücrelerinin Deoksirübo Nükleik Asit’sını ışınımın tesirlerinden korur. Sülfür, glikoz metabolizmasında ehemmiyetli bir rol oynar. Yeterli ölçüde sülfür olduğunda, glikoz tuzaklanarak indirgenmiş sülfüre dönüşür. Böylece bedende bazı zararlara yol açan glikoz, faydalı hale kazanç.

Sülfatlanmış D vitamini, kanserden korur ve bağışıklık sistemini yardımlar, beyni besler, bunalımı maniler. Sülfat molekülü, ciltte güneş enerjisini ambarlar ve sülfat yıldığı zaman bedende enerji sarihe çıkar. Cildin ürettiği kolesterol sülfat, ciltten girebilecek hasarlı mikroplara karşı sanki bir bariyer oluşturur. Bu bileşik aynı zamanda hücreleri glikoz ve oksidasyonun zararından da korur.

İnsan bedenindeki sülfür yetersizliği insülini işlevsiz hale getirir. Kiloluluk, kalp yetmezliği, Alzheimer, aralıksız bitkinlik gibi meselelere yol açar. Kolesterol sülfat eksikliğinde adale ve yağ hücreleri zarara sarih hala kazanç; adale hücreleri yakıt olarak glikozu kullanamaz.

Sülfür kapsayan yiyecek ve yiyeceklerden kimileri şunlardır; kuru fasulye, soya fasulyesi, lahana, maden suları, yumurta, balık, şalgam, et, sarımsak, soğan, kuşkonmaz, deniz tuzu.

Bunları Öğreniyor Musunuz?

Vejetaryenlerde, başka bir deyişle hayvansal yiyecekler harcamayan insanlarda sülfür yetersizliği ve buna bağlı olarak bazı rahatsızlıklar ortaya çıkabilir.
Balık, kırmızı et ve kümes hayvanları ehemmiyetli bir sülfür kaynağıdır.
Tabiatta sülfür kaynakları giderek eksilmektedir. Topraktaki sülfür ölçüyü eksildikçe gıdalardaki ölçü de eksilmekte ve yararlarını etkilemektedir.
İşlenmiş yiyecekler sülfür içeriklerini kaybeder.
Sert maden suları daha fazla sülfür içerir.
Kolesterol sülfata kalbin lüzumu vardır, yetersizliği kalp yetmezliğine yol açar.
D vitamininin faydalı olması sülfatlanması ile bağlantılıdır.
Sülfat, cildi bir güneş oturumu gibi çalıştırır ve güneş enerji yapımını sağlar.
Hidrojen sülfür kokusu alındığında, koku alma duyusu faalliğini kaybeder ve gaz fark edilmeyebilir. Bu nedenle gazın tespiti için özel dedektörler kullanılır.
Halk arasında “akümülatör asidi” olarak öğrenilen madde, sülfürik asittir.
Konsantre sülfürik isyankarda su ilave edildiğinde ani olarak kaynar ve çok tehlikelidir.
Şampuanlarda kullanılan sülfat, köpürmeyi sağlayan maddedir.