Son Haberler

Sosyolog Nedir, Ne İş Yapar?

-
Eylül 14, 2022
Sosyolog Nedir, Ne İş Yapar?

Sosyolog, fertlerin tutumlarını ve bu tavırları şekillendiren cemiyeti inceleme eden bir figürdür.

Sosyolog Nedir, Ne İş Yapar?

Sosyoloji; cemiyetin insanları nasıl etkilediğini ve insanların cemiyeti nasıl etkilediğini araştıran bir bilim dalıdır. Sosyolog ise, cemiyeti ve insanları etkileyen hadiseleri araştırarak, alakalı müessese veya bireylere muhtelif emeller için bilgi sağlayan şahıstır. Sosyolog nedir? Sosyolog ne iş yapar? Sosyologun görevleri nelerdir? Bu meselelerin yanıtlarını ve daha aşırısını yazımızda bulabilirsiniz!

Sosyoloji Nedir?

Sosyoloji, insanların sosyal ilişkilerini ve müesseselerini araştıran bir cemiyet bilimidir. Cemiyetin sistematik çalışmasını ve sosyal etkileşimi belirleyen sosyoloji, farklı çalışma alanları hakkındaki çalışmaları birleştirir ve insanların eylemlerinin sosyal ve kültürel yapılar tarafından nasıl şekillendirildiğini kavramaya çalışır. Cemiyet, aile, din, kabahat, devlet, ırk, kültür ve sosyal sınıflar gibi bir hayli mevzu sosyolojinin alanına girer.

İnsan faaliyetlerinin tamamını içeren bir sosyal bilim olan sosyolojinin çalışma alanı çok geniştir. Fertsel yaşamı araştıran, cemiyetler arasındaki ve dünyadaki ehemmiyetli mevzuları inceleme eden ve bu mevzuları açıklayan aydınlatıcı bir alandır.

Fertsel anlamda sosyoloji; romantizm, cinsiyet, din, ırk, aile çatışmaları ve sapkın tutumlar gibi vaziyetlerin sosyal nedenlerini ve neticelerini araştırır. Cemiyetsel anlamda sosyoloji; hukuk, kabahat, muhtaçlık ve zenginlik, önyargılar, ayrımcılık, eğitim, işletmeler ve sosyal hareketler gibi mevzuları inceler. Küresel anlamda sosyoloji ise; savaş, barış, göç, popülasyon çoğalışı ve ülkelerin ekonomik kalkınması gibi mevzulara odaklanır.

Sosyoloji, içinde yaşadığımız ve hayatımızı şekillendiren sosyal dünyayı kavramak için farklı yollar ve bilgiler sağlar. Cemiyetsel yaşamdaki derin ve güç mevzuları irdeleyerek, kabul görmüş hakikatliklerin ötesinde görüş açısı sunar. Özel analitik bakış açısı, sosyal kuramlar ve araştırma usulleri sayesinde hem yaşamı hem de insanlık tarihini şekillendiren sosyal ilişkileri ele alır. Ayrıca, kültürler ve müesseseler arasındaki değişiklikleri inceleme eden ve geliştiren bir disiplindir.

Sosyolog Nedir?


Sosyolog, lügat anlamına göre “cemiyet bilimci”dir. Sosyologlar; sosyal hayat hakkında tenkidi düşünebilen; ehemmiyetli ve sorulamayan sualleri sorabilen bireylerdir. Sosyal araştırma projeleri planlayarak deneysel bilgiler toplayan sosyolog, araştırma belirtilerini yönteme ve inceleme eder, cemiyet bereketine sunar.

Başka bir tanıma göre de, sosyolog; cemiyeti, cemiyet ile fertlerin karşılıklı ve karışık ilişkilerini kavramaya çalışan şahıstır. Sosyologların temel emeli; cemiyetsel reelleri ortaya koyarak, cemiyetin daha iyi bir noktaya erişilmesine katkı sağlamaktır. İnsanların, sosyal dünyanın nasıl olduğunu ve daha iyi bir biçimde nasıl değiştirilebileceğini kavramalarına takviyeci olurlar.

Sosyologlar, cemiyeti ve sosyal tavrı araştırmak için muhtelif usuller kullanır. Bu usullerle grupları, kültürleri, organizasyonları, sosyal müesseseleri ve insanların bunları geliştirip reel dünyaya uyarladıkları süreçleri araştırırlar.

Sosyologların çoğu; araştırma kuruluşları, üniversiteler, kolejler, devlet müesseseleri, danışmanlık şirketleri, hukuk şirketleri, medya firmaları, ulusla ilişkiler şirketleri ve destek kuruluşları gibi yerlerde kendilerine yer bulabilir. Sosyoloji geçmişine sahip profesörler, hocalar, insan kaynakları temsilcileri, avukatlar, idare danışmanları, istatistikçiler, pazar tahlilcileri, sosyal ve siyaset analistleri, gazeteciler, ulusla ilişkiler uzmanları, sosyal hizmet uzmanları, demografi uzmanları veya anket tahlilcileri potansiyel bir sosyologdur.

Eğitimciler, milletvekilleri, idareyiciler ve sosyal hizmet uzmanları sosyal meseleleri çözmek ve kamu siyasetlerini yönteme etmek için sosyolojik araştırmalar kullanır. Sosyologlar, bu araştırmaları yaparak, inceleme eder ve alakalı şahıs, müessese veya işletmeye sunar.

Sosyologlar, tahlilci fertlerdir. Entelektüel ve meraklı bireyler sosyolog olabilir. Sosyologlar; usulsel, rasyonel, analitik ve anlamlı düşünme maharetine sahip olmalıdır. Ayrıca, sanatsal, yenilikçi, sezgisel, alıngan, sarih ve ileri görüşlü olmaları beklenir.

Sosyolog Ne İş Yapar?

Sosyologlar, cemiyette görünen şeylerin altındaki reelleri inceleyen şahıstır. Cemiyeti gözlemlemek ve cemiyetsel hadiseleri irdelemek temel görevleri arasındadır. Araştırmalarını bilimsel bilgilere sabrettiren sosyolog, cemiyeti kavramaya çalışırken şahsi yargılarını değil bu bilgileri kullanır.

Sosyologlar, rastgele bir hadisenin sebeplerini ve bu sebeplerin nasıl ortadan kaldırılacağını inceler. Misalin, kabahat işleyen insanların mazeretleri, kabahat oranlarını eksiltme yolları gibi farklı alanlardaki bir hayli mevzu ve hadise, sosyologların çalışma alanına girer. Hemen hemen tüm sosyologlar, fertlerin tecrübeleriyle ve bu tecrübelerin bir tam olarak sosyal gruplarla ve cemiyetle etkileşimi neticeyi nasıl şekillendiğiyle ilgilenir. Sosyologlar, aynı cemiyette yaşayan insanların tutumlarını araştırarak ve aynı cemiyetsel baskıları tecrübeleyerek, bu genel kalıpları tanımlamaya çalışırlar.

Bazı sosyologlar; yasalar, terbiyeler, bedeller, dini inançlar, ananeler, modalar ve ritüellerin cemiyette alana getirdiği farklılıklar ve bu farklılıklara neden olan ve sosyal hayatı yönlendiren kaideleri ve sosyal reelleri inceler. Sosyologlar, cemiyet hakkında bir tam olarak surat surata etkileşimleri araştırarak, grup etkileşimlerini ve hatta tüm uygarlıkları kapsayan ve etkileyen büyük ölçekli tarihi hadiseleri irdeler ve aktüel gidişatlara göre bir bilgi ortaya koyarlar.

Sosyologlar, insanların sosyal yaşamlarını, faalliklerini, tutumlarını, etkileşimlerini ve organizasyonlarını daha büyük sosyal, siyasi ve ekonomik süreçler için ele alırlar. Sosyal tesirlerin farklı fert ve grupları nasıl etkilediği; müessese ve kuruluşların insanların yaşamlarını nasıl değiştirdiği ile ilgilenirler. Ayrıca, bu grupların ve etkileşimlerin kökenini ve gelişimini izlerler.

Sosyolog Neleri İnceleme Eder?

Sosyologlar, cemiyetsel mevzuları dört ayrı alana ayırarak inceleme eder:

Mikro-Sosyolog: Mikro sosyoloji, insan veya bayanların rolleri, aile yapısı ve göç gibi minik ölçekte çalışmalara odaklanır. Fertlerin birbirleriyle nasıl etkileşimde olduklarını inceler. Öncelikle fertlerin veya minik grupların surat surata nasıl etkileşimde bulundukları ile alakalıdır. Mikro-sosyologlar, daha minik insan gruplarının yaşamlarını keşfeder. Birebir yapılan görüşmelerle etnografik gözlemler yaparlar.

Makro-Sosyolog: Makro sosyoloji, sosyolojinin disiplini kadar daha öncekidir. İnsanların sosyal etkileşimlerini ve sosyal hadiseleri büyük bir perspektifle tahlile odaklanır. Makro-sosyologlar, geniş insan gruplarında çalışır. Makro seviyedeki sosyal yapıları, siyasi, sosyal veya dini grup ve organizasyonları, kavmi toplulukları ve toplulukları etkileyen hadiseleri amaçlarlar. Sosyal sınıf ve ekonomi çalışmaları gibi makro sosyoloji mevzuları, makro-sosyologların çalışma alanlarıdır. Makro sosyologların çalışma alanları dünya cemiyetlerini ve tarihini de içerebilir. Savaşlar, küresel muhtaçlık ve etraf gibi çok muhtelif cemiyetsel sorunlarla ilgilenebilirler. Uygarlıkların gelişimi veya yok olması, ulus devletlerin kökenleri ve başkalaşımı, sosyal devrimler ve sosyal, siyasi, ekonomik ve kültürel metamorfozların kökenlerine de odaklanabilirler.

Meso-Sosyolog: Meso-sosyoloji; kazanç, yaş, cinsiyet, ırk, kavmi köken, teşkilatlar ve coğrafi topluluklar gibi orta meso sosyal yapı çalışmalarına odaklanır. Bu sosyoloji alanında görev yapan sosyologlar, ekonomi gibi büyük makro etmenlere ve aile enerjikleri gibi günlük mikro insan sosyal etkileşimlere mercek meblağ. Genellikle topluluk veya kuruluş gibi mikro ve makro seviyeler arasında kalan bir popülasyon ebadını kapsayan çalışmalar yaparlar.

Küresel Sosyolog: Küresel sosyoloji, cemiyetin; ekonomik, kültürel, sosyal ve siyasi alanlarındaki farklılıklara odaklanır. Bu alanların uluslar, bölgeler, topluluklar ve hatta tarafsız yerler arasında etkileşimleri alaka alanıdır. Küresel sosyologlar, çalışmalarında, küresel olarak fikirlerin, bedellerin, normların, tavırların ve yaşam stillerinin birleştirilmesine atıfta bulunur.

Sosyologların Görevleri Nelerdir?

Sosyologlar, muhtelif araştırma ve tahlil görevlerini yerine getirmek için farklı inceleme teknikleri kullanır. Bu tekniklerle elde ettikleri bilgilerin cemiyet bereketine kullanılmasını sağlarlar. Sosyologların ele aldığı araştırma mevzuları, usulleri ve kuramları, insan yaşamını ve sosyal problemleri şekillendirir. Böylece sosyal süreçler hakkında ehemmiyetli bilgiler sunarlar.

Sosyologların görevleri genel olarak şunlardır;

Temel sosyal süreçleri geliştirmek ve zenginleştirmek için sosyal yaşam ile alakalı ispatları toplamak ve inceleme etmek; Cemiyetsel grupların günlük yaşamlarını gözlemlemek ve anketler yapmak; Cemiyetsel mevzuları irdelemek için tarihi dokümanları açıklamak; Popülasyon sayımı bilgilerini inceleme etmek; Sosyal mevzularla alakalı kuramları test etmek ve araştırma projeleri için planlamak; Anketler, gözlemler, mülakatlar ve değişik kaynaklar aracılığıyla bilgi toplamak; Bir Araya Gelen bilgilerden inceleme yapmak ve neticeler çıkarmak; Araştırma belirtilerini kapsayan detaylı raporlar, yazılar veya sunumlar hazırlamak; Değişik sosyologlar veya sosyal bilimcilerle işbirliği yapmak; Araştırma belirtilerini alakalı şahıs, müessese veya işletmeye sunmak; Bilgi toplama usullerini uygulamak ve geliştirmek; Meseleleri belirlemek ve çözüm geliştirmek için grup etkileşimlerini ve rolleri gözlemlemek; Sosyal belirtiler yayınlayarak, konferanslar tertip etmek ve sosyal bilimlerin büyümesine takviyeci olmak; Belirtilerini meslektaşları ve değişik bilim insanlarıyla paylaşmak; Uluslararası sosyologlar topluluğu tarafından geliştirilen yeni kuramlar ve raporlar hakkında bilgi edinmek.

Sosyologların Araştırdığı Alanlar

Sosyologlar çok muhtelif sosyal mevzularda uzmanlaşabilir. Araştırdıkları alanlardan kimileri şunlardır; 

Sağlık, Konutluluk, Kabahatler, Eğitim, Aileler, Popülasyon, Sapkınlık, Cinsellik, Cinsiyet rolleri, Çalışma rolleri, Irk ve kavmi ilişkiler, Grup etkileşimleri, Kamu siyaseti Davranışlar, Muhtaçlık, İhtiyarlama, Sosyal denksizlik.

Sosyologların Çalışma Alanlarına Misaller

Genel olarak cemiyetlerin sosyal dokusunu ilgilendiren mevzular, sosyologların alaka alanındadır. Bu çerçevede aile, din, ırk, cinsellik, ekonomi ve siyaset gibi bir hayli mevzu, sosyologların araştırma mevzusu olabilmektedir.

Sosyologların en çok araştırma ve tahlil yaptığı alanlardan biri ailedir. Bir ülkenin aile yapısındaki farklılıklar, sosyologların ilgilendikleri alanlara en ehemmiyetli misallerden biridir. Ülkedeki ananesel aile yapısındaki farklılıklara neden olan etkenler; ailelerin çoğunun bekar çocukları ile beraber bir konutta yaşaması; konutlu olmayan çiftlerin, eşcinsel çiftlerin ve tek ebeveynli ve tek erişkinli hanelerin yüzdesi; büyükanne ve büyükbaba, kuzen veya erişkin çocuklar gibi geniş aile abonelerinin beraber yaşadığı hanelerin rakamı gibi başlıklar, sosyologların çalışma alanlarına misal olarak verilebilir.

Evlenme ve boşanma oranları, boşanmış anneler, tek başına çocuk yetiştiren babalar, bekarların ülke popülasyonuna oranı ve evlat edinme oranları gibi cemiyet yapısını doğrudan etkileyen mevzuları inceleyen sosyologlar, bu çalışma alanlarının cemiyetsel yapıya tesiri, bu neticelerin sebepleri ve bu sebeplerin nasıl değiştirilebileceği gibi bilgilerle karar vericilere veya sosyal çalışma müesseselerine bilgi sağlar.

Sosyologların çalışma alanlarında yanıt aradığı suallerden kimileri şunlardır: İnsanlar konutluluğu ve aileyi nasıl görüyor? İstihdam ve ekonomik şartlar cemiyette nasıl bir rol oynuyor? Kültür, fertlerin yaşamlarında yaptıkları tercihleri nasıl tesirler? Çocuklar etraflarından nasıl etkilenir? Cemiyetlerin eğitim, barınma ve sağlık lüzumları neye göre değişir? Politik seçimlerin aile yapısına tesiri nedir?

Sosyolog ve Cemiyet

Emin bir alanda birbirleriyle etkileşim içinde olan ve yaşam şekillerini veya kültürlerini paylaşan insan grubu, “cemiyet” olarak belirlenebilir. Bir kültür ya da bir grup insanın ananesel olarak bir şeyler yapma şekli; alışılmış uygulamalar, bedeller ve inançlar kapsayabilir.

Yaşanan ülkeye bağlı olarak cemiyetler çok farklı olabilir. Misalin; konutlu bir çiftin yaşadıkları cemiyette suratlarca ya da binlerce insanla beraber bir spor aktifliğine katılacağını zannedelim! Birbirlerini kalabalıkta tanıyabilirler. Fakat onlar değişik insanlarla beraber sevinç yaşayabilir ve coştukları insanlarla etkileşim halinde olabilirler. Spor aktifliğinden böldüklerinde nasıl davranacaklarını artık öğreniyorlardır. Önlerinden birinin geçmesi gerekiyorsa beklerler; birini geçmeleri gerekiyorsa “bağışlarsınız” derler. Başka Bir Deyişle etkileşimleri pozitif neticeler doğurabilir.

Ancak, aynı çift yabancı bir ülkede ve kalabalık bir spor sahasında olsaydı, çok farklı bir tecrübe yaşayabilirlerdi. Yabancı ülkedeki veya cemiyetteki norm ve kaideler çok yakalayıcı olabilir. Belki de spor yarışması çiftin kavrayamayacağı bazı hassasiyetler nedeniyle müzakere ve hatta cemiyetsel bir hadiseyle sonuçlanabilir. Çift, büyük ihtimalle orada neden olduklarını kavramakta zorlanacaktır. Kalabalığın bir parçası olmak veya orada bulunmak artık onlar için tehlikesiz değildir. Ne yapacaklarını veya bu vaziyette nasıl davranacaklarını öğrenemeyeceklerdir.

İki eş hadisede kalabalığın tepkisi çok farklı olabilir; zira her insan grubunun kendi cemiyeti veya kültürü ve birbirleriyle etkileşime girme şekilleri değişiktir. Farklı bir cemiyette bulunmak, insanların tutumlarını değiştirebilir. Bu, aynı cemiyetteki bireylerin aynı gidişattayken dahi farklı tutumlar gösterebilecekleri anlamına kazanç.

İnsanlar neden farklı sosyal gidişatlarda kendilerini farklı sezer ve farklı davranırlar? Neden bir cemiyetin insanları aynı vaziyette farklı tutumlar sergiler? Neden eş biçimde hareket eden insanlar aynı tavrı gösteren değişik insanlara karşı kendilerini bağlı sezmezler? Bunlar, sosyolojinin ve sosyologların cemiyetin tüm güzergahlarını ve seviyelerini incelerken sordukları suallerden yalnızca birkaçı…

Sosyologlar Hakkında Yararlı Bilgiler

Sosyoloji, bir cemiyetin tavırlarına, kökenlerine, sosyal ağlarına ve müesseselerine odaklanan bir sosyal bilimler dalıdır. Sosyologlar; cemiyetsel vakalar, sosyal kumpas ve sosyal metamorfozlar hakkında kuramlar oluşturmak için nicel ve nitel incelemelerle ampirik araştırma usulleri kullanır. Sosyologlar, araştırmalarını yaparken muhtelif kalitatif ve kantitatif tekniklerden yararlanır. Bazı sosyologlar doğrudan sosyal siyaset araştırmalarına odaklanırken, değişik kimileri ise, sosyal süreçlerin teorik neticelerine odaklanır. Sosyologlar; siyasetçiler, eğitimciler, tasarılamacılar, yasa koyucular, firma idareyicileri, iş adamları, sosyal çalışanlar, sivil toplum kuruluşları ve kâr emeli gütmeyen kuruluşlara sosyal meseleleri çözmek için bilgi sağlar. Sosyologların çoğu sosyal siyasetler oluşturmak isteyen siyasetzulmür, yasa koyucular ve eğitimciler için çalışma yapar. Sosyologlar ve antropologlar arasında bir hayli doğrultudan eşlik vardır. Bu nedenle genellikle birbirleriyle karıştırılırlar. Sosyologlar ve antropologlar, çalışmalarını insan cemiyetlerine ve zaman içindeki tavırlarına odaklanır. Sosyologlar, cemiyetlerin tarihlerini ve kökenlerini her zaman göz önünde bulundurur. Antropologlar ise, insan kültürünü tarihin emin bir zamanında tahlile odaklanır. Sosyologlar, meseleleri kavrayarak ve çözüm üreterek topluluklara destek etmek için çalışır. Başkalarının bereketine çalışmak, büyük bir şefkat ve empati duygusu gerektirir. Bu sebeple topluluklara takviyeci olma ve onlarla bağlantı kurma mevzusunda gönüllü işlerde tecrübeyi olan bireyler iyi bir sosyolog olabilir.