Son Haberler

Sihizm Nedir? (Guruları, İnançları, Yasakları)

-
Eylül 8, 2022
Sihizm Nedir? (Guruları, İnançları, Yasakları)

Sihizm, 100’den fazla ülkede takribî 28 milyon üyeyi bulunan bir inanç sistemidir. Sihizm’de İslam’dan da alıntılar yapılmıştır. Hinduizm’den farklıdır.

Sihizm Nedir? Guruları, İnançları, Yasakları

Sihizm, 16. ve 17. asırda Kuzey Hindistan’da yaşamış 10 gurunun öğretilerini temel alan bir inanç sistemidir. 1469-1708 seneleri arasında yaşayan guruların öğretileri üzerine kurulmuştur. Dünya genelinde 100’den fazla ülkede Sihizm inancına üye 25 ila 28 milyondan fazla insan olduğu varsayım ediliyor. Sihlerin takribî 20 milyonu Hindistan’da; ağırlıklı olarak da Pencap eyaletinde yaşıyor. Sihizm guruları, bir evvelki gurunun öğretilerini geliştirerek kuvvetlendirmiş ve yeni öğretiler ilave etmiştir. Bir Sih, on gurunun ve Sihlerin kutsal kitabı Guru Granth Sahib’in öğrencisidir. Sih erkek ve bayanlar, uzun saçlarını kaplayan bir başlık veya türban takar. İslam’ın bazı kaideleri ve Hinduizm’in öğretilerini de içerir.

“Sihizm” sözcüğü, Sanskritçe “talebe, mürit, arza” anlamına gelen “sikkh” sözcüğünden türetilen “sih” kelimesinin bir türevidir. Sihizm ise, “Sih inancı” veya “Sih dini” olarak anılıyor. Bu inancın öğretilerine inanan ve uygulayan insanlara da “Sih” sınıyor. Guru ise, “hoca, öğretici, üstat” gibi anlamları olan bir kelimedir.


Sihizm’in Tarihi ve Guruları

Sihizm’in öğretileri, 10 guru tarafından ortaya konuşmuştur. Bu gurular; Guru Nanak Dev, Guru Angad Dev, Guru Amar Das, Guru Ram Das, Guru Arjan Dev, Guru Har Gobind, Guru Har Rai, Guru Har Krişan, Guru Tegh Bahadur ve Guru Gobind Singh’dir.

Sihizm’in kurucusu, Guru Nanak Dev’dir. 15 Nisan 1469 tarihinde Pakistan’ın Lahor kenti yakınlarındaki Talwandi kasabasına doğdu. Ailesinin, ticaretle uğraşan Khatri maksadının zengin bir topluluk bir alt kısmının üyeyi olması taraftarlarının süratle artmasına yol açtı. Nanak Dev, yaşamın gizemlerini keşfetme hevesi ile konutu terk etti. Bu yarıyılda, değişik inanca sahip insanların saygı dinlediği din adamlarından biri olan Mezar ile karşılaştığı dedikodu edilir. Birkaç sene bir hububat deposunda çalıştıktan sonra kendini dine vererek bir hayli yeri gezdiği, 1520’de Pencap’a yerleştiği dedikodu edilir. Geri kalan yaşamını, zengin bir hayranının yaptırdığı söylenen Kartarpur köyünde geçirdi. Nanak Dev, 7 Mayıs 1539 tarihinde öldü.

Sihizm’in kurucusu Nanak Dev, can vermeden evvel 1538 senesinde kendisinin yerine guru olarak kendisine inanlardan Bhai Lehna’yı guru olarak seçti. Dev’in oğlunun yerine seçtiği ve Sihlerin ikinci gurusu olan Lehna, “Guru Angad” olarak öğrenilir. Sihlerin üçüncü gurusu Amar Das, 1573 senesinde Sih inancını özümseyenlerin lideri oldu. Kuzey Hindistan’da bulunan Pencap eyaletine bağlı Tarn Taran ilçesinin bulunduğu Majha bölgesinde yer alan Goindwal, Das tarafından tanımlanan ehemmiyetli bir Sihizm merkezidir. Goindwal, Das yarıyılında Sihizm için ehemmiyetli bir merkez haline gelmiştir. Das, 1574 yılına can verdi ve yerine oğlu Jetha’yı guru olarak tanımladı. Dördüncü guru olan Jetha, “Guru Ram Das” olarak öğrenilir. Ram Das, Sihizm’in günümüzdeki ehemmiyetli merkezi Amritsar’ın kurucusudur. Ram Das’ın en minik oğlu Guru Arjan, 1581 senesinde Sihlerin beşinci gurusu oldu. Arjan, Sihlerin günümüzdeki en ehemmiyetli mabedi olan Altın Mabet’i inşa ettirmiş ve Sih kutsal metninlerinden biri olan Hain Granth’ı, 1604 senesinde hazırlamıştır. 1606 senesinde Moğollar tarafından Sihizm’in büyük kutsal kitabı “Guru Srandth Sahib”de farklılık yapması istenen Guru Arjan, bu isteği yalanladığı için eziyet ile öldürülmüştür.

Sihlerin altıncı gurusu Guru Har Gobind, biri ruhani ve biri fani sebeplerle yanında iki kılıç taşırdı. Bu nedenle Sihler, Gobind’le beraber askeri bir efor haline geldi. 1644 senesinde Guru Har Rai, Sihlerin yedici gurusu oldu. Har Rai, ardından oğlu Guru Har Krişan’ı 1661 senesinde sekizinci guru olarak tanımladı. 1665 senesinde dokuzuncu guru olan Guru Tegh Bahadur, 1675 senesinde Keşmirli Hinduları gözetmek için mücadele sarf etti. Tegh Bahadur, 6. Babür İmparatoru Evrengzib’in Aurangzeb emriyle millet önünde idam edildi. Sihlerin onuncu gurusu Guru Gobind Singh’tir. Gobind Singh, can vermeden kısa bir vakit evvel Sihlerin kutsal kitabı Guru Granth Sahib’in Sihler için salt bir ruhani otorite olmasını; fani otoritenin de Sih Ulusu’na Khalsa Panth verilmesini buyurdu. Bu nedenle kutsal kitap Guru Granth Sahib, “son ve salt” Sih gurusudur.

Sihlerin kutsal kitabı, ebedi ve salt gurusu; Guru Granth Sahib

Guru Granth Sahib Nedir?

Sihlerin “ebedi guru” olarak kabul ettikleri Guru Granth Sahib, Sih öğretisinin ebedi gurusudur. 1708 senesinde Sihlerin onuncu gurusu Guru Gobind Singh tarafından “son guru” olarak bülten edilmiştir. Guru Singh, can vermeden evvel Guru Granth Sahib’i, “gelecek guru” olarak görmelerini ve buna göre davranmalarını istemiştir. Bu nedenle Sihler için “yaşayan guru” olduğuna inanılır. Granth, Pençap dilinde “kitap”; sahib, Hintçe ve Arapçada “efendi, akılda” anlamındadır. İçeriğindeki tam öğretilere “Gurbani” ismi verilir. Sihizm’in kurucusu Gugu Nanak, Gurbani’nin “doğrundan Yaradan’dan gelmiş bir vahiy” olduğunu ileri sürmüştür.

Guru Granth Sahib, 1430 sayfadır. Sih tapınaklarında taht gibi bir yerde ziynetler arasında bulunur. Tahtta ziynetler içinde yer almasının nedeni, “krallara gösterilen saygı ananeyi” gereğidir. Sihizm’i kuran ve geliştiren guruların öğretilerinin yanında, değişik inançlardan öğretiler ve metinler de barındırır. Misalin; bazı Sûfi, İslam şeyhleri ve Hindu şairlerinin öğretileri yer almaktadır. Guru Granth Sahib’de “ebedi özellikleri olan ve her yerde var olan Yaradan” öğretisi bir hayli yerde ifade edilir. “Hain Granth”, çoğu zaman Guru Granth Sahib ile karıştırılır. Hain Granth, Guru Arjan tarafından 1604 senesinde derlenmiş öğretilerdir ve Guru Granth Sahib’in yalnızca minik bir kısmını kapsar.

Sihler Neye İnanır?

Sih inancına üye insanlar, tek yaradana inanır. Sihlerin kutsal metinleri de “Tek Yaratıcı” kelimeleri ile başlar. Sihizm’in kutsal saydığı öğretilerin yer aldığı kitap “Guru Granth Sahib”teki öğretilere inanarak, uygulamak zorundadırlar. Sihler, her zaman var olan ebedi özelliklere sahip Yaradan’ya inanırlar. Yaradan’ya rastgele bir insan formu veya cinsiyet atfetmezler. Sihler, Yaradan’ya “Waheguru” ismini verirler. Herkes, Waheguru’nun erkek ve kız evlatlarıdır. Bu inanç, Hıristiyanlıkla eş güzergahıdır. Tam insanları hiçbir din ve ayrım korumaksızın denk görürler. Tüm insanların ve mahlukatların haklarını gözetmek için savaşmak zorunda olduklarına inanırlar. Sihler, ebedi iyimser ve keyifli ruh hali olan Charhdi Kala’yı sürdürmek için çalışırlar. Aynı zamanda reenkarnasyona da inanırlar ve can verdikten sonra ruhun değişik vücutlara geçtiğini düşünürler. Ruhların bu göçü, bağımsızlık ve serbestlik içindir. Yalnızca Sihlerin değil, değişik inançlar ve dinlerin de kurtuluşa erebileceklerine inanırlar.

Sihlerin gayret etmekle mesul oldukları beş makûsluk vardır. Bu makûsluklarla gayret için de beş fazileti kullanırlar. Bu makûsluklar şunlardır; benlik ve benlik ankhar, hiddet krodh, hırs lobh, parasal bağlılık moh ve şehvet kam. Faziletler ise, memnuniyet, yardımseverlik, şefkat, pozitif tutum ve tevazudur.

Sihlerin inanmak zorunda oldukları sekiz başlıkta kıymetler de vardır:

Yaradan katında herkes eşittir.
Tam mahlukatlar Yaradan’nın ruhuna sahiptir; bu nedenle her mahlukata saygı duyulmalıdır.
Herkesin yaşama hakkı vardır.
Şahıs, tavırları ve hareketleri güzergahında kurtuluşa erişilebilir.
Aile yaşamı ehemmiyetlidir ve teşvik edilir.
Hayatlarının ve hasılatlarının yüzde 10’u öteki Sihler ve Yaradan hizmeti için kullanılmalıdır.
Yaradan’dan gelen iyi veya makûs her türlü hadiseyi kabullenmek gerekir. İyi ve makûs hadiseleri aynı biçimde değerlendirebilecek biçimde şahsiyet geliştirilmelidir.
Hakikat, tefekkür, memnuniyet ve naam, yaşamın dört meyvesidir.
Sihizm’de sekiz tavır ise menedilmiştir:
Hurafeler, sünnet olmak, hacca gitmek, oruç yakalamak, derelerde yıkanmak, putlara tapınmak “manasız” ve Sihlerce anlamı olmayan ayinlerdir.
Maya, başka bir deyişle parasal bağımlılık; parasal şeylerin biriktirilmesi, materyallere fazla bağlılık anlamsızdır; çünkü can verirken mülkler dünyada kalacaktır.
Sati, başka bir deyişle mahlukatların kurban edilmesi yasaktır. Dulların kendilerini can vermiş kocalarıyla beraber yakması, minik veya büyük baş hayvanların kurban edilmesi menedilmiştir.
Sihler, aile kumpası olmayan yaşam stilini özümsemez. Münzevi, rahip veya yogi yaşamı yaşamak uygun değildir.
Övünmek, gıybet, palavra söylemek gibi afaki konuşmalar menedilmiştir.
Sarhoşluğa yol açan maddeler yasaktır. İçki, uyuşturucu maddeler, tütün ve öteki eşi mest edici, ayyaşlık veren maddeler kullanılamaz.
Dini görevleri yerine getirmek için bir ruhban sınıfına veya rastgele bir din görevlisine, rahibe gerek yoktur.
Sihler, önyargılı davranamaz. Kast, ırk, sınıf, cinsel yönelim veya cinsiyet ayrımı yapılamaz. Ayrımcılık ve adaletli olmayan tavırlar reddedilir.


Sihizm’de Kaideleri ve İmanları

Sihler, sabah güneş doğmadan meditasyon yaparak dua ederler. Belli bir iman günleri, hac, oruç ve kurban gibi düsturları yoktur. Her gün ehemmiyetli beş objeyi taşımak zorundadırlar. “5K” veya “Kakkas” olarak adlandırılan bu objeler; Keş saçın uzatılması, Kanga tarak, Kara çelik bilezik, Kirpan hançer ve Kaça’dır alta giyilen bir cins kısa şort. Sihlerin bu gereklilikleri, bazı ülkelerde meselelerle karşılaşmalarına yol açmaktadır. Hindistan’da tam Sihler, inandıkları gibi giyinerek kamu müesseselerinde çalışabilir. “Kakkas” kaidesini bütün olarak yerine getirmeyen şahıslara “Sahajkari” ismi verilir. Sihler can veren bireylerin cesetlerini genellikle yakarlar. Bazı Sihler ise ölülerini gömer. Yakılan cesetlerin külleri dereye atılır. Sihler için Guru Nanak’ın doğum günü 15 Nisan ve Guru Arjan’ın Moğollar tarafından öldürüldüğü gün kutsal günlerdir. Senelik olarak anma tertip edilen bu günlere “Gurpurb” ismi verilir.

Sihlerin Tapınağı: Altın Tapınak

Hindistan’ın Pencap eyaletinde bulunan ve popülasyonu 1 milyonu aşan Amritsar, Sihler için kutsal kabul edilen, bölgenin en büyük ve en ehemmiyetli şehridir. Bir Hayli Sih, Amritsar’a 35 km uzaklıkta bulunan Pakistan’ın Lahor kentinden buraya göç etmiştir. Müslümanlar da Amritsar’dan Lahor’a göç etmiştir. Hindistan ve Pakistan arasında süren savaşlarda da ön tasarıda olan bir şehirdir. Altın Tapınak veya “Harmandir Sahib”, Amritsar’da bulunan ve Sihler için en ehemmiyetli kutsal tapınaktır. Amritsar, bu tapınağın çevresine kurulmuştur. Tapınak içerisinde büyük bir gölet bulunur. Tapınağın kapıları her dinden ve ırktan herkese sarihtir. Tapınağa pabuç ile girilmez ve girerken başlar kapatılır. Etrafın huzurunu bozacak tutumlarda bulunmak menedilmiştir. Tapınakta 24 saat fiyatsız yemek veriliyor. Günde vasati 70 bin şahıs yemek yiyor. Davetli Sihler ve yabancıların fiyatsız ya da ucuz konaklama imkânı vardır. Altın Tapınak’ı günde takribî 100 bin şahıs ziyaret ediyor.

 Altın Tapınak; Sihler için en ehemmiyetli kutsal tapınaktır.

Sihlerle Alakalı Bazı Terimler

Kirat Karo: Yaradan’yı andırarak, dürüst hasılat elde etmek ve emek.
Naam Japna: Sihizm’deki Yaradan “Waheguru” ismine iman veya meditasyon.
Naam Simran: Sabah erken saatlerde meditasyon ve dua.
Vand Chakkna: Gereksinimi olanlarla paylaşmak.
Langar: Gereksinimi olanlara parasız gıda vermek. Zamanın yüzde 10’unda iyilik için çalışmak.
Dasvand: Hasılatın yüzde 10’unu bahşetmek.
Amrit Sanchar: Sihlerin vaftiz töreni.
Paath: Guru Granth Sahib’in veya günlük duaların okunması.
Nitnem Banis: Günlük beş duaya dinlenen ihtiyaç.
Mala: İman boncukları.
Kirtan: Kutsal şarkı veya ilahi.

Bunları Öğreniyor musunuz?

İslamiyet ile Sihizm arasında bağ kurmaya çalışanlar olsa da, birbirinden taban tabana ters iki değişik inanç sistemidir. Sihler, Sihizm’in kurucusu olan 10 gurunun, doğrudan Yaradan’dan ileti aldığını iddia eder. İslam’a göre bu düşünce kabul edilemez.
Bunun yanında Sihizm, Hinduizm öğretileri ve İslam kaideleri de içerir.
Sihizm’in kurucusu gurulardan Nanak Dev’e ilk inanan insanlardan biri olan büyük kız kardeşi Bibi Nanki’nin, Dev’de yaradanın ışığını gördüğü ve bunu kimseye söylemediği dedikodu edilir.
Sihizm, dünyanın beşinci, Hindistan’ın dördüncü en büyük inanç sistemidir.
Sihlerin beş ehemmiyetli mezhebi bulunur. Bu mezhepler şunlardır; Orsi, Hendali, Artenas, Namdari ve Akali. En ehemmiyetli mezhepler son ikisidir.
Kuzey Hindistan’da oraya çıkan iki inanç sistemi olan Sihizm ile Hinduizm arasında ciddi farklar bulunur. Hiduzm 30 bin senelik geçmişe sahip bir inanç sistemi iken, Sihizm’in geçmişi 500 yıldır. Sihler tek yaradana; Hindular çok yaradana inanır. İmanları, kaideleri ve yasakları arasında da ciddi farklar bulunur.
ABD’de takribî 1 milyon Sih’in yaşadığı varsayım ediliyor.