Son Haberler

Savcı Nasıl Olunur, Savcının Görevleri Nelerdir?

-
Eylül 12, 2022
Savcı Nasıl Olunur, Savcının Görevleri Nelerdir?

Bu yazımızda savcı olmak için aranan koşullar, savcıların görevleri ve mesullükleri ve bu görev ve mesullüklerin tanımlandığı kanunları ele alacağız. Türkiye’ye bağlı olarak savcı olmak isteyenlerin nasıl bir yol çizmesi gerektiği hakkında temel bilgileri paylaşacağız. Savcı olabilmek için pek çok avukat büyük mücadele sarf eder.

En genel haliyle savcıların görevleri ve savcılık ile alakalı yasalar ülkeden ülkeye değişiklik gösterse de savcıların çoğu ülkede polis soruşturmalarından davaların temyiz evresine erişmesine kadar olan süreçte faal bir biçimde mesullüklerinin olduğu öğrenilmektedir. Savcıların görev ve mesullüklerine daha detaylı bir biçimde bakmadan evvel savcı olmak isteyenlerin izlemesi gereken yolu çizmekte fayda var.

Savcı Olmak İçin Gerekenler

Savcı olabilmek için adaylık yarıyılının geçirilip, yasalar ile belirtilen şartlara göre ehliyetin ispatlanmış olması gerekmektedir. Peki, nedir bu koşullar? Öncelikle 2802 sayılı Dominantlar ve Savcılar Yasanın 7. Maddesine göre savcı adayları Devlet Memurları Yasasındaki Genel Yönet Hizmetleri Sınıfına dahildirler ve savcılığın sınıf ve derecelerine dahil olmazlar ve haklarında, Devlet Memurları Yasasının bu Yasaya aykırı olmayan kararları uygulanmaktadır.

Savcı adayı olabilmek için yeniden 5614 sayılı Dominantlar ve Savcılar Yasayı’nun 8. maddesinde sıralanmış şartlara uygun olmak gerekmektedir. Bu şartların en başında Türk yurttaşı olmak yer alır. Bir diğer şart ise giriş imtihanının yapılacağı senenin ocak ayının birinci günü haysiyetiyle otuz beş yaşını doldurmamış olmaktır. 

Savcılık kariyerine adli yargıda başlamak isteyenlerin yurt içinde ya da yurt dışında bir hukuk fakültesini tamamlamış olmaları ve tamamladıkları hukuk fakültesinin yurt  dışında olması halinde ülkemizde verilen değişik dersleri ek olarak galibiyet ile bitirmeleri gerekmektedir. Savcı adaylarının kamu haklarından yasaklı olmayanlar arasında seçildiği de unutulmamalıdır.

Savcı olmak ve askerlik hizmeti ile alakalı madde de savcı adayı olarak gösterilebilmek için askerlik ile bir alakanın bulunmaması koşulunu belirtilmektedir. Bu gidişatta askerlik için tertip edilmiş muvazzaflık hizmetini yapmış olmak ya da ertelenmiş veya yedeğe geçirilmiş olmak gerekmektedir.

Savcı adayı olarak gösterilirken yurdun her yerinde hizmet verebilme yetisi aranmaktadır. Bu gidişatta bu hizmeti uygun biçimde yerine getirilmesini yasaklayacak beden ve us hastalığı ya da manililiği, alışılmışın dışında etrafın yadırgayacağı biçimde konuşma ve uzuvlarının hareketini hakimiyet güçlüğü sürüklemek gibi maniyi bulunmamak da savcı adaylarında aranan bir diğer şarttır.

Avukat olarak çalışan bireylerin savcı adaylığına müracaat etebilmeleri için bu koşulların yanında en az üç yıl avukatlık yapmış olmaları şartı da aranmaktadır.

Savcı adaylarını adaylık yolunda bekleyen yazılı bir görüşme vardır. Savcı adayı olarak gösterilebilmek için bu imtihanın galibiyet ile geçilmesi gerekmektedir.  Bu yazılı görüşme Adalet Bakanlığı ile imza atılması gereken bir protokole göre Talebe Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılmaktadır. Genel kabiliyet – genel kültür ve alan bilgisi olmak üzere iki safhadan oluşan yazılı imtihanın süresi geçtiğimiz senelerde 130 dakika olarak tanımlanmıştır. 

Savcı adaylarının gireceği yazılı imtihanda Türkçe, Matematik, Türk Kültür ve Medeniyetleri, Atatürk Prensipleri ve İnkılâp Tarihi ve Temel Yurttaşlık Bilgisi suallerinden oluşan genel kabiliyet ve genel kültür mevzuları başta olmak üzere adli ve yönetimsel yargı mevzularından oluşmaktadır. Bu mevzulara misal vermek gerekirse vergi hukuku, ceza hukuku, borçlar hukuku başta gelen mevzular olarak söylenebilir. İmtihanın puanlama biçimi kabiliyet ve genel kültür sualleri yirmi ve hukuk alanı ile alakalı sualler seksen olacak biçimde dağıtılmıştır. Bu imtihanı galibiyetle geçmek için gereken puan 70 olup, 70 veya üzerinde puana sahip adaylar görüşmeye davet edilir.

Yazılı imtihanın ardından laflı görüşmeye davet edilen savcı adayları, şu mevzularla alakalı suallerle karşılaşır:

Kuşkulu alacaklar,
Yetki genişliği,
Yönetimsel vesayet,
Bütün yargı davasında tazminatın koşulları,
Neden ikamesinin idrak hukukundaki yeri,
Yönetimsel yargıda korunmanın genişletilmesi,
Diğer kamu görevlileri,
Sevr antlaşması, yönetin mali mesullüğü,
Meclisin hükümeti sorgulama yolları,
Anayasada temel hak ve serbestliklerin hudutlandırılması,
Kusurlar yasasında mülkiyetin kamuya geçirilmesi,
Yönetimsel yargıda yetki,
Vergiyi doğuran olayda delil külfeti,
Yetki görev gaspı,
Ağır ve apaçık yetki tecavüzü,
Vergide zaman aşımının yargılamaya tesiri,
Avrupa Birliği’nin yargı uzvu,
Holokost,
Anayasada kamulaştırma kararları,
İnterpol ve kırmızı bülten,
Anayasa fertsel müracaat,
Adli yargıda asli görev ve yetkili duruşma,
Belediye başkanın görevine son verilmesi,
Yüce divanda iddia makamı,
Yeni anayasa üretiminde ilk 3 maddenin değiştirilip değiştirilmeyeceği,
Gümrük yasayı,
Gümrüğe mülk tesliminde maliyet tespit ederken nelere dikkat edilir,
Yargıtay ve Danıştay’daki kısmı düzenlemeyi karşılaştır,
Kamu görevlilerine anayasada sağlanan güvenceler,
Yönetin taktir yetkisi olduğunu nasıl anlarız,
Görev ve yetki üç usul bakımından karşılaştırmalı olarak açıklama,
İhtiyati haciz ödeme emri genel operasyon koşulları.

Savcı Adaylarının Ceddilmesi

Savcı adaylarının sayısı her sene lüzum vaziyetine göre Adalet Bakanlığı tarafından tanımlanmaktadır. Tanımlanan bu sayı, tanımlanan boş kadroların derecesi, unvanı, sınıfı ve adaylarda aranan koşullar ile beraber müracaat tarihinin bitiminden en az on beş gün evvel ülke içerisinde tirajı azami beş gazetenin birinde yayınlanmaktadır. Bu duyurular aynı zamanda bir kez olmak üzere Adalet Bakanlığı İnternet sitesinde de online olarak yayınlanmaktadır.

Savcı adaylarının ceddilmesi daha evvel de bahsettiğimiz imtihanda azami puanı alan adaylardan başlamak üzere gizeme ile reelleştirilmektedir. İmtihana giren adayın savcı olarak bir yere ceddilebilmesi için bahsi geçen imtihandan en az yetmiş puan alması gerekir.

Savcıların Kademe İlerlemesi ve Derecelerinin Yükseltilmesi

Adaylıktan, savcılık görevine getirilen bireyler her yıl yasalar ile belirtilen temellere göre kademe ilerlemesi ve her iki yılda bir ise derece yükselmesine sahip olurlar. Kademe ilerlemeleri için aranan birinci koşul savcıların bulundukları kademede bir yıl süresince çalışmış olmalarıdır. Aynı zamanda kademe ilerlemesini yasaklayacak disiplin cezasının bulunmaması zorunludur. Aynı biçimde derece yükseltilmesinin yapılabilmesi için de savcının bulunduğu derece de en az iki yıl süresince çalışmış olması gerekmektedir.

Savcıların Görevleri

Daha evvel de bahsettiğimiz gibi savcılar yönetimsel görevleri bakımından Adalet Bakanlığı’na bağlı olarak çalışılar. Ağır ceza kabahatleri ve yasada kamu davası açılması gerektiği belirtilen mevzularda şikayetçi olunmasa bile hazırlık soruşturmasını yapmak ve kamu davasını açmak savcıların başlıca görevleridir. Bu davaların açılmasının yanı gizeme davalar ile alakalı ispatların bir araya gelmesi ve maznunların denetlenmesi de savcıların yerine getirmesi gereken görevleri arasındadır.

Cinayet gibi vefat olaylarının mevzubahisi olduğu gidişatlarda cesedin adli muayenesinin yapılması bu muayeneler neticeyi iddia belgesinin yazılması ve yargı kararlarının yerine getirilmesi savcıların ehemmiyetli görevleri arasındadır. Savcılar görevlerini genel çerçeveleri ile işlenen kabahatten hasar gören bireylerin, müesseselerin ya da cemiyetin haklarını korunmak şeklinde de açıklamak doğru olacaktır. Savcıların medeni hukuk alanında ise yeniden yasadan doğan vaziyetler sebebi ile bazı davaları açarlar. Medeni hukuku kapsamı ile araştırılan bu davalara misal vermek gerekirse derneklerin ya da vakıfların hukuken ortadan kaldırılması bu davalardandır.

Savcıların Görevden Çekilmeleri

Savcılar Adalet Bçay akanlığına yazılı olarak müracaat etmek şartı ile işten çekilme isteğinde bulunabilirler. Bu istekten itibaren 1 ay içerisinde bakanlıktan bir netice çıkmadığı takdirde savcılar görevlerini bırakabilirler.

Savcıların politik partilere katılmaları yasaktır, bu sebeple görevlerini yerine getirmekte olan savcıların politik partilere katılmaları neticesinde görevlerine son verilmektedir. Aynı biçimde istek, yaş haddi ya da malullük sebebi ile emekliye ayrılmaları neticeyi da görevleri sona ermiş olur.

Görevlerini yerine getirirken tanımlanmış temel ve kaidelere uymayan savcılar ihtar, aylıktan kesilme, kınama, kademe ilerlemesinin durdurulması gibi disiplin cezalarından bir tanesi ile cezalandırılırlar.