Son Haberler

Sait Faik Abasıyanık`ın Edebi Kişiliği

-
Eylül 19, 2022
Sait Faik Abasıyanık`ın Edebi Kişiliği

Sait Faik Abasıyanık`ın Edebi Kişiliği

Öncelikle belirtelim ki Sait Faik yalnızca yazar değil, aynı zamanda şairdir. Bu bakımdan çok istikametli edebiyatçılarımızdandır. Şiirleri, hikayeleri kadar alaka sürüklememiştir ama yeniden de o sıcak havayı yakalatmıştır.

Lise senelerinde başlar Sait Faik şiir ve öyküye. İlk hikayesi Milliyet gazetesinde 9 Ocak 1929 senesinde çıkar. Hikayenin ismi: Uçurtmalar’dır. 23 yaşında büyük bir gazetede yazı yayınlamak her cesurun harcı değildir ve Sait Faik kalemi ile buna nail olmuştur… 

İlk Sait Faik

Bursa lisesinde, başka bir deyişle İstanbul’daki lisesinden atılınca girdiği Bursa lisesinde, edebiyat dersinde ödev olarak ilk hikayesi olan İpekli Mendil’i yazdı.  Hikayesinin hem edebiyat hocaları hem de talebeler tarafından çok beğenilmesi neticesinde bir seri tadında Zemberek isimli hikayesini kaleme aldı. 1934 senesinde ise bugün ve o yarıyılın en prestijli edebiyat mecmualarından olan Varlık dergisindeöyküleri yayınlanamaya başlandı. Elbette ki kısa zamanda tanındı. Belirmekte fayda var: Varlık mecmuasının bir özelliği de Sait Faik ‘in yalnızca hikayelerinin değil şiirlerinin de yayınlanmış olmasıdır.

Şiir alanında tanınmamasının sebebi kendisinin şiiri ikinci tasarıya atmasıdır. O, uzun hikayelere yoğunlaşmıştır.  

Hikayeci Olarak Sait Faik

Edebiyat yaşamında, bazılarına göre uzun hikaye sayılan iki adet roman yayınlamıştır.  Bunun yanında hikaye özelliği taşıyan elli küsür ziyaret yazmıştır.

Sait Faik’in 171 hikâyesi ile 49 sohbeti on üç kitapta toplandı. Son kitabı olan Duruşma Kapısı,Haber isimli gazetedeki röportajlarına içerir. Basılmış olan 16 kitabı vardır. Bu kitaplar sırasıyla:

1965’te Varlık mecmuasının yayınlarında
1970 senesinde de Bilgi Yayınevi bünyesinde toplam 8 kitapta toplanmıştı.

Sait Faik, tek sözcükle dünya çapında bir yazardır. Çağdaş akım çizgisinde yazar. 1953 senesindeAmerika’daki Mark Twain Derneği tarafından, çağdaş akıma verdiği hizmetlerden dolayı hem ödül almış hem de onur aboneliği makamına layık görülmüştür. Bunun yanında hikayeleri Türkiye dışında da yayınlanmıştır. İngilizce yanında Fransızcaya da çevrilmiştir ki Fransızcaya çeviren de Sabri Esat Siyavuşgil’dir. Sabri Esat 1962 senesinde, başka bir deyişle Sait Faik’in vefatından 10 sene sonra, bütün 41 hikayesini Fransızcaya çeviri etmiştir.

Sait Faik Hikayelerine Derin Bakış

Atilla Özkırımlı, Sait Faik hikayelerini 4 ana başlıkta inceler:

Çocukluk hatıraları ve Adapazarı – Bursa gözlemleri
Fransa seneleri
İstanbul’un Kenar Semtleri
Adalar’da geçen günler ve balıkçılar

Bu ayrım çok doğru bir ayrımdır ki Sait Faik’in hikayelerini okurken bu ayrımı azımsanmayacak derecede hissediyorsunuz.

Anlatımda Sait Faik

Hep derim Sait Faik’in o savruk yapısı hikayelerinde de var ve okuyucu sarıyor. Onun hikayelerini okurken bunalmıyor ya da “Ne zaman biter” diye sayfa rakamına bakmıyorsunuz.

Hikayelerini mevzu bakımdan bir hayli eleştirmen sıralamıştır ama en iyi ayrımı yeniden Atilla Özkırımlı tutmuştur. Bu

bakımdan onun değerlendirmesini yazıya geçiyorum:

Fertsel bunalımlar
Fertsel duygulanımlar
Bilinçaltı
Bir duygu olarak; tedirginlik
Yalnız adam olma vaziyeti ve ruh sağlığı

Bu mevzularının dışında sürrealist yazılarını da ayrı bir kulvarda değerlendirmemiz gerekiyor.

Sait Faik’in Hikayeciliğinin Gelişimi

Sait Faik, her yazarın seçimi gibi ilk hikayelerine kollamayarak başlamış. Bu bakımdan gözleme dayalı bir asılcılık görülür ilk öykülerinde. Nitekim öykülerinde cemiyetsel asıllıktan değil fertsel asıllıktan bahseder. Onun ciheti, insanın kendi içindeki kalabalıklarıdır, kuru kalabalıklar değil.

Vedat Günyol’un güzel ve naif bir tanımı vardır gerçeğinde Sait Faik için. Der ki : “Güçlü bir sanatçı olmakla beraber, daha çok öznel bir sanatçıdır… Vakaların ve bireylerin arttan, öykülerin ruhsal örgüsünü, tamamen şuurlaştırmamış olmakla beraber, iyice dinlenen bir insanlık sevgisini dokumaktadır.”

Sait Faik’i Sait Faik yapan onun güçlü söylemidir. Güçlü olduğu kadar içten ve akıcı üslubu aynı zamanda sizin “Evet, bunu ben de yaptım” diyebileceğiniz hikayeleri vardır. Herkesin kendinden bir şey bulacağı bir adamdır. Bana göre de herkesin bir Sait Faik hikayesi vardır…

Böylesine bir yazar, tanınmayı hak ediyor. Şayet daha evvel bir Sait Faik hikayesi okumamışsanız, hemen bir tane edinin; içinde kendinizi bulacaksınız.