Son Haberler

Safir Nedir, Özellikleri Nelerdir?

-
Eylül 8, 2022
Safir Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Safir, denge taşı olarak öğrenilen değerli taşlardandır. Göz kamaştırıcı görünümü asırlardır insanları kendisine hayran bırakmıştır.

Safir Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Safir, öteki ismiyle “gökyakut” olarak bilinir. Muhteşem bir renk, sertlik, dayanıklılık ve parlaklık kapsadığı için göz kamaştırıcı özellikleri vardır. Safir, seneler süresince yalnızca mavi renkli olarak kabul edildi; ancak safir bir hayli renkte oluşabilir. Safir ile yakut aynı mineralden elde edilir ve birbirine çok yakın özellikleri vardır. Yakutu ayıran tek değişiklik, kırmızı ve tonlarındaki renklerdir. Mineraldeki öteki renkler, safirdir. Kırmızıya yakın tonlardaki safir ile yakut arasında çok ince farklar vardır.

Safir aynı zamanda 45. konutluluk yıldönümleri için ananesel bir armağandır; eylül ayının doğum yıldızıdır. Astrolojik anlamda yay, terazi, boğa ve balık burçlarının taşıdır. Sadakat, aşk ve özlemi temsil eder. Herkesin sahip olmak isteyeceği taşlardan biridir aynı zamanda. En çok mavisi seçim edilse de, mesela turuncu-pembe tonundaki çok ender bulunan safirler de eşsiz kalitededir. Renklerine göre çok rakamda çeşidi bulunur. Sözü fazla uzatmadan safirin dünyasına misafir olalım! 

Tarihçesi

Safir, M.Ö. 800’lü senelerden beri kullanılan değerli bir taştır. Antik çağlarda mavi lazurit taşı ile karıştırılan safir, senelerdir mücevherlerde ve değerli ziynet eşyalarında kullanılmış. Eski Mısır’da safirin yaradan Horus’un gözü olduğuna inanılırmış. Persler, Grek tehdidine karşı üzerlerinde safir taşırmış. Ortaçağ Avrupası’nda papazlar, makûs eforları yok ettiğine inanarak safirli mücevherler takarmış. Osmanlı’da da bir hayli takı, mücevher ve aksesuarın gözde taşları arasında yer alan safirin izlerini Topkapı Epilepsiyi’ndaki mücevherlerde görmek muhtemel.

İlk sentetik safirin imal süreci, 1902 senesinde Fransız kimyacı Auguste Verneuil tarafından başlatıldı. ABD’de ilk safir yatakları 1865 senesinde Missouri Nehri yataklarında bulundu.

“Safir” sözcüğü, Yunanca “sappheiros” başka bir deyişle “mavi” anlamındaki sözcükten türetilmiş bir kelimedir.

Fiziksel ve Kimyevi Özellikleri

Safir, alüminyum oksidin kristal formudur. Sertlik değeri 9 mohstur. Yakutla aynı sertlik değerindedir. Elmastan sonra ve yakutla beraber en sert natürel taştır. Kristal sistemi köşeli müseddes skalenohedraldir.

Tabiatta ender bulunan değerli taşlardan olan safir, korendon mineralinde bulunur. Korendonun kırmızı renkli olanlarına yakut denir. Mavi başta olmak üzere öteki renkler safirin cinsleridir. Tipik mavi renklidir. Mavi, aynı zamanda safirin en çok seçim edilen rengidir. Ancak rengi değişebilir. Mor, sarı, turuncu, pembemsi, siyah, gri ve yeşil renkli safirler de vardır. Renksiz safir de bulunabilmektedir. Kırmızı renkli safir bulunmaz; zira kırmızı korendon minerali yakuttur. Pembe renkli korendon, yakut veya safir olabilir. Renklerdeki değişiklik, mineraldeki krom, demir veya titanyum içeriğine bağlıdır. Korendon tabiatta bol bulunur; ancak değerli taşlar kapsayan korendon enderdir. Safir kapsayan korendon, magmatik kayaçlar, siyenitler, pegmatitler ve muhtelif alkalik yaradılışların başlıca bileşenlerinden biridir. Şistlerde ve metamorfize karbonat kayaçlarında da görülür. Ticari olarak genellikle alüvyon çakıllar ve öteki plaser ikincil yataklardan elde edilir.


Safir Cinsleri

Mavi safir, canlılık ve parlaklık bakımından muhtelif tonlarda bulunabilir. İlk renk tonunun saflığına bağlı olarak değerlendirilen mavi safirlerin ikincil tonları mor, yeşil, menekşe ve mavinin öteki tonlarıdır. İyi nitelikteki mavi safirler, yüzde 15 oranında mor ve menekşe renkler kapsar. Mavi safirlerdeki gri ton ise, doygunluğunu ve parlaklığını olumsuz anlamda değiştirir.

Mavi renk dışındaki renklerdeki safirlere “fantezi” veya “parti renkli” safir denir. Bunlar genellikle mor, sarı, yeşil, menekşe, turuncu ve kahverengi renklerinde ve tonlarında bulunur. Parti renkli safirler, tek taş içinde iki veya daha fazla renk barındırır. Bunlar yalnızca natürel olarak bulunur, sentetik olarak üretilemez.

Pembe safir, içindeki krom ölçüsüne göre tonları değişen safirlerdir. Pembe rengin derinliği, bu safirin değerini artırır.

Pembe-turuncu tonlarında safirler Sri Lanka, Vietnam ve Doğu Afrika’da ender bulunan safir cinsidir. Lotus çiçeğine eşliği nedeniyle “lotus rengi” anlamındaki “padparadscha” adını öğrenilir.

Yıldız safir; yıldız biçiminde parlayan kristal yapısı nedeniyle bu isimle anılır. Genellikle titanyum dioksit kapsayan rutil mineralinde oluşur.

Renk değiştiren safirler, çok ender bulunan bir safir cinsidir. Muhtelif ışık kaynakları altında mavi, mor, yeşil, gri-yeşil, pembe ve kırmızımsı mor renkler verebilir. Genellikle Tayland ve Tanzanya’da bulunur. Renk metamorfozuna mineraldeki krom ve vanadyum içerikleri neden olur.

Mor safirler, içeriğindeki eser ölçü vanadyum oranına göre muhtelif tonlarda oluşur. Yüzde 0,01 oranında titanyum kapsayan korendon minerali ise renksiz safir verir. Eser ölçüde demir kapsayan safirler ise sarı veya yeşil renkler verir.


Safir Kullanımı

Safirin tabiattaki formu ağırlıklı olarak takı ve mücevherlerde kullanılır. Laboratuvar etrafında endüstriyel, süsleyici ve ticari emelli sentetik safir üretilebilir. Kızılötesi optik bileşenler, saat kristalleri ve sırçaları ve minik elektronik plakalarda da safir kullanılabilmektedir. Sentetik safir, zirkonya ve alüminyum oksinitrit ile beraber zırhlı taşıtların kırılmaz sırçaları ve muhtelif askeri taşıtların zırh ekiplerinde kullanılmaktadır. Ksenon farların sırçaları da safir kapsamaktadır. Kırılmaz ve çizilmez özelliği nedeniyle son senelerde bazı cep telefonlarının ekranları, kamera mercekleri ve tuşlarında da safir kullanılabilmektedir.

Safirin Doğa Ötesi Özellikleri, Mitolojisi ve Şifası

Senelerdir değerli taşların Allah tarafından insanlar için sevk edilen kutsal bir nimet olduğu inanışı hâkim. Safir de, değerli bir taş olmasının yanında şifalı ve doğa ötesi özellikleri olan taşlar arasında kabul edilir. Eylül ayında doğanların doğum taşı olan safir, bazı rahatsızlıklara karşı da şifalı olduğu dedikodu edilir. Tarih süresince hakikat, samimiyet ve sadakat simgeyi olan safirin kullanıcılarına barış, sevinç ve bilgelik verdiği belirtilir. Tarihte safir, makûs ruhlara ve gece ortaya çıkan mahlukatlara karşı kalkan olan bir tılsım olarak görülürmüş. Yıldız safir, gezginleri ve kâşifleri gözeten bir safir cinsi olarak kabul edilmiş.

Safirin manyetik tesirinin yararları bilimsel olarak ispatlanabilmiş değil. Bir denge kristali olarak öğrenilen safirin senelerden beri laf edilen yararlarından kimilerini şöyle sıralayabiliriz; kalp ve böbrekleri güçlendirir, bedentaki salgı bezlerini harekete geçirir, inancı güçlendirir, özgüven kazandırır, şefkat duygusunu güçlendirir, ruhsal duyarlılığı artırır, odaklanmayı artırır, sevgi ve arkadaşlık bağlarını kuvvetlendirir, böbrekleri güçlendirir, hiddeti soğukkanlılaştırır…

Safirle alakalı enteresan bir bilgiyi de aktaralım; yapısı gereği bir panzehir olduğu iddia edilen safir zehirli bir yılanla aynı kaba konulduğunda safirin yaydığı ışınların panzehir tesiri ile yılanı öldürdüğü veya zehrini tesirsiz hale getirdiği söylenir. Tabi bu yalnızca bir rivayet; lütfen sınamayın!


Bunları Öğreniyor Musunuz? 

Safirlerin değeri; rengi, transparanlığı, ebadı, kesimi ve niteliğine göre değişiklik gösterir.
Ocak 2016 tarihinde Sri Lanka’da dünyanın en büyük safiri bulundu. 1404,79 karatlık safirin değerinin 175 milyon dolar takribî 600 milyon lira olduğu açıklandı. Safire “Âdemin Yıldızı” ismi verildi. Sri Lanka, değerli taş ihracatından senede takribî 70 milyon dolar kazanç elde ediyor.
Öteki öğrenilen en büyük safir taşı ise, 563 112,6 gr karatlık Hindistan Yıldızı ismi verilen safirdir ve New York’taki bir müzede sergilenmektedir.
Washington’daki Natürel Tarih Müzesi’nde bulunan 423 karatlık 84,6 gr Logan safiri, dünyadaki en büyük safirler arasında üçüncü sırada yer alır.
Asya’nın Yıldızı isimli safir ise, dördüncü sıradadır ve 330 karattır.
Şu anda kadar satılan en değerli safirin müzayede maliyeti 6,74 milyon dolardır. 2015 Ekim ayında satılan bu safir, Keşmir’de bulundu ve bir karatı için 242 bin dolar değer biçildi.
İngiltere Kraliçesi Elizabeth, 2017 senesinde safir yıldönümünü kutladı.
2010 senesinde İngiltere Prensi William’ın Kate Middleton’a verdiği nişan yüzüğünün taşı safirdir.
Tayland’ın özerk bölgesi Myanmar-Burma’da çok nitelikli ve değerli safir yatakları bulunmaktadır.
En değerli mavi safirler Burma, Keşmir ve Sri Lanka’da bulunur. Bu bölgelerde bulunan safirler, rastgele bir harekâta tabi yakalanmadan muhteşem seviyede renk ve duruluk kapsar.
Dünyanın dört bir yanından gelen natürel safirlerin kesilerek işlenmesi Tayland’ın Chanthaburi kentinde yapılır. Bu kent, hemen hemen dünyadaki tam safir ve yakutların ana harekâta ve ticaret merkezidir.
Safir rezervleri; Doğu Avustralya, Afganistan, Kamboçya, Kolombiya, Sri Lanka, Avustralya, Tayland Burma, Çin, Madagaskar, Hindistan, Kenya, Laos, Malavi, Nepal, Nijerya, Pakistan, Tacikistan, Tanzanya, Vietnam, Doğu Afrika ve Kuzey Amerika gibi ülkelerde bulunur.
Türkiye’de ticari anlamda ekonomik safir rezervi ve yapımı bulunmuyor.
Türkiye’de “Safir” adını kullanan 32 şahıs bulunuyor.