Son Haberler

Plt Nedir ve Neden Yükselir?

-
Eylül 14, 2022
Plt Nedir ve Neden Yükselir?

Plt Nedir ve Neden Yükselir?

PLT bir kan testidir. Trombosit’in İngilizcedeki karşılığı olan “platelet” sözcüğünden gelmektedir. PLT kan testine trombosit kan testi veya trombosit sayımı da denmektedir. PLT testi ile kanımızda ne kadar trombosit olduğu hesaplanır. Bir mikro litre kanda ki bir litrenin milyonda biri kadardır 150.000-400.000 arasında trombosit bulunabilir.

Trombositler kanın pıhtılaşmasına yardımcı olurlar. Tabak biçimindeki kan hücreleridirler ve kemik iliğinde üretilerek kan akışına yavaş yavaş salınırlar. Yüzeyleri protein kaplıdır. Bu sayede birbirlerine ve kan damarlarının duvarlarına yapışabilmektedirler. Bu bir yaralanma esnasında kanın pıhtılaşmasını ve akışının durmasını sağlarlar.

Şayet trombosit seviyesi çok düşük olursa, misalin bir mikro litrede yirmi binden az trombosit bulunursa, bu bir yaralanma sonrasında çokça kan kaybı yaşanmasına neden olabilir. Trombositin çok az olduğu vaziyetlerde rast gele kanamalar bile gözlemlenebilir çünkü bu ölümcül bir durumdur.

Öte yandan şayet kandaki trombosit seviyesi çok yüksek olursa, damar içerisinde pıhtılaşabilir ve kan akışını durdurabilirler. Bu trombolism kaynaklı bir vefata yol açabilir.

Şayet bireyde beklenmedik bir kanama görüldüyse, ya da çok minik bir yaralanmada dahi kanama uzun sürüyor, durmuyor veya geç duruyorsa, ya da bedende açıklanamayan morluklar gözlemleniyorsa hekim PLT testinin yapılmasını isteyebilir.

PLT Neden Yükselir?

Kemik iliğinin çalışmasındaki bozukluk kanınızdaki trombosit sayısını çoğaldırabilir, bu da PLT’nizin yüksek çıkmasına neden olmuş olabilir. PLT’niz yüksek çıktığında hekiminiz, bunun kemik iliğinin çalışmasından mı kaynaklı olduğunu yoksa başka bir rahatsızlığınıza tepki olarak mı trombosit sayınızın yükseldiğini tespit etmeye çalışır. Çünkü trombosit seviyeniz, alttaki rahatsızlıklarınızdan biri nedeniyle de yükseliyor olabilir:

Akut kanamalar ve kan kaybı
Alerjik reaksiyonlar
Kanser
Kronik böbrek yetmezliği veya başka bir böbrek rahatsızlığı
Egzersiz yapmak
Kalp Krizi
Enfeksiyonlar
Demir yetersizliğinden kaynaklı kansızlık
Dalağın alınması
Hemolitik Kansızlık: Bedeninizin ürettiğinden daha fazla kırmızı kan hücresini yok etmesidir. Bir kan hastalığı veya otoimün bozukluğu nedeniyle görülüyor olabilir.
Eklem irinleri, çölyak hastalığı, konektif doku bozuklukları veya inflamatuar bağırsak rahatsızlıkları gibi irinli rahatsızlıklar.
Geçirilen büyük ameliyatlar
Pankreas iltihabı
Travma
Epinefrin, vinkristin gibi bazı ilaçların kullanımı. 

PLT Neden Düşer?

PLT testi neticeyi kemik iliği kanseri veya lösemi gibi kemik iliği hastalıklarını gösteriyor olabilir. Sayısı artan kanser hücreleri, kemik iliği hücrelerine yer vazgeçmemiş olabilir, bu da PTS kıymetinin düşük çıkmasına yani kandaki trombosit sayısının az olmasına neden olmuş olabilir.
Düşük PLT bedelleri aynı zamanda midede kronik ülser kanamalarına sahip hastalarda veya rastgele bir kronik kanamaya sahip hastalarda da görülebilir.
Düşük PLT bedelleri aynı zamanda lupus gibi bazı oto-imün rahatsızlıklarının nedeni olabilir. Çünkü bu hastalarda bağışıklık sistemi hastanın kendi uzuvlarına saldırdığı için düşük trombosit kıymetlerine sahiptirler.
Radyasyon veya kemoterapi gören hastaların da PLT bedelleri düşüktür. Dügoksin, sülfanomid, nitrogliserin ve kimidin gibi bazı laçlar da PLT kıymetinin düşük çıkmasına neden olabilirler. 
Belirli bazı böbrek rahatsızlıkları da kandaki trombosit sayısını azaltabilir.

Testin Yapılışı

Diğer kan testleri gibi dirseğin iç kısmından tüp içine kan alınarak test içim laboratuara sevk edilir. Kan muhtelif içerikleri bedenin her tarafına taşıyan bir araç misyonu görmektedir. Bu içerikler, gıdalar, hormonlar, atıklar, muhtelif kimyasallar olabilir. Tıbbi kan testleri bu içeriklerin kandaki oranlarının banal bedellerde olup olmadığının bulunması için yapılır. Trombositler de bu içeriklerden biridir. PLT kan sayım testinin yalnızca bir kısmıdır. Kan sayım testi hastanın tıbbi gidişatını kavramada temel testlerden bir tanesidir. 

Trombositlerin temel emeli kanın pıhtılaşmasını sağlamaktır. Bir yaralanma görüldüğünde kanın pıhtılaşmaya başlaması gerekmektedir. Bu yaranın kapanması ve daha fazla kan kaybının yaşanmaması için ehemmiyetlidir. Düşük kıymette PLT’ye sahip olan hastalarda kanamalar sıkça görülebilir ve minik yaralanmalarda bile büyük kan kayıpları görülebilir. Fazla vaziyetlerde hastalarda sebepsiz kanamalar bile görülebilir. Hatta mikroskobik yaralanmalarda bile kan akışı durmayabilir. Klasikte trombositler birbirlerine yapışarak pıhtılaşmayı sağlarlar. Ancak trombosit seviyesinin çok düşük olduğu vaziyetlerde bu gözlemlenmez.

Benzer biçimde PLT kıymetinin çok yüksek olması da kandaki trombosit oranının çok yüksek olduğunu gösterir. Bu kanın hiç lüzumlu değilken dahi pıhtılaşabilmesi demektir. Pıhtılaşma, bir dış ya da iç kanama sırasında görülmesi gereken bir olaydır. Şayet bir kanama olmadan kan pıhtılaşma gösterirse bu damarların tıkanmasına neden olur. Hatta pıhtılaşma bazen kan akış süratini etkileyebilir bu da ciddi kalp rahatsızlıklarına da neden olabilir.

Bazen PLT bedelleri banal olan hastalarda da kanama görülebilir. Bu trombositlerin sayısının banal olsa da niteliklerinin düşük olduğunu gösteriyor olabilir. Bu gibi vaziyetlerde trombositler, sayıları banal olsa da misyonları olan gerektiğinde pıhtılaşma işlevini yerine getiremezler.