Son Haberler

Patent Nedir, Nasıl Alınır?

-
Eylül 13, 2022
Patent Nedir, Nasıl Alınır?

Bir buluşunuz, parlak bir fikriniz veya dikkat çekici bir marka adı öğreniyorsanız bir an evvel tescilini alıp tam haklarını elinizi yakalayabilirsiniz.

Buluşlar ve buluşlar tescil yoluyla korunur. Tescilin emeli; buluş ve buluşların özendirilmesi, mucidin mükâfatlandırılması, yapılan araştırmaların ve çalışmaların açıklanarak bilginin yayılması ve insanlığın bu bilgilerden faydalanmasıdır. Türkiye’deki tescil uygulamalarına ait detaylı bilgileri yazımızda bulabilirsiniz.

Tescil Nedir?

“Tescil” kelimeyi, Latince “sarih vazgeçmek” anlamına gelen “pateden” sözcüğünden türetilmiştir. “Bir ürünü kamu teftişi için kullanılabilir ve sarih hale getirmek” anlamındadır.

İnsan mücadelesiyle ortaya çıkarılan buluş veya buluşların sahibine mevzubahisi ürünü üretme, kullanma, satma ve pazarlama hakkı veren ve bu hakkı elinde bulundurmasını sağlayan belgeye “tescil” ismi verilir. Buluşu tasdik eden, buluş sahibine istisnalar sağlayan resmî belgelerdir.

Sınaî mülkiyet haklarından biri de tescil belgeleridir. Bir problemin çözümü için yeni teknikler, metotlar veya ürünler geliştirilmesine “buluş” denir. Tescil, buluşların legal olarak belgelendirilmesi süreçleridir.

Rastgele yeni bir ürünşöhret seri halde üretilebilmesi için zorunlu norm ve standartların sağlanması, ürünü yalnızca buluş eden veya bulan şahsın veya müessesenin üretebilmesi, buluşua taklit edilmemesi veya çalınmaması gibi emellerle yaygınlaşmıştır.

Tescil mevzusu teknolojiyi üretme, pazarlama ve satma hakkını kanunlarda tanımlanan vakitlerle sınırlayan tekel hakka, “tescil hakkı” denir. Buluş sahibi bu hakkı elde edebilmek için yeni buluşla alakalı tüm bilgi ve belgeleri alakalı kamu müessesesine ayrıntılı olarak bildirmek ve teslim etmek zorundadır.

Tescil Nasıl Alınır?

Türkiye’de tescil patenti mevzusunda yetkili müessese Türk Tescil ve Marka Müesseseyi’dur. Müessese, tescil müracaatlarını araştırarak, araştırma yapar. Tahliller neticeyi buluşun daha evvel keşfedilmemiş değişik bir ürün olduğu tespit edilirse genellikle tescil müracaatları reddedilmez.

Bu müesseseye yapılacak tescil müracaatlarında şu belgeler arz edilmektedir;

Müracaat formu: Müessesenin internet sitesi http://www.turkpatent.gov.tr adresinden temin edilebilir. Bilgisayar veya daktilo yazısı ile tek nüsha olarak doldurulmuş olmalıdır. Müracaat formunun doldurulması ile alakalı temeller, müessesenin sitesindeki alakalı kısımda belirtilmiştir.

Müracaat fiyatı dekontu: Müracaat için müessesenin tanımladığı ölçülerde müracaat fiyatı arz edilmektedir. Müracaat fiyatı, müracaat sırasında veya müracaatı takip eden 7 gün içerisinde alakalı hesaba yatırılmalı ve dekontu müesseseye teslim edilmelidir.

Tarifname: Buluşun detaylarının anlatıldığı belgedir. Tescil alınacak buluş hakkında zorunlu bilgiler ve detaylar, uzman bir şahıs tarafından ayrıntılı, anlaşılır ve sarih bir şekilde çizgisiz A4 kâğıdına yazılmalıdır. Bu belgeye “tarifname” ismi verilir.

İstemler: Buluşla alakalı koruma kapsamının tanımlandığı belgedir. Buluşla alakalı korunması istenen özellikler ve mevzular bu belgede listelenir.

Özet: Tescili alınacak buluşla alakalı 50 ila 100 sözcüklük teknik bilgi kapsayan belgedir. Teknik bilgiler, çizgisiz A4 kâğıdına yazılmalıdır.

Resimler: Buluşla alakalı resimler müracaatta müesseseye sunulabilir. Tescil müracaatı için resim teslim etme gerekliliği yoktur. Tahlil yapacak şahısların buluşu daha iyi kavraması ve tanıması için resim verilmesi ehemmiyet taşımaktadır.

Tescil Çeşitleri

Tahlilli Tescil: Bu sistemde öncelikle araştırma raporu yayınlanır. Ardından buluşun yeni ve değişik olup olmadığı, sanayiye uygulanabilir olup olmadığı araştırılır. Belge almak için zorunlu standartları sağlayıp sağlamadığı incelenir. Bu sistemde üçüncü şahıslar, buluşla alakalı kriterlere itiraz edebilmektedir. Tahlil yapılabilmesi için 6 aylık itiraz vaktinin dolması beklenir. Tahlilli tescile sahip olan şahıs veya müesseseler 20 sene buluşun haklarını koruma altına almış olur.

İncelemesiz Tescil: Buluşta; yenilik, sanayiye uygulanabilirlik ve buluş basamağı kriterleri incelenir. Bu tescili almaya hak kazananlar buluşla alakalı 7 sene koruma hakkı kazanır. 

Faydalı Model: Minik ve kolay buluşlarda kullanılan bir tescil çeşididir. Rastgele bir araştırma ve tahlil yapılmaz. Bu sistemde müracaat yapıldıktan sonra 18 ay içinde resmi tescil duyurusunda buluş yayınlanır. Bu müddet içinde üçüncü şahısların itirazı beklenir. İtirazlara yanıt verildikten sonra “faydalı model belgesi” verilir. Bu belge buluş sahibine 10 sene koruma hakkı sağlar. Kolay, süratli ve gidersiz tescil çeşididir.

Tescilin Emeli Nedir?

Buluş faaliyetlerini özendirmek, sanayide ilerleme sağlamak için reelleştirilen buluşlar, tescillerle korunur.

Tescil için geliştirilen yasalar ve sistemlerin emeli; buluş yapmayı teşvik etmek, yenilikçi ve teşebbüsçü bireylere destek vermek, fikri faaliyetlerin büyümesini sağlamaktır. Ayrıca, bu ürün ve fikirlerin her türlü hakkının buluşu yapan şahsın lehine korunması da amaçlanmaktadır.

Bunun yanında buluşlarla alakalı teknik bilgilerin ve çözümlerin sanayi sistemlerinde de uygulanmasını sağlamak da tescillerin emelleri arasındadır. Bu biçimde sosyal, ekonomik ve teknik büyüme sağlanması amaçlanır.

Patentle Hangi Haklar Kazanılır?

Rastgele bir ürünşöhret tescili alındığında, tescil sahibi o ürünle alakalı her türlü hakka sahip olur.

Tescili alınan ürünü bulan şahıs, ürünşöhret başkaları tarafından kullanılmasını, üretilmesini ve satılmasını engelleyebilir.
Tescilli ürünşöhret imalini ve kullanımını rastgele birine lisans aracılığı ile devredebilir.
Tescilli ürünü kullandırdığı veya haklarını devrettiği bireyden ayrıcalık hakkı ve bazı karşılıklar alır.
Ürününü yetkisiz ve izinsiz kullanan şahıs veya müesseseler hakkında meşru yollara başvurabilir.

Tescilin Tarihi

Tescil uygulaması ilk olarak 15. asırda İtalya’da başlamıştır. İlk tescil patenti 1790 senesinde Amerika’da yapılmıştır. Daha sonra da 1791 senesinde Fransa’da tescil patenti uygulaması başlamıştır. 19. asırdan itibaren bir hayli ülkeye yayılmıştır. Tesciller, sanayileşmenin yaygınlaşması ile yeni ürünlerin kullanım hakları mevzusunda ortaya çıkan gereksinimin bir sonucudur.

Tescil uygulamalarının tarihi sürecine göz atalım:

Antik Yunan kenti Sybaris’da tescil hakkı verildiğine dair bazı deliller vardır.
1450’li senelere ait Venedik Tescil Statüsü sistemi, ilk resmi tescil sistemi olarak kabul edilir.
Venedik’te 1450 senesinden itibaren yeni buluş edilen makinelerin haklarının ihlallerine karşı 10 senelik legal koruma getirilmiştir.
Ortaçağ’ın ilk senelerinden itibaren uygulanan İngiliz tescil sistemi, buluşları teşvik etmek ve fikri mülkiyet haklarını gözetmek için ilk çağdaş tescil sistemi olarak öğrenilir.
16. asırda İngiltere’de yeni buluşlar için “tescil mektubu” kullanılmıştır.
İngiltere Kralı James, mucitlere ve yeni buluşların sahiplerine 1 sene geçerli tescil mektubu göndermiştir.
Bu statü, İngiltere’de ve öteki ülkelerdeki tescil kanunlarının esasını oluşturmaktadır.
1641 senesinde Samuel Winslow isimli tüccar, tuz üretmek için, Kuzey Amerika’daki Massachusetts Genel Duruşması’nden ilk tescili aldı.
Çağdaş Fransız tescil sistemi, 1791 senesinde Fransız Devrimi sırasında oluşturuldu.
18. asırda, tescil kanunlarında ehemmiyetli büyümeler sağlandı, meşru altyapılar oluşturuldu.
1844 senesinde Fransa’da tescil kanunu revize edildi; tescil maliyetleri düşürüldü ve ithalat tescilleri kaldırıldı.
10 Nisan 1790 tarihinde “verimli sanatların ilerlemesini teşvik etmek için uyuşma” başlığı ile Amerika Birleşik Devletleri Kongresi’nin ilk tescil kanunu kabul edildi.
Amerika’da ilk tescil, 31 Temmuz 1790 senesinde potasyum karbonat potas imali için Samuel Hopkins’e verildi.
1793 senesinde Amerika’daki tescil yasayı yenilendi; 1836 senesinde büyük bir revizyon yapıldı.
Amerika’da 1790-1836 seneleri arasında takribî 10 bin tescil verildi.

Tescil Alınacak Üründe Aranan Özelikler

Tescil müracaatı evveli buluş, buluş veya ürünle alakalı bazı koşulların yerine getirilmesi gerekiyor.

Buluş tamamen yeni olmalıdır. Daha evvel başkaları tarafından laflı ya da uygulamalı olarak kullanılmamış ve yazılmamış olmalıdır.
Başkaları tarafından planlanmamış olmalı, daha evvel keşfedilmemiş yenilikler taşımalıdır.
Tescili alınacak buluş veya buluşun alanında ehemmiyetli bir büyüme ve ilerleme sağlaması seçim edilir.
Buluşun uzman bir şahıs tarafından kolaylıkla düşünülememesi veya uygulanamaması gerekir.
Tescili alınacak buluş, pratikte uygulanabilir olmalıdır.
Temelsiz, anlamsız ve afaki ürünlere tescil verilmemektedir.
Tescili alınan üründe rastgele bir farklılık veya eklemeler yapıldığında yeni bir müracaat ile ek tescil alınabilmektedir.

Tescil Verilmeyen Alanlar

Bazı alanlarda tescil müracaatı ve belgesi verilmemektedir. Bu alanlar şunlardır;

Bulgular,
Bilimsel kuramlar,
Matematik metotları,
Bilgisayar yazılımları,
Edebiyat ve sanat yapıtları,
Bilim yapıtları,
İnsan veya hayvan üzerinde uygulanacak cerrahi ve rehabilitasyon usulleri,
Kamu nezaketine aykırı mevzusu olan buluşlar,
Estetik kalite taşımayan ürünler,
Ekonomik ve mali mevzular,
Uğur oyunları,
Ticari ve zihni tasarılar,
Reyin faaliyetlerine ait tasarılar,
Biyolojik temeller dayalı nebat ve hayvan yetiştirilmesi usulleri,
Bilginin derlenip tertip edilmesi usulleri,
Bilginin sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik doğrultuyu bulunmayan usuller.

Patentle Alakalı Bilgiler

Tescil; “buluş belgesi”, “ihtira beratı” ve “tebaalık belgesi” olarak da öğrenilir. 
Tescil hukukunun esasını buluşlar oluşturur. Bir ürüne veya usule ait spesifik bir problemin çözümüne genel anlamda “buluş” ismi verilir.
Tescil, genellikle yalnızca alındıkları ülkede geçerlidir. Bir buluşun tüm dünyada beynelmilel koşullarda geçerli tescilini alma imkânı yoktur.
Tescil İşbirliği Uyuşması dâhilinde tek bir müracaat ile birden fazla ülkede tescil alınabilmektedir.
Yabancı bir ülkede tescil alınmak istenirse o ülkenin alakalı tescil müessesesine müracaat etilmesi ve zorunlu belge ve bilgilerin o ülkenin standartlarına göre sağlanması gerekmektedir.
Bazı ülkeler, başka bir ülkede alınan tescil hakkını, belli koşullar yerine getirildiği takdirde kendi ülkelerinde de geçerli sayabilmektedir.
Tescil hakkı ve ödünü, tescilli ürünlerin başkaları tarafından Türkiye’ye ithal edilmesi vaziyetinde hak sahibine ithalatı durdurma hakkı verir.
Tesciller, özel veya tüzel bireylere ait bir maldır. Tescil sahibi bu malı satabilir, ipotek edilebilir, devredebilir veya servet olarak yakınlarına bırakabilir.
Rastgele bir ürünşöhret veya objenin tescilini elinde bulunduran şahıs, ürünşöhret başka şahıs veya müesseseler tarafından imalini ve satışını engelleyebilir.
Tescil sahibi, ürünşöhret haklarını lisans yoluyla muhakkak vakitlerle başka bir şahıs veya müesseseye verebilir.
Tescilli bir ürünü izinsiz veya lisanssız üretenler, meşru müracaat halinde tazminat ödemek zorunda kalabilir.
Gelişmiş ülkelerde en fazla tescil, sanayi alanında verilmektedir.
Ürünlere göre tescil zamanları 7 ila 20 sene arasında değişmektedir.
Komünizm’le idareyen ülkelerde tescil verilmez. Bunun yerinde buluş sahibine bazı avantajlar sağlayan sertifika verilir.

Tescil Fiyatları

Türkiye’de tescillerle alakalı resmi operasyonları yürüten ve tescil veren müessese Türk Tescil ve Marka Müesseseyi’dur.

Tescil operasyonları için müessesenin tanımladığı fiyatların listesine alttaki linklerden erişebilirsiniz:

Tescil/Faydalı Model Harekâtlarında Sık Kullanılan Ücretler

Tescil Harekât Fiyatları

Turkpatent – Faydalı Model Harekât Fiyatları

Tescil / Faydalı Model 2018 Seneyi Senelik Fiyat Tablosu

Tescil İşbirliği Uyuşması Tescil Cooperation Treaty – PCT Müracaat Fiyatları