Son Haberler

Paganizm ve Neopaganizm Nedir? (Öğretileri, Festivalleri)

-
Eylül 14, 2022
Paganizm ve Neopaganizm Nedir? (Öğretileri, Festivalleri)

Paganizm; doğadaki tam varlıkları kutsal gören bir inanç sistemidir. Semavi dinlerden evvel ortaya çıkmış, günümüze kadar “değişerek” ulaşmıştır.

Paganizm ve Neopaganizm Nedir? Öğretileri, Festivalleri

Paganizm veya günümüzdeki ifadesiyle neopaganizm, bünyesinde çok fazla inanç sistemini barındıran teolojik ve ruhsal bir akımdır. Doğanın kutsallığı esasında kurulan pagan inanışları tek bir yol değildir. “İnsanların yaşadıkları yerlerin, geçmişlerinin ve atalarının getirdiği inançlarının değişkenlik gösteren ruh birliği” olarak belirlenir. Paganizmde “pentagram” ismi verilen 5 köşeli bir yıldız; toprak, hava, ateş ve suyu temsil eder. Geçimin ve döngünün gözeticisi bu dört element, bu dünyanın ve öte dünyanın eşiklerini oluştururlar. Doğadaki varlıkları kutsal olarak sayarlar ve bu varlıklara “yaradansallık” atfederler. İbadethaneleri, yazılı dokümanları ve peygamberleri yoktur. İmanlar doğadaki varlıkların ruhlarına yapılır. İmanları, bir hayli değişik ritüel kapsayabilir.

Daha Önceki paganlar; kendi yaptıkları putlara, heykellere, oyma taşlara veya doğal olarak alana gelmiş esrarengiz cisimlere “yaradana erişmek için” tapardı. Zelzele, tsunami, volkanik hareketlilikler ve denizdeki dalgalanmalar dahi yaradanlarla açıklanırdı. Günümüzdeki neopaganizm akımları, daha önceki dogmatik doktrin ve ritüellerden temizletilmiştir. Druidizm ve Wicca gibi pagan inançları, Avrupa’da yaygındır. Paganizm, bir din değildir; dinler tamlığı veya şemsiyesi diyebiliriz. Bünyesinde onlarca inanç sistemini barındırdığı için değişik ülkelerde değişik doktrinler bulunabilmektedir. Putperest değillerdir; ancak putperestler paganların içinde bulunabilir. Hindu değildirler; ancak Hinduizm pagan dinleri arasında yer alır. Bu nedenle paganizmi kavramak gerçekten kolay değil!


Nasıl Ortaya Çıktı?

Paganizm, Latince orijinli bir kelimedir. “Kırsal” anlamındaki “paganus” sözcüğünden türetilmiştir. Kırsal kesimlerde yayılmaya başladığı için bu ismi aldığı varsayım ediliyor. Hıristiyanlık, ilk senelerinde daha çok şehirlerde yaygındı. Köylüler ise, daha önceki dinlere tabi olarak yaşıyordu. O yarıyılda Hıristiyan olmayan ve doğa dinlerine inanan bireylere “paganus” sınıyordu. Bu yarıyıldan günümüze kadar kullanılan “pagan” sözcüğüne, ilk olarak 14. asır İngilizce lügatlerinde tesadüfülüyor. “Paganizm” sözcüğüne ise 17. asırda bazı dokümanlarda tesadüfülmüştür.

Paganizm’in orijini, daha önceki doğa dinlerine dayanıyor. Başlangıcı meçhul bir hayli doğa dininin genel ismidir. İbrahimî dinler Musevilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet evveli ortaya çıkan pagan inançları, 20. asrın ilk senelerinden itibaren “neopaganizm” ismiyle tekerrür yaygınlaşmaya başladı. Doğa dinlerine dayanan spritüel ruhsal bir yaşam stili olan paganizm, Avrupa ve Doğu’nun daha önceki dinlerinin değişik varyasyonları olarak ortaya çıkmıştır.

Paganizm Öğretileri

Paganizm, doğadaki her varlığın kutsallığına inanır. Bunu, servetleri ve orijinleri olarak görürler. Daha Önceki inanç ve değerlerini gözeterek, bunları çağdaş yaşama geçimli hale getirmeye çalışırlar. Doğanın kutsallığı ehemmiyetli bir öğretidir. Bazı paganlar, Avrupa mitolojilerindeki yaradan ve tanrıçaların izinden gider. Kimileri de “cinsiyetsiz” tek bir yaşam eforuna inanır. Bir kısmı da, kendilerini “yaradan ve tanrıça” veya “hanım ve efendi” olan kozmik bir çifte adarlar.

Neopaganizm öğretilerinden kimileri şunlardır;

Doğa kutsaldır, her şeyde ve varlıkta ilahi bir güzergah vardır.
Yaşamın ve var olmanın nedeni “tabiat ana”dır. Her varlık ona aittir.
Erkekler ve bayanlar, eşsiz varlıklardır. Çocuklara sevgi ve saygı dinlenir.
Herkes eşsizdir, herkesin manevi tecrübeleri de eşsiz olmalıdır.
Hayvanlara yuva olan ormanlar ve sarih alanlara sevgi beslenmelidir.
Evrendeki her varlığa, görünen ve görünmeyen, öğrenilen ve meçhul her şeye saygı dinlenir.
İlahi olan dişi veya erkek her varlık “kutsal tamın parçaları olarak” onurlandırılır.
Ruh, vefattan sonra yaşamaya ve yine doğmaya devam eder.
Bireysel ruhani deneyimler ehemmiyetlidir. Bu deneyimi, doğal dünya ile ilişki kurarak yaşarlar.
İlahi olanlarla kurulan ilişkiler, doğanın değişik gidişatlarına geçim sağlanarak hakikatleştirilir. Bu emelle manevi benlik keşfedilir.
İlahi olanla bir vasıtayı aracı ile değil, doğrudan surat surata karşılaşmak gerektiğine inanırlar.
Rehberler, yalnızca teşvik edici ve süratlendirici rol oynarlar. Bu şahıslar bilgilerini ve tecrübelerini, mesullükleri altındaki bireylerin ilahi olanla alakalı bulgularını süratlendirmek için paylaşırlar.
Paganizmdeki muhtelif ananeler, paganların manevi deneyimlerinin kapsamını yansıtır.
Çevre ve ekolojik farkındalığa umursanır. Ekolojik duyarlılık faaliyetlerinde yer alma sorumluluğundadırlar.
İnsan, hayvan, nebat veya taş gibi canlı ve cansız her varlığa, özgür düşünceye saygı dinlerler
Tanrıça suretindeki “ilahi geçim” gibi bazı pagan inanışları dışında dogmatik inançları olmadığını ileri sürerler.
Bazı paganlar, yaradan ve tanrıçaların fertlerden oluştuğuna inanırlar.
Paganlarda Mesih inancı yoktur.
Paganizm ritüellerinde saat istikametinde çember çizilir. Çemberin gözetici tesiri vardır. Çember çizilirken herkes çemberin içinde olmalıdır. Kutsal ruhlar çemberin içine çağırılır ve ayin sonrası kutsal ruhların çıkması için çember bozulmalıdır.


Paganizm Çeşitleri

Neopagan hareketinin en ehemmiyetli adlarından biri olan Philip Emmons Isaac Bonewits, paganizmi şöyle sınıflandırıyor;

Paleo-Paganizm: “Neopaganizm”in karşıtı bir terimdir. Daha Önceki kültürlerden ve yeni pagan öğretilerinden etkilenmemiştir. Ortaya çıktığı günden beri varlığını sürdüren pagan kültürlerini tanımlayan bir sınıftır. Hinduizm, Şinto, Germen paganizmi, Kelt politeizmi, Yunan dinleri, Roma dinleri misal olarak verilebilir.

Mezo-Paganizm: Dini uygulamalar bakımından bağımsızlığını gözeten pagan kültürlerini tanımlayan bir ifadedir. Monoteistik, teistik veya dualistik inançlardan ve doktrinlerden az da olsa etkilenmiştir. Avustralya Aborijinleri, Amerikan yerlileri, Farmasonluk, Sihizm ve Teosofi gibi teolojik akımlar ve inanç sistemleri misal olarak verilebilir.

Neopaganizm: Paganizmin çağdaş ve yenilikçi bir akımıdır. Hıristiyanlık evveli yaygın olan doğa temelli ruhani doktrin ve inançların yeni bir bakış açısı ile yine canlanması olarak belirlenir. Doğa ile sıkı bir bağ kurmak esasında ortaya çıkmıştır. Slavianstvo, Neo-Druidizm ve Vika gibi inanç sistemleri neopaganizm misalleri olarak gösteriliyor.


Pagan Şenlikleri

Paganlar, güney yarımküre ve kuzey yarımkürede değişik tarihlerde 8 şenlik kutlar. Bu şenliklerin tarihleri ve anlamları şöyledir;

Yule Gündönümü – Noel: Kuzey yarımkürede 22 Aralık, güney yarımkürede 21 Haziran tarihlerinde kutlanır. Kış gündönümü, Hıristiyanlık evveli Kutsal Kral’ın doğum günüdür. Güneş, çoktanrılı dinlerde erkek yaradanı temsil eder. Bu nedenle Yule, güneş yaradanının dönüşü olarak kutlanır. Aynı zamanda tanrıçanın yine doğuşudur. Noel, en büyük karanlık zamandır; aynı zamanda yılın en uzun gecesidir.

İmbolc: Kuzey yarımkürede 2 Şubat, güney yarımkürede 1 Ağustos tarihlerinde kutlanır. 2 Şubat, bir başlangıç yarıyılıdır. Yılın ve gelişmenin başlangıçlarını birleştiren zaman dilimidir. Bu yarıyılda tanrıça genç oğlunu beslerken, ilkbahar gelgitinin fısıltıları dinlenir. Yaz ayları hayallerinin ve umutların tohumları bu yarıyılda ekilir.

Ostara İlkbahar ekinoksu: Kuzey yarımkürede 21 Mart, güney yarımkürede 21 Eylül tarihlerinde kutlanır. 21 Mart, ilkbahar gelgitinin ilk günüdür. Genç yaradan, olgunlaşıp gelişmeye devam eder. Gece ve gündüz denktir. Ağaçlar yeni filizler verir, tohumlar kabarır.

Beltaine: Kuzey yarımkürede 1 Mayıs, güney yarımkürede 31 Ekim tarihlerinde kutlanır. Toprak olgunlaşmıştır ve yararlıdır. Genç yaradan toprağa aşkını duyuru eder. Yazın ilk çiçekleri onlar şerefine bir araya gelir. Beltaine, aynı zamanda cadı senesinin faydalılık şenliğidir ve senenin ikinci büyük döngüsünü temsil eder. Yeni sene ve yeni yaradılışlar kutlanır. Yaradan ve tanrıçanın birleştikleri gündür.

Midsummer Yaz gündönümü / yaz dönümü: Kuzey yarımkürede 21 Haziran, güney yarımkürede 22 Aralık tarihlerinde kutlanır. Senenin en uzun günü 21 Haziran’da ateş şenliği olarak kutlanır. Toprak cömertliğini paylaşmaya başlar. İlk otlar biçilir. Aynı zamanda barış ve konutluluk için ananesel bir yarıyıldır.

Lughnasadh: Kuzey yarımkürede 1 Ağustos, güney yarımkürede 2 Şubat tarihlerinde kutlanır. 1 Ağustos, ilk hasat yarıyılıdır. Doğa döngüsü devam ettikçe nebatlar gelecek yıl için tohumlarını hazırlar. Oğul, başka bir deyişle güneş ve geçen günler güzü müjdeler. Yavru hayvanlar büyümüştür. İlkbaharda dikilen nebatlar meyvelerini verir.

Mabon Güz ekinoksu: Kuzey yarımkürede 21 Eylül, güney yarımkürede 21 Mart tarihlerinde kutlanır. Hasat devam eder. Bir kere daha günler ve geceler denktir. Bahçeler çiçeklerle dolmuştur. Soğuk aylar için hazırlıklar başlar.

Samhain: Kuzey yarımkürede 31 Ekim, güney yarımkürede 1 Mayıs tarihlerinde kutlanır. Kelt dini üyelerinin kutladığı bir şenliktir. Günümüzde bazı ülkelerde “Halloweene” şenliği olarak kutlanır. Son hasat yarıyılıdır. Toprak, yaradana kederle el sallar. Yankı yarıyılıdır. Daha evvel yaşamış olanlar onurlandırılır ve görülür. Ebedi yaşam döngüsündeki roller bu yarıyılda anlaşılır.

Paganizm’le Alakalı Kısa Bilgiler

Paganizm’e tabi olan veya öğretilerine inanarak uygulayan bireylere “pagan” ismi verilir.
Paganlar, değişik ülkelerdeki yerel inançlara ve teolojik akımlara büyük ehemmiyet ve değer verirler.
Pagan ritüelleri, paganların, doğal döngülerle geçim içinde olmalarına destekçi olur. Bu nedenle ayinler, genellikle mevsimlerin dönüm zamanlarında yapılır. Ay ve Güneş’in muhtelif aşamalarında ve yaşamın dönüm noktalarında da bazı ayinler ve şenlikler yapılır.
Paganlar, tüm inançlara saygı dinlerler. Misyonerliğe karşı çıkarlar. İnsanları kendi inançlarından veya dinlerinden döndürmeye çalışmazlar. Öbür dinlere ve inanç sistemlerine üye olanlardan hoşgörü ve müsamaha beklerler.
İslamiyet evveli Anadolu’da tam mitolojik yaradan ve tanrıçaların tek bir yaradan ve tanrıçanın suretleri olduğu biçiminde bazı pagan inanışları yaygındı.
Pagan dinlerinin hemen hemen tamamı çoktanrılıdır. Doğadaki olaylar, yaradanların içinde yer aldığı mitolojik hikâyelerin açıklanması olarak görülür.
Paganizm bünyesinde; Wiccanlar, Druidler, Şamanlar, Kutsal Ekolojistler, Odinistler ve Heathenler gibi değişik topluluklar vardır.
Musevîlik, Hıristiyanlık ve İslâmiyet’deri oluşan İbrahimî başka bir deyişle semavi dinlerin kutsal kitaplarında, “çoktanrılı” veya “putperest” paganist inanışlara tepki gösterilerek, atıflar yapılır. Semavi dinler, paganizm gibi inançları “sapkın” olarak açıklamış; insanları Allah’ın birliğine çağırmıştır.