Son Haberler

Öğretim Üyesi Nasıl Olunur, Şartlar Nelerdir?

-
Eylül 15, 2022
Öğretim Üyesi Nasıl Olunur, Şartlar Nelerdir?

Bu yazımızda öğretim abonesi nedir ve nasıl öğretim abonesi olunur, öğretim abonesi olabilmek için aranan koşullar nelerdir, öğretim abonesi ve öğretim görevlisi arasındaki farklar nelerdir, öğretim abonesi olabilmek için açılan kadrolara nerelerden bakılır ve bu kadrolara nasıl başvurulur gibi suallerin yanıtlarını sizinle paylaşacağız.

Öğretim aboneleri üniversitelerde çalışan, takviyeci doçent, doçent ve profesörlere verilen genel addır. Bu vaziyette bu işleri tek tek açıklamamız gerekirse, doçentlerin doktorasını bitirmiş ve akademik açıdan çalışmaları olan öğretim aboneleridir. Doçent olarak bahsedilen öğretim azalarının belli başlı imtihanları başarı ile geçmiş olmaları gerekmektedir. 

Profesör unvanını almaya hak kazanan bir doçentin ise bilave edildiği üzere daha fazla kriterlere sahip olması gerekmektedir. Bu öğretim abonelerinden devlet memurları gibi belirtilen saatlerde bağlı bulundukları üniversitelerde görevleri başında olmaları bilave edilir. Bu çalışma saatleri dışında ve bu çalışma saatlerine ek olarak öğretim azalarının haftada on saati aşmayacak biçimde üniversite dışında serbest olarak kendi dallarında çalışabilmeleri muhtemeldir. 

Bu vaziyette öğretim azalarının üniversitelerdeki işlerinin aksatmamaları koşuldur. Bu biçimde serbest olarak üniversite dışında kendi alanlarında değişik hizmetler veren öğretim aboneleri yaptıkları işleri anlatan bir bildiri kağıdını her senenin başında bağlı bulundukları üniversitedeki fakültelerin idare heyetlerine teslim etmeleri gerekir. İdare heyetleri verilen bildirileri araştırarak yapılan serbest hizmetin kanuna uygunluğuna göre onay ya da ret verecektir. Öğretim azalarının bu biçimde üniversite dışında hizmet vermeleri halinde üniversiteden ekstra bir tazminat almaları muhtemel değildir. Ancak bu biçimde üniversite dışında hizmette bulunmayan öğretim aboneleri bağlı bulundukları üniversitelerden belirli ölçülerde tazminat almaktadırlar.

Günlük kullanımda birbirine çok karıştırılan ve birbkocaman yerine kullanılabilen iki kavram olan öğretim görevlisi ile öğretim abonesi kavramları arasındaki farkları şu biçimde açıklayabiliriz: 

Öğretim aboneleri ve öğretim görevlileri öğretim personelleridir ve görev ve mesullükler bakımından birbirinden değişiktir. Kanun, öğretim görevlisini şu biçimde açıklamaktadır: “Ders vermek ve uygulama yaptırmakla mükellef bir öğretim personelidir.“ Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi öğretim aboneleri ile öğretim görevlilerinin görevlileri benzerlik gösterse de öğretim azalarının öğretim görevlilerinden değişik olarak ayrıca bilimsel çalışmalar yürütmesi beklenmektedir.Öğretim görevlileri kendi istekleri yönünde bilimsel çalışmalar yönetebilecekleri gibi onlardan genel olarak etkin olarak ders vermeleri bilave edilir. Öğretim aboneleri akademik kariyere ve unvana sahip olan şahıslar iken öğretim görevlileri hekime yapabildikleri halde akademik kariyere ya da unvana sahip değildir. Öğretim görevlilerinin unvan alabilmeleri için açılan öğretim azalığı kadrolarına başvurmaları ve kabul almaları gerekir. Aksi takdirde devam eden kariyerleri boyunca öğretim azalarının üzerindeki yükü eksiltmek için eğitimlerin biltihapçı ve ikinci sınıflarındaki mecburi temel dersleri vermek için üniversiteler tarafından ise alınırlar.Öğretim aboneleri kariyerlerine araştırma görevlisi olarak başlarlar ve çalışmalarına devam etmeleri halinde takviyeci doçentlik, doçentlik ve profesörlük biçiminde unvanlara ulaşırlar. Öğretim azalarının ilk görevleri bilimsel çalışmalar yapmaktır. Emekli olduklarında biltihapçı dereceden memur biçiminde emekli fiyatları alırlar.

Öğretim Abonesi Olmak İçin Kanunlarla Belirlenmiş Başvuru Koşulları

Üniversitelerin öğretim abonesi başvurularında 2547 rakamlı Yüksek Öğrenim Kanunu ve “Öğretim Aboneliğine Yükseltilme ve Ceddilme İdaremelik” kararlarında aranan şartları yerine getirmiş olmak, aylık ve özlük hakları doğrultusundan 4857 rakamlı İş Kanunu kararlarına tabi olarak belirtilen bvefat ve programlara başvuruları belirtilen bvefatlara iletmek gerekmektedir. 

Öğretim Aboneliğine Yükseltilme ve Ceddilme İdaremeliği 2547 rakamlı kanunun 65. maddesine göre hazırlanmıştır. Bu idaremeliğe göre Madde 2 takviyeci doçentlik, doçentlik ve profesörlüğe atanabilmek için 657 rakamlı Kanun’un 48. maddesindeki genel koşullara sahip olmak gerekir. 2547 rakamlı Kanun’un yabancı tebaalı öğretim personelleri hakkındaki 34. madde kararı gizlidir. Alakalı Yasa ve İdaremelik kararlarıyla öngörülen şartların yanı gizeme; doçentliğe atama ile takviyeci doçentliğe ve profesörlüğe yükseltme ve cetmelerde bülten edilen bir kadroya başvurabilmek için yükseköğretim müesseseleri tarafından belirlenen ve Yükseköğretim Heyeti tarafından uygun bulunan minimum kriterleri sağlamak gereklidir. 

Ayrıca takviyeci doçent adaylarının yabancı dilden senatolarca belirlenen ve Bazı Akademik Kadrolara Öğretim Personeli Dışındaki Kadrolardan Naklen Yapılacak Cetmelerde ya da Sarihten Cetmelerde Uygulanacak Merkezi İmtihan ile Giriş İmtihanlarına Ait Usul ve Temeller Hakkında İdaremeliğinde öğretim personelleri için belirlenen taban puanından az olmayan bir puan almaları gereklidir. Üniversitelerin alakalı idare heyetleri tarafından belirlenecek olan, yükseltilme ve ceddilme jürilerinde görev yapacak öğretim azalarının, bu İdaremelikte belirtilen minimum kaliteleri sağlamış olmalarına veya milli-beynelmilel bilimsel seviyedeki çalışmalarıyla alanlarında temayüz etmiş olmalarına özen gösterilir.

Takviyeci Doçentliğe ve Doçentliğe Başvurma ve Ceddilme Koşulları

2547 Rakamlı Yüksek Öğrenim Kanunu Madde 3 ve 4 e göre, takviyeci doçentliğe başvurabilmek için hekime yapmış, tıpta uzmanlık unvanını almış veya Üniversitelerarası Heyetin teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek sanat dallarının biltihapta yeterlik kazanmış olmak koşuldur. Bir bkocamanımda takviyeci doçentlik kadrosunun sarih bulunduğu azami tirajlı beş gazeteden biltihapta, Türkiye miktarında rektörlükçe ilân edilerek duyurulur. Bu vaziyet, ayrıca rektörlerce bütün üniversitelere ve yüksek teknoloji enstitülerine alakalı birimlerinde ilân edilmek üzere duyurulur. Bu ilânda adaylara en az on beş günlük başvurma süresi tanınır ve son başvurma tarihi belirtilir.

Takviyeci doçentlik kadrosuna atanabilmek için; fakülte, enstitü veya akademi idare heyetlerince tertip edilecek olan yabancı dil imtihanında başarı göstermek gerekmektedir.

2547 Rakamlı Yüksek Öğrenim Kanunu Madde 7’ye göre takviyeci doçentlik için yabancı dil imtihanı, bkocaman o dilin öğretim abonesi olmak üzere, fakülte, enstitü veya akademi idare kurulunca öğretim aboneleri arasından seçilmiş üç şahsiyet bir jüri tarafından yapılır. Jüri aboneleri, o fakülte, enstitü veya akademi içinde bulunamadığı taktirde, üniversitenin veya yüksek teknoloji enstitüsünün başka kuruluşlarından veya başka yükseköğretim müesseselerinden abone seçilmek suretiyle jüri oluşturulur. Jüri, yabancı dil imtihanını son başvurma tarihinden itibaren on beş gün içinde yapar.

Doçentlik imtihanı, Üniversitelerarası Heyetin tespit edeceği temellere göre bu heyet tarafından senede bir kere açılmaktadır. Bu imtihanlara katılabilmek için 2547 rakamlı Kanunun 24 uncu maddesindeki  koşulları yerine getirmek gerekir. Bir lisans öğrenimi gördükten sonra hekime yapmış, tıpta uzmanlık unvanını almış veya tespit edilmiş belli sanat dallarından biltihapta yeterlik kazanmış olanlar için 2547 rakamlı Kanun’un 24. maddesinin b fıkrasında belirtilen yabancı dil imtihanı, senede en az iki kere Üniversitelerarası Heyet tarafından merkezi bir sistemle yapılmaktadır. Bu imtihanda başarılı olanlar devamlı geçerli olan bir başarı belgesi alırlar. Başarısız olanlar ise yine imtihana katılma hakkına sahiptir.

2547 Rakamlı Yüksek Öğrenim Kanunu Madde 7 ye göre büyümekte olan üniversitelerin gereklilik dinlemeleri halinde bu üniversitelere naklen ve yükseltilerek yapılacak takviyeci doçent soymaları için bu İdaremeliğin genel kararları yanında alttaki kararlar da uygulanabilir:

a Bir üniversite biriminde sarih bulunan takviyeci doçentliklere atama yapılabilmesi emeliyle, alakalı üniversite, kendisine verilmiş işlevlerin bir kısmının Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek bir üniversitece yerine getirilmesi için bu Heyete teklifte bulunabilir.

bYükseköğretim Heyeti, üniversitelerince önerilen takviyeci doçentlikleri bu İdaremeliğin 4. maddesinde belirtildiği biçimde ve 7 günden az olmamak üzere başvuru için ilân eder.

c Heyet, kendisine süresi içinde yapılan başvuruları bu İdaremeliğin 5. maddesindeki koşulları taşıyıp taşımadıkları doğrultusundan incelenir.

d Başvuranlardan lüzumlu koşulları taşıdıkları anlaşılanlar, Yükseköğretim Heyetinin tespit edeceği üniversitelerde, bu İdaremeliğin 7. maddesinde belirtilen yabancı dil imtihanına ve 8. maddesinde belirtilen tahlile bu maddelerde öngörülen vakitlerle bağlı olmaksızın tâbi tutulurlar.

e Takviyeci doçentliğe ceddilmeye ehil oldukları anlaşılanlar, Yükseköğretim Kurulunca, teklifte bulunan rektörlüklere bildirilir. Atamalar yürürlükteki mevzuata uygun olarak rektörlüklerce yapılır.