Son Haberler

Noterin Görev ve Sorumlulukları Nelerdir?

-
Eylül 12, 2022
Noterin Görev ve Sorumlulukları Nelerdir?

Noterin Görev ve Sorumlulukları Nelerdir?

Noterler alakalı kişilerin isteği üzerine hukuki harekâtları kanunlar ve yönetmeliklerde gösterildiği şekli ile yerine getirmek zorundadırlar. Noterler kamu hizmetlerini yerine getirdikleri halde bir kamu görevlisi ya da bunun aksini ifade eden bir hür meslek çalışanı olarak da nitelendirilemezler. 

Noterlerin kamu çalışanı olarak nitelendirilememesinin en ehemmiyetli sebebi devletderi ücret almamaları olarak açıklamak mümkündür. Mali güzergahtan devletderi bağımsızdırlar. Noterler Noterlik Kanununun 50. maddesine göre noterlikderi başka paralel olarak bir iş yapamazlar ve çalışma saatleri devlet dairelerinin çalışma saatlerine uymak zorundadır. Noterlerin hukuki statülerine kendilerine özel olarak hazırlanmıştır. 

Çok genel anlamda açıklamak gerekirse görevleri muhakkak dokümanların ya da harekâtların resmiyet kazanmasını sağlamalarıdır. Yapılan bu harekâtların hukuka aykırı şekilde hazırlanması halinde haksız fiil laf konusu olacağından sihirk cezai yaptırımları bulunmaktadır. Noterlik Kanununun 162. maddesi ile bu cezalar legal olarak açıklanmaktadır. Bu cins gidişatlardan Noterlerin yapılan harekâtlardan doğan hasardan mesul olmadıklarını kanıtlamaları gerekmektedir hasar ve noter işleri arasında sebepsellik bağının bulunmadığının kanıtlanması gidişatında noterler bu cezadan muaf olacaklardır.

Noterler kanunlar aracılığı ile başka mercilere verilmemiş olan tam hukuki harekâtları tertip etmek ve dokümanları hazırlamak ile mesuldürler. Noterlerin görevlerine daha detaylı olarak yazımızın ilerleyen kısımlarında bakıyor olacağız.

Noterlik Kanunu’nun 1. maddesine göre noterlik şu şekilde açıklanmaktadır; “Noterlik bir kamu hizmetidir. Noterler, hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları tedbirek için harekâtları evraklandırır ve kanunlarla verilen başka görevleri yaparlar.” Bu kısa tanımdan da anlaşılacağı gibi başka bir tanım ile noterlerin görevleri hukuki güvenliğin sağlanabilmesi için hazırlanan dokümanların resmiyet kazanmasını sağlamak olarak belirtilebilir.

Noterlerin yapacakları işlemlerdeki hukuki mesullükları Noterlik Kanunu’nun 162. maddesine tertip edilmiştir. Bu maddeye göre; “Stajyer, katip ve katip adayları tarafından yapılmış olsa dahi noterler, bir işin yapılmamasından veya yanılgılı yahut eksik yapılmasından dolayı hasar görmüş olanlara karşı mesuldürler. Noter, birinci fıkra gereğince ödediği miktar için, işin yapılmaması, yanılgılı yahut eksik yapılmasına neden olan stajyer veya noterlik personeline rücu edebilir.” Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere noterlerin mesullükları yalnızca işlerini yaptıkları ikinci kişilere karşı değil, aynı zamanda bu gidişatında etkilenecek üçüncü kişilere karşı da geçerlidir.

Noterlerin Hukuki Mesullüklarının Oluşabilmesi İçin Gerekli Şartlar

Noterlerin görevlerini detaylı şekilde ele almadan evvel noterlerin hukuki mesullüklarının oluşabilmesi için gerekli koşulların neler olduğuna bakalım.

Noterlerin Noterlik Kanunun 162. maddesine göre mesul yakalanabilmesi için bazı unsurların gerçekleşmesi gerekmektedir. Bunların arasında öncelikle noterin ya da noter çalışanının bir fiilinden dolayı kusurun alana gelmesi bulunmaktadır. Bu maddeye göre öncelikle ehemmiyetli olan bir hasarın ve bu hasara neden olan fiilin bulunmasıdır. Bu vaziyet kanunlarda şu şekilde açıklanmaktadır: “Stajyer, katip ve katip adayları tarafından yapılmış olsa dahi noterler, bir işin yapılmamasından veya yanılgılı yahut eksik yapılmasından … mesuldürler.” Buradan da anlaşılacağı gibi hasara yol açan fiilin noter mesullüğünde olması için bu fiilin yalnızca noterin kendi tarafından değil stajyeri, katip ya da katip adayı gibi yanında çalışan birisi tarafından yapılmış olması da yeterlidir.

Noterlerin hukuki mesullüklarının doğabilmesi için öbür bir koşul ise alana gelen fiilin hukuka aykırı bir fiil olmasıdır. Yapılan fiilin  hukuka aykırılığını delil edecek olan kuramlar kesin bir şekilde ortaya koyulabilmelidir. Noterlerin yaptıkları işler neticeyi bir hasar oluşması noterlerin bu vaziyetten direk olarak mesul oldukları mantığına gelmez bu vaziyetin gerçekleşebilmesi için noterlerin yaptıkların işlerin hukuka aykırı bir şekilde yapılmış olması koşulu vardır. Önemsememe sebebi ile ya da kasıtlı bir şekilde bu kusurun işlenmiş olması hukuki mesullüğün doğması için ehemmiyetli değildir. Bizim de kullandığımız İsviçre Kanunlarına göre hukuka aykırı bir fiil kişilerin mülk ve kişi varlıklarını koruma emeli güden buyurucu hukuk kurallarına aykırılık mantığına gelmektedir.

Noterlerin hukuki mesullüklarının oluşabilmesi İçin gerekli koşullardan bir üçüncüsü ise gerçekleştirilen hukuka aykırı fiilden bir hasarın doğmuş olmasıdır. Bu vaziyet Noter Kanunun 162. maddesinde şu şekilde açıklanmıştır; “noterler, bir işin yapılmamasından veya yanılgılı yahut eksik yapılmasından dolayı hasar görmüş olanlara karşı mesuldürler.” Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi oluşan hasarın parasal, manevi ya da doğrudan ya da dolaylı yollarla olmuş olması önemsizdir.

Noterlerin hukuki mesullükları için alana gelmesi gereken bir öbür koşul ise hukuka aykırı fiili ile hasarın alana gelmesi arasında bir sebepsellik ilişkisinin bulunmasıdır.  Yargıtay’ın 2006 yıllı kararındaki şu açıklamadan da bunu netçe anlamak mümkündür: “… gerçek malik yerine geçerek dava konusu taşınmazı şikayetçilere satan kişilerin, tapu sicilindeki kayıtlardan elde ettikleri malike ait bilgileri kullanarak ve kendi fotoğraflarının yapıştırılmasını sağlayarak popülasyon yönetinden aldıkları kimlik ile taşınmaz satışı için noterde vekaletname düzenleterek bu vekaleti kullanmak suretiyle tapuda gerçekleştirdikleri operasyonlarla taşınmazın şikayetçilere satılmış olduğu anlaşılmaktadır. Bundan sonra gerçek malik tarafından açılan dava ile şikayetçiler ismine olan tapu iptal edilmiş ve taşınmaz gerçek malike dönmüştür. Böylece şikayetçilerin hasara uğradığı açıktır.” Yarg. 4. HD., 14.2.2006 T., 2004/6580 E., 2006/1098 K

Hukuki mesullük için gereken bir öbür koşul ise kusurun gerekli olmasıdır.

Noterlerin Yapacakları Harekâtlar ve Görevleri

Noterlerin gerçekleştirdiği işler özel ve genel işler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Öncelikle genel olarak yapılacak işlere bakmak gerekirse noterin genel görevlerini şu şekilde sıralamak mümkün olacaktır:

Gayrimenkullerin satışı sırasında satış taahhüdü kontratlarının hazırlanması,Patent, İhbar ya da protesto işleri ve beyannameyi,Resmi yada gayri resmi işler için dokümanların örneklerinin çıkartılması ve bul dokümanların çevrilmesi,İmza Sirküleri çıkartılması,Alakalıların istekleri üzerine protesto işleri için gerekli resmi dokümanların hazırlanması,Vekaletname ve tespit tutanaklarının hazırlanması,Piyango ya da Ktümör’a ve buluşma zabtının hazırlanması,İstenilen vaziyetlerde Şahadetdanme, Beyanname, İbraname, Fesihname, Borç Tahvili, İfade zabtı, Rehin Tahvili, Yeddiemin Tahvili, Tanıma Tahvili, Aile Vakfı Tahvili, Muvafakatname, Sulhname, Kefaletname, Evlat edinme kontratları, Taahhütname, Temlik gibi kontratların hazırlanması harekâtları,Taksim ve İfraz kontratlarının hazırlanması aynı şekilde Medeni Kanunu’nun 748. maddesine uygun olarak şükna hakkı kontratının hazırlanması, Borçlar Kanunu’nun 507. maddesine göre Kaydı hayat ile irat bağlanması kontratının hazırlanması,Borçlar Kanunu’nun 522. maddesine göre can verinceye kadar bakma kontratlarının hazırlanması, gerekli gidişatta servet taksimi Gayrimenkul, hibe taahhüdü kontratlarının hazırlanması, menkul mülklerde hibe kontratlarının hazırlanması,Şirket kontratlarının hazırlanması, Kira Kontratlarının hazırlanması,Mülkiyeti muhafaza kaydı ile yapılan satış kontratlarının hazırlanması, Zilyetlik devri kontratlarının hazırlanması noterlerin genel görevleri arasındadır.

Noterlerin özel görevleri arasında bulunan işler ise emanet işlerinin gerçekleştirilmesi, emanetlerin kabulü ve saklanması, tespit işleri, vasiyetname ve vefata bağlı tasarruflar ile alakalı yapılacak harekâtlar, bildiri harekâtları şeklinde sıralanabilir.