Son Haberler

Noel Nedir, Neden ve Nasıl Kutlanır?

-
Eylül 14, 2022
Noel Nedir, Neden ve Nasıl Kutlanır?

Noel Nedir, Neden ve Nasıl Kutlanır?

Noel Nedir ve Neden Kutlanır?

Noel, her sene 25 Aralık’ta kutlanan, peygamber İsa’nın doğum gününü kutlama emelli olarak yapılan Hıristiyan bayramının ismidir. Noel, Doğuş Bayramı, Kutsal Doğuş ve Milat Yortusu olarak anılır. Noel kelimeyi, Latincedeki “Natalis” kelimeyinden köklenir. Natalis, doğum anlamını taşır. Türkçeye ise, Fransızca’daki “Noël” kelimeyinden geçmiştir.

Başta İngilizce dilinin konuşulduğu bölgeler olmak üzere, Batı ülkelerinde Noel manasında kullanılan “Christmas” ve Christmas gibi kelimeler ise, Yunanca dilindeki Khristos kelimeyi üle messa kelimesinin birleşiminden meydana kazanç. “Khristos” ve “Messa” kelimeleri Mesih manasını taşır.  Aynı zamanda, messa kelimesinin kökeni yine Latince’deki “missa” kelimeyinden kazanç. Missa kelimeyi ise gönderme, gönderme anlamını taşır. Ayin sonunda, cemaatin parçalaması demektir. 

Almanca’daki Noel anlamına gelen kelime olan “Weihnachten” ise, kutsal gece manasında kullanılır. Bir de, daha önceki İngilizcede Noel anlamına gelen “yule” kelimeyi vardır. Bu kelimeyin kökü ise Nors dilindeki “jōl”  sözcüğüdür. Jōl, Paganların 12 gün süresince kutladığı kış gündönümü bayramının ismidir. Hıristiyanlık dağıldıkça, Noel anlamına gelecek biçimde kullanılmaya başlanmıştır. 

Tarihçe

Noel, Hıristiyanlık dininde peygamber İsa’nın doğum günüdür. İsa’nın milattan önce 8-2 seneleri arasında doğduğu ve milattan sonra 29-36 seneleri arasında can verdiği düşünülür. Bu tarihlerle alakalı olarak tarihçilerin anlaştığı net bir sene yoktur. İsa peygamber, Roma İmparatorluğu’nun Yahudiye isimli eyaletinde, Yahudi annesi Meryem tarafından dünyaya getirilmiştir. Hıristiyanlık ve İslamiyet dinlerinde, İsa’nın Tanrı sayesinde, babasız olarak doğduğu düşünülür. İslami kaynaklara göre, Meryem daha sonra yeniden evlenmemiştir. Luka ve Matta İncillerinde İsa’nın doğumundan laf edilir. Bazı iddialar, İsa’nın Nisan, bazı kaynaklarsa Ekim ayında doğduğunu söyler. Ancak İsa’nın kış mevsiminde doğduğuna da inanılır. 

Hıristiyanlık, 300 senelik bir müddetnin ardından Roma İmparatoru Büyük Konstantin tarafından milattan sonra 313 senesinde kabul edilmiştir. Roma’da bu dinle beraber öteki dinlere de fotoğrafan izin verilmiştir. Muhakkak bir zaman içinde, Hıristiyanlık Roma İmparatorluğu’nda en yaygın din durumuna erişmiştir. 1. Konstantin, öteki pagan inanışlarındaki gibi güneş gününü, karma bir din yaratmak için Hıristiyanlığa adapte etmiş ve İsa peygamberin doğum günü olarak kabul ettirmiştir. Kimi kaynaklar, İsa’nın doğum gününün 25 Aralık olarak belirlenmesinin, İsa’nın vefat tarihinin 25 Mart olduğunun düşünülmesiyle bağlantılı olduğunu da söyler. Ermenileri de içeren Doğu Hıristiyanları ise, 6 Ocak tarihinde Noel kutlamaları yapmaya 3. asırda başlamıştır. 

Roma İmparatorluğu’nda, İsa’nın doğumunun anısına kutlanan bayramlar arasında en daha önceki kutlama 325 ve 326 senelerinde asıllaşmıştır. Bu iddiaya göre, Noel İmparator Büyük Konstantin’in tahttaki son yıllarından itibaren kutlanmaya başlanmıştır. Bu tarih, İznik’teki Birinci Konsül’ün tarihiyle de örtüşür. Milattan sonra 354 senesinde ise, Papa Liberius, 24 Aralık tarihini, 25 Aralık tarihine bağlayan geceyi İsa peygamberin doğum gününün sene dönümü olarak duyurmuştur .

20. asrın başından itibaren Noel Bayramı, Hıristiyan olmayan insanlar tarafından da kutlanan, dini motiflerden arındırılmış, hediye alınıp bilgilen bir bayram niteliğini de almıştır. Bu, Noel’in seküler versiyonudur. Bu versiyonda, Noel Baba mitolojik bir figür olarak karşımıza çıkar ve bayramın temel rollerinden birini oynar. 

Dini olan Noel Bayramı, dünyadaki Hıristiyanların çoğu tarafından her sene 25 Aralık tarihinde kutlanır. Kutlamalar genelde 24 Aralık tarihinde, arife gününde başlar. Kimi ülkelerde 26 Aralık akşamına dek sürer. Ermeni kiliselerinde, kimi Doğu Ortodoks kiliselerde 25 Aralık yerine 6 Ocak’ta kutlanır. Çünkü, Jülyen takvimine göre 6 Ocak, 25 Aralık’a denk kazanç. Miladi yani Gregoryan takvim, Katolik Papa 13. Gregory tarafından düzenlettirilmiştir. Ancak bazı ülkelerde, bazı Ortodoks kiliseleri miladi takvime dönüş yapmıştır ve Noel’i de 25 Aralık’ta kutlarlar. Hristiyanların çoğunluğu temsil ettiği ülkelerde, Noel tatili yılbaşı tatiliyle birleştirilir. Bu sayede, bir haftaya yakın bir yılbaşı tatili yapılmış olur.

Noel kutlamalarının saf dini inançlarla ortaya çıkmadığı düşünülür. Bu iddiaya göre, antik çağlardan bu yana kutlanan Pagan kış şenlikleri ve Roma kentinde kutlanan Mitraizm kış şenlikleri Noel’in ve yılbaşı kutlamalarının temelini oluşturur. Ayrıca, Roma İmparatorluğu’nda 25 Aralık Güneş tanrısının doğum günü olarak var sayılır. Roma halkında, Hıristiyanlık dini öncesinde putperest inanışlar da bulunmaktaydı.

Noel Nhakikat Kutlanır?

Günümüzde yapılan Noel kutlamaları, Hıristiyanların çoğunlukta olduğu ülkelerde çok renklidir. Noel bayramının hazırlıkları henüz bu tarihe aylar varken başlar. Hıristiyanların İsa peygamberin doğumunu bekledikleri bu dönem, advent dönemi olarak adlandırılır. Üzerinde 24 tane pencere olan advent takvimleri hazırlanır. Bu takvimler, her pencerenin arkasına resime ya da şekerlemenin gizlendiği takvimlerdir. Her gün bir pencere seçilir ve açılır. Kimi ülkelerde ise, advent mumları yakılır. 

Noel yaklaşırken, mekteplerde İsa peygamberin doğumunun canlandırıldığı oyunlar sahneye konur. Bu oyunlarda, İsa peygamber bir ahırda doğar, ardından doğudan gelen üç müneccim İsa peygambere hediye getirir. Kiliselerde, parklarda ve caddelerde çocuk veya yetişkin koroları Noel ile alakalı ilahiler söyler. İnsanlar, Noel dönemi öncesi, partiler ve kutlamalar düzenlerler. 

Bu dönemde, Noel ağaçları süslenir, ışıklı iç ve dış etraf süslemeleri yapılır. Hediyeler alınır, insanlar birbirlerine tebrik kartları gönderir. Ayrıca, Noel arifesinde, Noel Baba’nın gelişi de sembolsel şekilde  canlandırılmaktadır. 

Noel ağacının, Pagan geleneklerinden geldiği düşünülür. Günümüzün Noel ağaçlarının genelde çam ağacından yapıldığı görülür. Bu ağaçlar, 19. asrın başında Kraliçe Victoria ile eşi Alman Prens Albert’n teşebbüsüyle yaygınlaşmıştır. Bu dönemde, ağaçlar dallarına asılan kurdelelerle, kağıt zincirlerle, mum, şekerleme ve keklerle süslemekteydi. Günümüzde bu ziynetler muhtelif versiyonlarıyla hala kullanılır. 

25 Aralık tarihinde öğleden sonraki saatlerde, Noel yemekleri hazırlanır. Tüm aile fertleri bir masa etrafında toplanarak bir araya kazanç ve hep beraber ziyafet sürükler. Noel yemekleri ülkeden ülkeye değişiklik gösterse de genellikle kızarmış hindi ve sosis bu sofranın ana yemekleridir. Kimi ülkelerdeyse, tatlı olarak Noel pudingi servis edilir. Bu pudingin üzerineyse brandy dökülür. 

Hristiyan çocuklar, Noel’den uzunca müddet önce Noel Baba’ya mektup yazıp ondan istedikleri hediyeleri sıralarlar. Alışveriş merkezlerinde, parklarda ve başka mekanlarda temsili Noel Babalar ve onun elfi kılığındaki görevliler bulundurulur. Bu oyuncular, çocukların istediklerini dinleyerek mektupları alırlar. Noel arifesinin gecesinde ise, konutlarda Noel Baba ve geyikler için besin vazgeçilir. Amerik Birleşik Devletleri’nde daha çok süt ve kurabiye vazgeçilir. Likörlü şarap, meyveli tart ve havuç vazgeçen ülkeler de bulunur. 

Noel gününde ise, Noel ağacının altına vazgeçilen hediyeler alınır ve verilir. Çocuklar, büyük çorapların içine vazgeçilmiş hediye ve şekerlemeleri alır. Çocuklar, bu hediyelerin Noel Baba ve geyikler tarafından getirdiğine inanır.

Noel Baba’nın Antalya’daki Demre ilçesinin 4. asırda yaşamış Hıristiyan azizi Piskopos Nikola’ya dayandığı söylenir. Hakkındaki efsanelere göre, Kuzey Kutbu’nda eşiyle beraber yaşayan Noel Baba, elfleriyle beraber çocuklar için oyuncak yapar. Noel Baba, çocukların kendisinden istediği oyuncakları yapıp ren geyikli uçan kızağına doldurur ve konutların bacalarından girip bu hediyeleri çocukların konutlarıne dağıtır. Sonra da kendisi için konan kurabiye ve sütü harcar. Noel Baba’nın beyaz saçlı, uzun sakallı, göbekli ve tonton bir dede olduğu düşünülür ve öyle resimlenir. Beyaz tüylü kırmızı renkli bir cüppe giyer ve kafasında da bir kukuleta vardır.