Son Haberler

Moliere’in Hayatı ve Cimri Oyununun Özeti

-
Eylül 17, 2022
Moliere’in Hayatı ve Cimri Oyununun Özeti

Bu yazımızda Moliere Kimdir? sualini yanıtladık ve Moliere’nin en çok bilinen oyunlarından Cimri’nin özeti’ni yaptık.

Moliere'in Hayatı ve Cimri Oyununun Özeti

Fransız edebiyatının önde gelen yazarlarından olan Moliere, Türk edebiyatına Tanzimat yarıyıli sanatçılarından olan Ahmet Vefik Paşa’nın tiyatro çevirileri ile girmiştir. Yazdığı ve oynadığı oyunlar ile yarıyılinin tanınan isimlerinden ve klasisizm akımının önde gelen sanatçılardan olan Moliere’in hayatının ana hatlarına kısaca değindikten sonra Moliere’in en tanınan oyunlarından Cimri’nin özetini yapacağız.

Moliere’in Hayatı

Moliere, zengin bir burjuva ailesinin çocuğu olarak Paris’te dünyaya gelir. 10 yaşlarında annesini kaybeden Moliere, Paris’in en iyi mekteplerinde eğitim görür. Öğrenim hayatını bitirdikten sonra babasının işlerini devam ettirmeye ve hukuk alanında öğrenim görmeye başlasa da bu işlerden 23 yaşında bunalarak Paris’deri ufalar. Ünlü bir tiyatro sanatçısı ile ortak bir tiyatro ekibi kurar. Sahne ismi olan Moliere’i ilk defa bu tiyatro topluluğunda oynadığı ve yazdığı oyunlarda kullanır. Aldığı yüksek eğitim sebebi ile de tiyatro’nun tüm idaresini ellinde yakalayan Moliere, ekibin borçlarını ödeyemediği için birçok kere mapusa atılsa da babasının ve tiyatro ekibinin takviyeyi ile borçlar ödenir ve aynı gün içinde serbestliğini kazanır.

Atlattığı bu güç gidişattan sonra ortağı ile 12 sene sürecek bir tiyatro turnesine çıkar. Bu vakit içerisinde birden fazla asilin maddi desteği ve gözetmesi altına girer. Moliere ve ekibi tuttukları zafer neticesinde Paris’e gelerek kralın kardeşinin desteğini kazanır. I. Flip’in desteği ve gözetmesi altında oynadıkları oyunlar sayesinde daha da nam kazanırlar.

Moliere, 1662 senesinde ortağının kızı ile evlenir. Bu evliliğinden 3 çocuğu olur. Ancak yalnızca biri hayatta kalır. Paris’in önde gelen sanatçılarından biri haline gelen Moliere’e bizzat kralın emri ile 1000 livre senelik ücret bağlanır. 1664 senesinde Moliere’in oğlunun vaftiz babası olan Kral Louis aynı sene içinde Moliere’in ücretini 7000 Livre’ye çıkarır.

Moliere’in Vefatı ve Sonrası

Yazdığı bazı oyunlar halihazırda zati tiyatrocuları hoşlanmayan kilise ve dindarların tepkisini üzerine sürükler. Sıhhati gün geçtikçe makûsa giden Moliere 1673 senesinde oynadığı “Hastalık Hastası” isimli oyunda fenalaşır. Tüberküloz ile çaba eden Moliere tüm rahatsızlığına karşın oyununu tamamlar. Oyunun bitmesinden sonra evinde dinlenirken yeniden gelen sancılar suratından hayatını kaybeder.

Katolik Kilisesi’nin tiyatroya ve tiyatroculara bakış açısı oldukça nettir. Bu surattan devlet üzerindeki etkilerini kullanarak tiyatrocular ile ilgili kanunların çıkarılmasını sağlarlar. Moliere her ne kadar kralın desteğini alan bir sanatçı olsa da Katolik Kilisesi Moliere’in cenaze merasiminin yapılmasına izin vermez. Moliere’in eşinin kralın huzuruna çıkarak istekte bulunması üzerine gece vakti bir merasim düzenlenir ve Moliere, vaftiz edilmeden can veren ufak çocukların gömüldüğü yere defnedilir. Takribî 20 sene sonra hakikatleşen Fransız İhtilali sonrası Moliere’in bedeni “Fransız Abideler Müzesi”ne aktarılır. 1816 senesinde de ünlü sanatçıların kabirliği olarak bilinen “Pere Laschaise” ismi verilen kabirlikte ünlü Fransız yazar La Fontaine’in kabrinin yakınlarına defnedilir.

Cimri Oyunu Hakkında

Moliere’in yazdığı Cimri oyunu 5 perdeden oluşur. Moliere’in bağlı olduğu klasizm akımının etkisi olarak oyunda hakikatleşen hadiseler 24 saat içinde alana gelir ve oyunun dili cadde dili değil sanatlı bir dildir. Yine bu akıma bağlı olarak oyunda “üç birlik” kaideyi uygulanır.

Harpagon şahsiyeti yarıyılin burjuva tipini ve paraya olan isteği yansıtır. Reyin içerisindeki komedi unsurlar Harpagon’un cimriliği üzerinden sağlanır.

Cimri oyunu ilk defa Paris Royal’de 1668 senesinde sahne alır. Bu oyunda Harpagon rolünü öksürük problemi olmasına karşın Moliere’in kendisi canlandırır. Günümüze kadar birçok defa sahnelenen Cimri, 1980 senesinde beyaz perdeye uyarlanır.

Cimri Oyununun Mevzusu

Burjuva sınıfına dahil olan Harpagon isimli şahsiyetin cimriliklerini ve bu cimrilikler neticeyi oluşan komik gidişatları mevzu alır.

 Cimri

Cimri Oyununun Özeti

Cleante, kız kardeşi Elise’e Mariane isminde bir kızı sevdiğini itiraf eder. Daha sonra babasının yanına bu mevzuyu konuşmak için giden kardeşler babaları Harpagon’un da onlara söylemek istediği şeyler olduğunu öğrenirler. Elise’i varlıklı, yaşlı bir adam ile Cleante’yi de varlıklı, yaşlı bir kadın ile evlendireceğini söyler ve Harpagon bunların yanı gizeme evlenmek istediğini söyleyerek evleneceği kızın Mariane isminde genç bir kız olduğunu anlatır. Cleante bu vaziyet karşısında çok afallasa da kendini ele vermez. Babasını vazgeçirmek istese de bu mevzuda zaferli olamaz. Babasını ikna edemeyeceğini kavradığında en iyisinin kendi tasarılarını süratlendirmek olduğunu düşünerek konuttan ufalar.

Cleante, babasının boyunduruğundan kurtulabilmek için bir tefeciden borç almayı tasarılar. Tefeci ile irtibat kurabilmek için uşağı La Fleche takviye eder. Simsar Simon Efendi borç verecek kişi ile bir buluşma ayarlar. Tefeci’nin koşulları çok ağırdır. Ancak Cleante’nin kabul etmekten başka çaresi yoktur. Alacağı para ile Mariane ile mutlu olabileceği yeni bir hayat kurmayı tasarılar. Buluşma yerine vardığında Simon Efendi tarafları tanıştırır. Ancak iki tarafta afallamıştır. Zira borç verecek olan tefeci Harpagon’un ta kendisidir. Baba-oğul birbirlerine karşı yargılamalarda bulunduktan sonra ufalarlar.

Harpagon ile Mariane’nin arasını yapmak ile mesul Frosine, Harpagon’a diller dökerek işin bitirildiğini anlatırken bir yandan da üstü kapalı bir şekilde para istemektedir. Ancak Harpagon, Frosine’ın iltifatları dışında söylediklerini dinlemezden gelir ve uzaklaşır.

Akşam vakti Elise ile evlenmek isteyen Anselme adındaki yaşlı adam misafir olacaktır. Harpagon misafir için bir ziyafet hazırlamayı tasarılar. Bu ziyafeti olabildiğince ucuza halledebilmek içinde çalışanlarını tembihler. Çalışanlarına giydirdiği giysiler oldukça eskidir. Birinin üstünde yağ lekesi varken diğerinin pantolonunun art tamamen yırtıktır. Harpagon tüm bunları değiştirmek yerine yağ lekesi olan çalışanına lekeyi şapkası ile kapatmasını, pantolonu yırtık olan çalışana ise duvara dönük olarak hareket etmesini söyler. Mariane’i de akşam yapılacak olan ziyafete çağırmayı düşünerek iki işi tek yemekte halletmek ister ve sürücüsüne Elise ve Mariane’i panayır gezisinden sonra konuta getirmesini tembihler. Sonra da aşçıya dönerek yemekler mevzusunda ihtar yapar. Sürücü ve aşçı aynı kişi olduğundan Harpagon hangi nitelik ile konuşacak olursa Jaques Akılda o kıyafetini giyer. Panayıra gitmeden evvel Harpagon ile tanışmaya gelen Mariane, Elise ve Cleante ile de tanışır. Cleante’yi gördüğünde çok afallar. Ancak Cleante gidişatı üstü kapalı bir şekilde anlatır. Cleante’nin Mariane’e söylediği hoş laflari çekemeyen Harpagon şüphelenmeye başlar.

Elise ve Mariane gittikten sonra Harpagon oğlunun ağzını aramak için Mariane’i beğenmesi vaziyetinde evlenmelerine izin vereceğini söyler. Cleante, Harpagon’un tuzağına düşerek her şeyi anlatır. Mariane için baba ve oğul birbirlerine girer. Tartışmayı Jaques Akılda durdurur. Harpagon Jaques Akılda’nın hakem olmasını ve kimin haklı olduğuna karar vermesini ister. Jaques Akılda Harpagon ve Cleante’ye dinlemek istediklerini söyleyerek barışmalarını sağlasa da bu vaziyet fazla sürmez ve yeniden münakaşaya alevlenirler. La Fleche ise Harpagon’un altınlarını gizlediği yeri bulur ve bu tartışmayı fırsat bilerek altınları çalar. La Fleche bulduğu altınları efendisi Cleante’ye verir. Cleante, Fleche ile ortadan kaybolur.

Altınlarının çalındığını fark eden Harpagon, tam şehri yargılayarak herkesin tutulmasını ister. Konuta gelen komiser evdekileri denetlemeye başlar. İlk olarak denetlenen Jaques Akılda, gıcık olduğu Valere’nin altınları aldığını söyleyerek Valere’ye iftira atar. Harpagon, Valere’yi çağırarak kabahatini itiraf etmesini söyler. Olanlardan habersiz Valere, Harpagon’un Elise ile beraberliklerini kastettiğini sanarak her şeyi itiraf eder. Altınları suratından öfkeli olan Harpagon’un dinledikleri onu daha da sinirlendirir. Harpagon ve Valere tartışırken içeri Elise’in müstakbel eşi Anselme girer. Napolili varlıklı bir ailenin çocuğu olduğunu söyleyen Valere’ye birkaç sual sorarak palavra söyleyip söylemediğini kavramaya çalışır. Valere başından geçenleri anlattığında Anselme, Valere’nin gemi kazasında kaybettiği oğlu olduğunu anlar. Gidişatı birbirlerine anlattığı sırada içeri giren Mariane de Anselme’nin babası olduğunu ve Valere’nin ise erkek kardeşi olduğunu öğrenir. Anselme ve ailesi bir gemi kazasında ufalamış ve birbirlerinin öldüklerini sanarak yalnız bir hayat sürmeye başlamışlardır.

Cleante, Harpagon’a altınların yerini bildiğini ancak Mariane ile evlenmesine izin verirse altınlarına kavuşabileceğini söyler. Dünyada en çok parayı seven Harpagon, gidişatı kabul etmek zorunda kalır. Anselme ise Harpagon’dan Valere ve Elise’in, evliliklerini onaylaması için izin ister. Harpagon rızası olmayan bu birliktelik için düğün giderlerine karışmayacağını öne sürer. Anselme, tam giderleri kendi üstüne alarak gençlerin evlenmesini basitleştirir. Harpagon’da altınlarına kavuşur.

Cimri Oyununun Kahramanları

Harpagon: Cimrilikte hudut tanımayan, paralarına canından daha çok değer veren bir tiptir. Para tüketmemek için elinden gelen her yolu sınar. Bu yollar çoğu zaman komik vaziyetlere düşmesine neden olur. Cimrilik mevzusunda oğlu ve kızı da dahil herkes tarafından bilinir. Cleante ve Elise’nin babasıdır.

Cleante: Harpagon’un oğludur. Babasının aksine paraya çok önemsemeyen bir tiptir. Babasından maddi destek alamadığı için insanlardan aldığı borçlar ile ihtiyaçlarını karşılamaya çalışır. Mariane’i sevmektedir.

Elise: Harpagon’un kızıdır. Valere ile gizli bir ilişkisi vardır. Cleante gibi başkasından temin ettiği borçlar ile ihtiyaçlarını karşılar.

Valere: Elise olan aşkı için Harpagon’un uşağı olmayı kabul eden biridir. Harpagon’un gözüne girebilmek için sürekli Harpagon’u destekler. Esasen varlıklı bir aileden gelmektedir. Ancak bir gemi kazasında ailesini kaybetmiştir. Ailesini ararken Elise ile tanışır ve sevdiği kadın ile yaşamak için uşak olarak hayatına devam eder. Anselme’nin oğlu ve Mariane’in erkek kardeşidir.

Mariane: Annesi ile yaşayan fakir bir kızdır. Cleante’ye aşıktır. Esasen varlıklı bir aileden gelmektedir. Ancak bir gemi kazasından annesi ile kurtulmuştur. Anselme’nin kızı ve Valere’nin kız kardeşidir.

La Fleche: Cleante’nin uşağıdır. Harpagon’un gizlediği altınları bularak Harpagon’un tasarılarını bozar.

Anselme: Zengin varlıklı biridir. Harpagon, Anselme ile Elise’yi evlendirmek istemektedir. Anselme’nin Valere ve Mairane’in babası olduğu ortaya çıkınca her şey değişir.

Frosine: Düzenbaz bir kadın. Çöpçatanlık yaparak insanlardan para koparmaya çalışır. Harpagon ile Mariane’in evliliklerini ayarlayarak Harpagon’dan para alacağını umut etse de eli boş kalır.

Jaques Akılda: Harpagon’un evinde çalışandır. Hem aşçı hem de sürücüdür.

Bu kahramanlar dışında Cimri oyununun içinde ufak ve mevzuya herhangi bir etkisi olmayan rollere sahip; Simon Efendi, La Merluche, Brindavoine, Claude Kadın ve Komiser gibi kahramanlarda vardır.