Son Haberler

Moda Nedir?

-
Eylül 15, 2022
Moda Nedir?

Moda Nedir?

Herkesin kendi modası vardır; ancak farklı olmak için ister istemez moda akımlarını dayanaklarız. Soyut bir kavram olan moda, tüketim odaklı bir akımdır.

Moda, hakikatinde hayatın ta kendisidir. Konutunuzdaki halılardan gözlüklerinize kadar, elektronik aygıtlardan gittiğiniz sinemaya kadar her şey mevcut veya geçmiş bir modanın tezahürüdür. Genel olarak bir “tüketim kavrayışı” olarak belirlenebilir. Başka Bir Deyişle neyi, nasıl harcamak gerektiğini açıklayan “görünmez” kaidelerdir. Hakikatinde çok da önem verilmemesi gereken moda, herkes için özgündür. Başka Bir Deyişle herkesin stili, kendi modasıdır! Isınmak, korunmak, beslenmek ve yatmak için modaya lüzum dinlemeyiz; ancak farklı olmak ismine her türlü modaya uyarız! Ünlü şair ve roman yazarı Ahmet Hamdi Tanpınar, modayı çok hoş özetlemiş; “Moda sandığımız bir hayli şeylerin hayatın kendi bünyesinden geldiği anlaşılır.” 

Moda Nedir?

Moda, bir cemiyette bazı zaman dilimlerinde ortaya çıkan giyim stillerini de ifade edebilir; genel tavırlar, sanat, mimari, edebiyat ve yemek gibi bir hayli mevzuyu da içine alabilir. Bir müddet aktif olan cemiyetsel bir alkış da genel olarak “moda” olarak belirlenir. Moda yalnızca elbise değildir. Makyajın da modası vardır, çantaların da… Müzik, edebiyat, sinema, tiyatro, sanat, ve alışveriş gibi her türlü eylem ve etkinlik de modadır veya modalardan hayat bulur. Tarihte muhakkak giyim stilleri “moda” olarak anılmış. Akıllarda yalnızca “giyim stili” olarak alışılan moda, sosyetenin ve burjuva kesimin giyim trendlerini yansıtan akımlar olarak öğreniliyor. Modada reel emel, elbiselerin veya aksesuarların lüzumlu olması değil, farklı olmasıdır. Moda, bireyin günlük hayatta kullandığı elbiseler ve değişik mahsullerde ayırt edici ve aralıksız bir meyildir. Moda akımları, kadınsı veya eril olmasına karşın, bazı trendler hem kadın hem de erkeğe hitap eder; başka bir deyişle androjeniktir. Elbiseler, insanları hava koşullarından korur. Bedenlerinin kamuflajıdır. Başka insanlardan ayırt edilmesini sağlar. Duygularını ifade eden örtülerdir. Karakteristik ve estetik özelliklerin yansımasıdır. Bu da genel olarak “moda” olarak deyim edilir.

Moda Nelerden Etkilenir?

Moda olan renk ve desenler; yaz, güz ve kış modaları… Bu sene hangi renk moda ise, elbiselerin iplik ve kumaşlarında da o renk moda olur. Başka Bir Deyişle tekstil şirketleri o renge yönelir. Mobilyalar o renkte üretilir, pabuçlar o renge uygun bir kombin oluşturacak stilde yapım edilir. Bu da genel olarak bir moda akımını doğurur.

Ekonomi

Günümüzde moda, her alanda kendini gösteriyor. Elbiseler için yapılan tanımlar, değişik eşyalara veya kültürel, sanatsal, dini seçimlere de uyarlanabilir. Kitaplar da moda olabilir, kültürel bir tesirlik de… Ekonomik etkenler, modayı ehemmiyetli miktarda tesirler. Ülkelerdeki genel ekonomik gidişat, fakirlik, baskılar ve savaşlar insanların moda seçimlerinde dikkate aldıkları vaziyetlerdir. Savaşlarda daha “kanaatkâr” olmak için daha ucuz ve az malzeme kullanılmış elbiseler seçmek zorunda kalınır. Ekonomik büyümelere göre elbiselerde kullanılan kumaşların ölçüyü ve niteliği çoğalır, azamet ön tasarıya çıkar. Bu da “moda müsrifliği” olarak ifade edilir. Aralıksız bir devinim halinde olan moda, genellikle geçmiş akımların yine açıklanması olarak karşımıza çıkar. Başka Bir Deyişle yeni ve tamamen özgün moda akımları, çok ender görülür. Moda, mahsullerde kullanılan materyal veya malzemelerin maliyetlerinden de doğrudan etkilenir. Misalin, ipek maliyetlerindeki çoğalış, ipekten üretilen mahsullerde daha az ipek kullanılmasına yol açar. Veya ipek mahsullere arzı eksiltir. Bu da ipek elbiselerin moda olmasını engeller.

Siyaset

Siyasal kültür, moda sanayisinde ehemmiyetli bir rol oynar. Politik farklılıklar, günümüz modalarının bir yansımasıdır. Siyasi hadiseler ve kanunların çoğu, modayı “trend haline getirme” şeklinde tesirler. Moda ve siyaset arasındaki ilişki göz önüne alındığında, moda yalnızca estetik bir mesele değildir, siyaseti de kapsar. Siyasi referanslar, modaları değiştirir. Politik devrimler, moda trentlerinde tesirli olmuştur. Misalin, 1960’lı senelerde ekonomi büyüdü, boşanma oranları arkasıydı ve hükümet doğum hakimiyeti hapı imalini onayladı. Bu devrim, genç jenerasyonda “isyankâr” büyümelere yol açtı. Aynı yarıyılda kolsuz tişörtler, mini etekler trend oldu. Mini etek meyli, 1960’ların sembolü haline geldi. Amerika’da Vietnam savaşı sırasında ortaya çıkan “Hippie” akımı, gençler arasında savaşı protesto eden bir moda haline geldi.

Teknoloji

Teknolojik büyümeler ve özellikle görsel sanatlar, moda seçimlerinde tesirlidir. Misalin bir filmde başroldeki kadın oyuncunun esrarengiz saç modeli, genç kızlar arasında hemen moda olabilir. Veya bir müzik grubunun trendleri, aksesuarlara ve elbiselere yansıyabilir. Genel olarak videolar, moda sanayisinin geliştirilmesinde çok bereketli olmuştur. Yalnızca moda sanayisini doğrudan yansıtan televizyon gösterileri değil, aynı zamanda moda sahnelerini sergileyen filmlerin, aktifliklerin ve müzik kliplerinin yanı gizeme spesifik markaların reklamları da moda akımlarının yaygınlaşmasında tesirlidir.

Medya

Medya, modada ehemmiyetli bir rol oynamaktadır. Modanın ehemmiyetli bir kısmı moda gazeteciliğidir. Televizyon, gazete, mecmualar, moda siteleri, bloglar ve sosyal ağlardaki tenkitler, direktifler ve yorumlar son senelerdeki moda seçimlerinde çok ehemmiyetli bir işlev görmektedir. Misalin, Youtube videoları, trendleri ve moda ipuçlarını yaymak için kullanılmaktadır. 20. asrın başında, moda mecmuaları muhtelif moda tasarımlarının resimlerini yayınlamaya başladı ve moda akımlarında çok ehemmiyetli büyümeler yaşandı. 1912-1925 seneleri arasında Fransız gazeteci Lucien Vogel tarafından yayınlanan “La Gazette du Bon Ton’ mecmuası, bu anlamda ünlü bir dergidir.

Moda Lüzum mı?

Moda, bir lüzum değil farklı olma güdüsünden ortaya çıkmıştır. Başka Bir Deyişle, yatmak, beslenmek veya ısınmak için modaya gereksinimimiz yoktur. Doğalgazı ısıya dönüştüren kombinin içindeki parçaların ehemmiyeti yoktur; başka bir deyişle ısıtsın yeter! Ancak kombinin tasarımı, modeli moda olabilir. Başka Bir Deyişle reklamlarda, “bu senenin moda kombisi” deyimi dinleyebilirsiniz. Veya odun sobası kullanıyorsanız; yanacak odunun biçimi moda olmaz. Sobalar, modaya göre dizayn edilebilir. Başka Bir Deyişle lüzumlarınızı karşılayan reel unsurların moda olmasına gerek yoktur. Ancak insanlar farklı olma gereksinimi sezer. Şahsiyetini, stilini yansıtan mahsullere yönelir. Gerek olmadığı halde moda mahsullerini lüzum haline getirir. Kısacası moda; lüzum değil, farklı olma güdüsünün tezahürüdür.

Moda Hakkında Kısa Bilgiler

“Moda” sözcüğü, Latince “hemen şimdi” anlamındaki “modo” sözcüğünden türetilmiştir.
Modanın İtalyancada, “süslenme özentisi”, “farklılık lüzumu” ve “hayata giren geçici yenilik” gibi anlamları vardır.
Kıyafetlerdeki moda akımları, daha önceki Roma’da ve Ortaçağ’da alana gelen ekonomik veya sosyal başkalaşımlarla ortaya çıkmıştır.
Orta Asya ve Uzakdoğu’nun giyim stillerinden etkilenen Türkler, 11. asırda Orta Doğu’daki elbise seçimlerinde tesirli olmuştur.
First lady Jacqueline Kennedy, 1960’lı senelerin başlarında resmi giyinme modasını başlatmıştır.
1892 senesinde ABD’de kurulan Vogue mecmuası, suratlarca moda mecmuası arasında en uzun ömürlü ve en galibiyetli moda mecmuası olarak öğreniliyor.
“Unisex” giyim stili, Pierre Cardin ve Rudi Gernreich gibi tasarımcıların streç tunikler ve tişörtler üretmeye başladıkları 1960’lı senelerden beri seçim ediliyor.
Moda sanayisi, çağdaş çağın bir mahsulüdür. 20. asrın başında dikiş cihazı ve küresel kapitalizmin yükselişi, fabrika sistemlerinin çoğalması gibi teknolojik büyümeler mağazaları yaygınlaştırdı ve uygun maliyetli mahsuller ortaya çıktı. Bu da moda sanayisini doğurdu.
Türk Dil Müesseseyi’nun Türk Dil Kurumu moda tanımları şöyle; “Farklılık lüzumu veya süslenme özentisiyle cemiyet hayatına giren geçici yenilik”, “Muhakkak bir müddet aktif olan cemiyetsel alkış, bir şeye karşı gösterilen fazla düşkünlük”, “Geçici olarak yeniliğe ve cemiyetsel alkışa uygun olan”.
Dünyada “moda başşehri” olarak öğrenilen ehemmiyetli kentler şunlardır; New York, Paris, Milano, Londra, Dubai, Berlin, Tokyo, Miami, Madrid, Hong Kong, Roma, Sao Paulo, Sidney, Barcelona, Viyana, Yeni Delhi, Los Angeles. 
Giyilebilir teknoloji gibi büyümeler, modada ehemmiyetli bir trend haline geldi. Cihazları şarj eden güneş oturumları ile yapılan elbiseler, etrafsal farklılıklara göre renk ve desen değiştirerek kullanıcı konforunu geliştiren uslu kumaşlar gelecek moda akımları arasında gösteriliyor.
Gezilebilecek en ünlü yerler, en moda yemek mekânları, Sevgililer Günü trendleri ve en çok seçim edilen arabalar gibi yararlanılan ve lüzum dinlenen şeyler de moda olabilir.