Son Haberler

Mobbing Davası Nasıl Açılır, Ortalama Ne Kadar Sürer?

-
Eylül 11, 2022
Mobbing Davası Nasıl Açılır, Ortalama Ne Kadar Sürer?

Mobbing Davası Nasıl Açılır, Ortalama Ne Kadar Sürer?

Yazımızda ayrıntılarına değineceğimiz mobbing davasının ne olduğuna ve nasıl açılması gerektiğine gelmeden evvel “Mobbing” sözcüğünün ne anlama geldiğine bakmamız uygun olacaktır. 

Mobbing, dükkanında patron ya da patron vekilleri tarafından yapılan psikolojik ve duygusal baskıların tümüne birden verilen addır. Mobbing yabancı bir kelime olup Türkçe tanımı ile kısaca şu biçimde açıklanmaktadır; “bir veya birkaç bireyin bir değişik bireye uyguladığı, düşmanca ve terbiyeye, etiğe aykırı usullerle sistematik olarak yaptıkları psikolojik bir baskıdır.” Mobbing sözcüğü ilk olarak Dr. Heinz Leymann tarafından 1980’li senelerde kullanılmıştır. Dr. Leymann mobbing uygulayan şahısları fazla baskıcı, ürkek, nevrotik ve iktidar açlığı olan bireyler biçiminde tanımlamıştır.

Bazı vaziyetlerde bu baskının çalışmakta olan emekçi ya da emekçi topluluklarınca yapıldığı da görülmektedir. Bu gidişat haysiyetiyle bu baskının hem dikey hem de yatay hiyerarşi ebadında yapılabileceği anlaşılmaktadır. Günümüzde özel sektör çalışanlarının sıklıkla başına gelen bu gidişat yasal anlamda da  bir karşılık bulmuştur. Bu yazımızda Mobbinge uğrayan çalışanların Mobbing yapan bireylere karşı yasalar karşısında haklarını ne biçimde korunmaları gerektiğin ve Mobbing davasını nasıl açmaları gerektiğine yakından bakıyor olacağız.

Öncelikle, “Mobbing uygulayan patronlar ya da patron vekilleri bunu neden yapar?” sualinin yanıtını arayacak olursak bu yanıtın kimi vaziyette çok sarih olsa da kimi vaziyetlerde kesin bir biçimde bulunamadığı da görmekteyiz. Genel olarak, bu sualin yanıtı “çalışanı yıldırıp istifa etmesini sağlamak ve böylece patronun ödemek zorunda olduğu kıdem ve ihbar tazminatından kurtulmak“ olarak gösterilebilir. Bu cins etiğe aykırı usuller ile çalışan üstünde baskı yaratarak onu istifaya mecburi vazgeçen patron ya da patron vekillerinin karşısına ise yargı ile çıkmak olasıdır.

Ülkemizde istatistiklere bakıldığında ise 2011 ile 1013 yılları arasında toplamda takribî 6 bin adet Mobbing davasının açılmış olduğunu görmekteyiz. Bu davalarını kazananların ihbar, kıdem ve manevi tazminatlarını aldıkları da öğrenilmektedir. Ülkemizde Mobbing davasını kazanıp çok yüklü ölçülerde tazminatlar alan çalışanlar olduğu bilgisi de kayıtlara geçmiştir. Her ne kadar çalışanın Mobbing gidişatını delili kolay olmasa da kanıtlandığı vaziyetlerde Mobbing davaları çalışanları gözetici biçimde işlemektedir.

Mobing Vaziyetinin Kendini Gösterme Biçimleri:

Mobbing vaziyeti tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de altta sayılan biçimlerde kendini gösterebilmektedir:

Mesleksel yeterliliğin denetlenmesi, bireyin kendine güveninin yaralanması,
Bireye güvenilmediğinin sezdirilmesi ve bu sayede aralıksız bir stres vaziyetinin yaratılması,
İsteyerek, verilen vakit içinde tamamlanamayacak görevler verilmesi ve bu sebeplerle çalışanın muhakkak yaptırımlara uğratılması daha uzun mesai saatleri ya da daha düşük ücret vb. gibi,
Bireyden bilgi saklanması ve yetersiz bilgi ile çalışanın yanılgı yapmasının sağlanması,
Bireyin görmezden gelinmesi, gruptan izole edilmesi, dükkanındaki sosyal ilişkilerinin bozulması,
Çalışanın sebepsiz yere yetkilerinin eksiltilmesi…

“Mobbing” sözcüğünün yasal alanda psikolojik taciz terimi ile geniş bir alanda kullanımı bulmaktadır. Psikolojik taciz ya da Mobbing şikayetlerine karşı şahıs yasal olarak yasalar ile korunma altına alınmıştır. Bu gidişat 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında açıklanmaktadır. Bu kanun ile Mobbinge uğrayan bireyin iş akdini haklı nedenler ile feshedebileceği ve kıdem tazminatı arzında bulunabileceği açıklanmaktadır.

Mobbing Davası Nerede Açılmalıdır?

Mobbing davası açmak isteyenlerin en başta öğrenmesi gereken ayrıntı bu davanın Mobbing şikayeti ile dava edilmek istenen patronun ikametgahının bağlı bulunduğu yer duruşmasında ya da dükkanının bağlı olduğu iş duruşmasında açılması gerekmektedir.

Mobbing Davası Arzuhali

Mobbing davasında da değişik dava arzuhallerine eş biçimde bağlı bulunan duruşmaya açıklayıcı bir arzuhal teslim edilmesi koşulu aranmaktadır. Bu arzuhal davalı sayısından bir adet fazla olacak biçimde arttırılarak alakalı duruşmaya teslim edilmelidir. Mobbing davası arzuhalinin sahip olunan tam ispatlar listesi ile beraber duruşmaya teslim edilmesi gerekir. Dava arzuhali verilirken kanıtların ilave ediliyor olması ehemmiyetlidir. İspatlar sunulmadan dominantın bir karar vermesi güçleşecektir. Hiçbir kanıtı olmayan bireylerin bir tanık göstermesi lüzumlu olacaktır. Hiçbir biçimde kanıt ya da tanık gösterilememesi gidişatında davanın yalanlanma ihtimali de yüksektir.

Mobbing davası açmak isteyen bireyin sunacağı ispatlar bu dava için çok büyük bir rol oynamaktadır. Davanın bir neticeye erişebilmesi için sunulan kanıtların sarih, net ve anlaşılır olması ehemmiyetlidir. Burada birkaç misal vermek gerekirse, ücret kesilme gidişatını olduğu takdirde ücret bordrolarının gösterilmesi, pozisyon ya da görev başkalaşımı mevcut ise bunu kanıtlayacak evrakların gösterilmesi bu vaziyette çok ehemmiyetlidir.

Her ne kadar özel sektörde çokça yaşanan bir gidişat olsa da Mobbing şikayeti ile dava açma yolunu seçim eden çok fazla sayıda kamu çalışanı memur da bulunmaktadır. Özellikle kamuda çalışan hocaların Ulusal Eğitim Bakanlığı’na ve üniversitelere ilettikleri şikayetler mobbing şikayetinin kamu alanında da ne ebatta yaşandığını gözler önüne sermektedir. Memurları Mobbing şikayetine karşı korunması ise Anayasa’nın 129/5 maddesinde açıklanmaktadır; memurlar ve değişik kamu görevlilerinin yetkile¬rini kullanırken görevlerini yaparken işledikleri yanılgılardan doğan tazminat dava¬ları rücu edilmek kaydıyla kanunun gösterdiği biçim ve koşullara uygun olarak ancak yönet aleyhine dava açılabilir.

Mobbing Davası harcı Ne Kadardır?

Daha evvel de söylediğimiz gibi Psikolojik Taciz başlığı altında araştırılan bu cins davalar nispi harca tabi yakalanmaktadır. Nispi davalarda harç meblağı dava kıymetinin binde 68,31’i kadardır. Hesaplanan bu harç meblağının dörte biri dava açılışında ödenmelidir. Kalan kısım ise dava sonuçlandıktan sonra tamamlanır.

Mobbing Davası ile Şikayetçinin Arz Edebilecekleri Nelerdir?

Mobbing şikayeti ile dava açan bir çalışan otomatik olarak iş akdini feshetmiş olacaktır. Bu vaziyette arz edilecek olan ise iadenin yerine tazminat olacaktır. Mobbing Psikolojik Taciz başlığı altında araştırıldığından bu hali ile bir haksız fiildir. Haksız fiile karşı açılmış davalarda ise parasal ve manevi tazminat arzı olasıdır.

Mobbing şikayeti sebebi ile bireyin yasal olarak sahip olduğu hakları şu biçimde sıralamak da olasıdır:

İş kontratının haklı sebebe dayanarak feshedebilmesi hakkı,
Belirli koşullarda ayrımcılık tazminatı istenmesi hakkı,
Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’na göre tazminat istenmesi hakkı,
Mobbing’e uğrayan emekçi, mobbing yapan idareyiciyi dava edebilme ve manevi tazminat arzında bulunabilme hakkı,
Şartları mevzubahisi ise emekçi, makûs maksat tazminatı kararlarına da müracaat etme hakkı.

Mobbing Davaları Vasati Ne Kadar Sürer?

Kanıt yetersizliği ya da tanık yetersizliği gibi aksaklıklar yaşanmadığı vaziyetlerde yerel duruşma kararını takribî 10 ay içerisinde verirken, Yargıtay safhasında temyiz analizi ise 6 ile 8 ay arası sürebilmektedir.

Dava Kararına İtiraz Edilmesi Muhtemel müdür?

Mobbing Davası neticesine itiraz muhakkak koşullar ile olasıdır. Bu koşulların ilki vakit koşuludur. Dava neticesine itiraz etmek isteyen taraf, netice kararının taraflara laf ile okunmasından itibaren 8 gün içerisinde Yargıtay’a yazacağı bir temyiz arzuhali ile itiraz da bulunabilir. Yazılan bu temyiz arzuhalinin alakalı duruşmaya teslim edilmesi gerekmektedir.