Son Haberler

Meşe Ağacı Nedir, Özellikleri Nelerdir?

-
Eylül 17, 2022
Meşe Ağacı Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Meşe ağacı; meyvesi palamut, tohumu pelit, yaprağı, kabuğu, odunu ve yosunu ile sanki her tasaya deva bir ağaç. Her alanda meşeden izler var!

Meşe Ağacı Nedir, Özellikleri Nelerdir?

Meşe ağacı, bir hayli alanda insanlara hizmet eden nadide ağaçlardan biri. Bin yaşını geçebilen meşe ağacı, yaprakları, odunu ve palamudu ile hoşlanılan, şiirlere mevzu olan ve hoşlanılan bir ağaç cinsidir. Yaşamımızın her alanında meşeden izler bulabiliriz. Orman ağacı olan meşeyle alakalı bilmek isteyebileceğiniz mevzuları sıralayalım.

Kayıngiller Fagaceae familyasının bir parçası olan meşe, ‘Quercus’ türü bir ağaç. Antik medeniliklerden günümüze kullanılan bir ağaçtır. Yunan mitolojisinde kutsal kabul edilir. Bazı dedikodulara göre kâhinler esintide meşe yapraklarından çıkan seslere göre kahinliklerde bulunurlardı. Galyalılar ve Daha Önceki Roma’da da meşeye özel bir ehemmiyet atfedilmiş ve kutsal kabul edilmiş. Anadolu’da dilek ağacı olarak kullanılmış.


Meşe Ağacının Özellikleri

Meşenin rengi genellikle esmer veya lekeli sarıdır. Dış odunu sarımsı lekeli beyaz, göbek odunu koyu sarı rengindedir. Cinslerine göre sarih pembe ve sarih kahverengi renkli olanlar da vardır. Göbek odunlar ağaç cinsleri arasında yer alan meşe, sert veya yumuşak olabilir. Yetiştiği bölgenin özelliklerine göre sertlik derecesi değişmektedir. Elastiklikleri de cinslerine göre değişebilir. Meşeler gözenekleri genellikle kocaman ve çember biçimindedir, kahir ekseriyeti kaba dokuludur. Gözenekleri ilkbaharda sıklaşır ve küçülür. Meşe odunları anatomik özelliklerine göre kırmızı, ak ve yeşil meşeler olarak üçe ufalar.

Meşenin boyu 30 metreye erişebiliyor. İki metre çapına erişen meşeler de vardır. Bazı cinsleri geniş tepeli, kimileri de 5 metreye kadar yüksekliği bulunan çalı biçiminde olabiliyor. Meşenin gövdeleri ve kabukları muntazamdır; ancak içleri kalın ve yırtılmış biçimdedir. Kökleri yatay olarak geniş bir alana, dikey olarak da derinlere dağılabilir. Meşeler çok fazla su harcar. Bu nedenle sulak alanlarda daha çok yetişir. Buna karşın az çalışır. Gölgeyi hoşlanır. Kolay yarılabilen veya kesilebilen bir ağaç cinsidir. Yumuşak odunu olanlar kolay işlenebilir. Kolay boyanabilir, verniklenebilir, parlak bir görünüm kazanabilir. Meşeler, bulundukları koşullara ve nemli civarlara oldukça dayanıklıdır. Bazı cinsleri yapraklarını dökmez. Kış aylarında yapraklarını döken cinsleri de vardır.

Meşe ağacının ‘palamut’ ismi verilen meyvesi, meyvenin içinde de ‘pelit’ ismi verilen tohumu vardır. Bu nedenle millet arasında ‘palamut ağacı’ veya ‘pelit ağacı’ olarak da öğrenilir. Pelitler doku bakımından kestaneyi anımsar. Palamutlar, hoş görünümlü sevimli bir meyvedir. Palamutlar silindiriktir, meyveleri bardak içindedir. Özellikle hayvanlar için gıda kıymeti yüksek bir meyvedir. En az 50 yaş ve üzeri meşe ağaçlarında palamut yetişir. Meşe ağaçlarının üzerinde bulunan ve ‘meşe yosunu’ denen yosun da yararları tespit edilen bir nebat cinsi.

Meşe ağacı, ormanların yapısını da tesirler. Kışın ılık, yazın serin bir hava veren meşe ağacı, bulunduğu alanda ekolojik balansı sağlar. Etrafında yeşil alanların artmasını isteyenler ağaç olarak genellikle meşeyi seçim eder. Meşe, natürel afetlerin ve aşınmanın önlenmesi için de ehemmiyetli bir görev üstlenir. Gölgelerinde başka nebat cinsleri ve çimler rahatlıklar yetişebilir. Meşeler, 500-1500 yaş aralığında yaşama tutunabilen bir ağaç. Bahçelerde de seçim edilir.


Meşe Ağacı ve Palamudun Yararları

Meşe ağacının odunu, yaprakları, meyvesi, tohumu ve yosunu bir hayli alanda kullanılabiliyor. Meşe kerestesi inşaat ve yapı sektöründe en çok seçim edilen kereste cinsi arasında yer alıyor. İnsan sıhhati açısından da oldukça yararları bulunan cömert bir ağaç olan meşe, üzerinde barındırdığı mahsullerle insanlığa hizmet ediyor. Meşe ağacı ve ağacın üzerindeki meşe ailesi abonelerinin verimlerini maddeler halinde belirtelim.

Meşe odunu, kabuğu ve kerestesi

Meşe ağacı odunu kereste olarak mobilya, inşaat ve dekorasyon alanlarında çok sık kullanılır
Doğramalarda, gemicilikte, köprü ve iskele üretiminde seçim edilir
Meşe kerestesi; dış ve iç kaplamalarda, kapı, pencere, merdiven, döşeme kaplamlarında, parke üretiminde kullanılır
Vagon, kayık, tekne, fıçı imalinde kullanılır
Alet sapları, odun kömürü, ziynet eşyası olabilir
Meşe kabuğundan üretilen çay bağırsak ve mide rahatsızlıklarını önlemeye takviyeci olur, irinleri önler
Meşe kabuğunun suyu ağız içi yara ve irinleri önler
Egzama, mayasıl, apse, ciltteki cerahatler ve yaralarda yararları vardır
Meşe kabuğu kanlı öksürüğü ve kan kusmayı önler
Meşe kabuğu tozundan yapılan çay; ishal, dizanteri, boğmaca ve sıracada gibi rahatsızlıkları önler
Bu toz burna çekilirse burun kanamasını önler
Meşe kabuğu suyu ayak kokusunu giderir
Meşe ağacı kuşlar için büyük bir yaşam alanıdır

Meşe palamudu

Palamut, gıda kıymeti oldukça yüksek, yağ seviyesi düşük, protein ve karbonhidrat ambarı bir meyvedir.
Zengin mineral ve vitamin kapsar, lif kıymeti yüksektir
Kan şekerini düzenler
Çörek otu ile kullanıldığında diyabet hastalarına oldukça verimlidir
Şifa emeliyle kahvesi yapılır
Palamut kahvesi ishali önler
Palamut, toz haline getirilerek kanamayı durdurmak için kullanılabilir
Palamut tozunun mikrop öldürücü ve sarih yaraları iyileştirici özelliği vardır
Mide kanamaları, hemoroid gibi rahatsızlıklarda etkilidir
Prostat rahatsızlılarında palamut kullanılabilir
Bel gevşekliği ve frengi gibi hastalıkların rehabilitasyonunda kullanılır
Altını nemlendiren çocuklara bal ile palamut tozu verildiğinde bereketi görülmüştür
Damarlar üzerinde hafifletici tesiri vardır
Kolera rehabilitasyonunda kullanılmıştır
Palamut ve meşe kabuğu ile hazırlanan suyun egzamaya tesiri görülmüştür
Palamut, boya sanayisinde de kullanılır
Palamut içindeki pelidin tozu saç kıran rehabilitasyonunda kullanılır
Palamut tozu kısırlık rehabilitasyonunda da kullanılabilir
Karaciğer cerahati ve arpacık cerahatinde de etkilidir
Gastrit gibi mide rahatsızlıklarına da bereketi görülmüştür
Palamut ve içindeki pelit, hayvanların da gıda kaynağıdır
Kemirgenler, geyikler, ayılar, sincaplar ve kuşların özel menüsüdür
Millet arasında meşe palamudu taşıyanların ihtiyarlamayacağı inancı vardır

Meşe yaprağı

Meşe yaprağından yapılan çay, terleme meselesini önler
Vücuttaki zehir ve zehirli maddelere karşı etkilidir
Hayızlı bayanlara yararları görülmüştür
İshal ve dizanterinin rehabilitasyonunda verimlidir
Bel soğukluğuna yararları görülmüştür
Kan tükürmeyi giderir
Diş sızılarını keser
Meşe yosunundan üretilen yağ ilaç sektöründe kullanılır


Meşe Ağacı Cinsleri

Dünya üzerinde 200, 300, hatta 400 cins meşe ağacı bulunduğu hipotez ediliyor. Türkiye’de ise 18 cins meşe ağacı bulunduğu tespit edilmiş. Türkiye’de bir hayli şehirde meşe ormanı veya ağaçları görülür. Marmara Bölgesi ve Trakya’da meşe ormanları vardır. Anavatanlarından biri de Anadolu’dur. Afganistan, Suriye, Yunanistan, Irak, İran ve Lübnan gibi ülkeler de meşenin anavatanları arasındadır.

Türkiye’deki meşe ağacı cinsleri şunlardır: saçlı meşe, tüylü meşe, saplı meşe, sapsız meşe, palavracı tüylü meşe, kasnak meşesi, mazı meşesi, pırnal meşe, boz pırnal meşe, kermes meşesi, Doğu Karadeniz meşesi, İspir meşesi, Istranca meşesi, Anadolu palamut meşesi, İran palamut meşesi, Lübnan meşesi, Makedonya meşesi, Macar meşesi…

Dünyanın en yaşlı meşe ağacı, Güney Carolina’daki Johs Adası’nda bulunan ‘Melek Meşe Ağacı’ olarak adlandırılan bir ağaçtır. Bu devasa ağacın boyu takribî 30 metre, genişliği takribî 3 metredir. Bu ağacın yaşının 1500’şan üzerinde olduğu hipotez ediliyor. Bu ağacın dalları 1,5 kilometrekarelik bir alanı kaplıyor. Avrupa’da “en hoş meşe ağacı” müsabakası tertip edilmektedir.