Son Haberler

Melih Cevdet Anday

-
Eylül 18, 2022
Melih Cevdet Anday

Melih Cevdet Anday

Çocukluk dostları olan Orhan Veli ve Oktay Rıfat ile beraber Enteresan akımının kurucularından olan Melih Cevdet Anday, edebiyatın mihenk taşlarından sayılmaktadır. O, yalnızca şair değil, aynı zamanda tiyatro oyunu, roman, sınama, yazı yazarıdır. Cumhuriyet yarıyılı âlimidir.

Şiir alanında yalnızca Enteresan ile hudutlu kalmayan edip, Türk şiirinde felsefî şiir akımını başlatmıştır. Bu bakımdan bu kıymetli âlimimizin yaşamına göz dolaştıralım.

Melih Cevdet, aslen Çanakkalelidir. 13 Mart 1915 senesinde İstanbul’da doğmuştur. Babasının ismi Cevdet olup, kendisi avukatlık işini icra etmektedir. İlköğrenimine Kadıköy 35. İlkokulunda 1928 ortaokulu ise Kadıköy Ortaokulunu 1931 yılını tamamladı. Lise olarak da Ankara Gazi Lisesini 1936 bitirdi. Evvel Ankara Hukuk Fakültesinde, daha sonra Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde yazıldıysa da devam edemedi. Daha sonra Sosyoloji okumak için Belçika’ya gitti ama 1938 ama çok kıza bir zaman sonra oradan da geri dönmek zorunda kaldı.

Melih Cevdet bu okuyamama serüvenlerinden sonra çalışmaya başladı. Evvel Ulusal Eğitim Bakanlığı Yayın Müdürlüğü’nde daha sonra Ankara Kitaplığı’nda çalıştı. Ayrıca gazetecilik ve tercümanlık da yaptı 1942-51. Gazeteciliği çok beğenmiş olacak ki İstanbul’a yerleşerek gazetecilik işini sürdürdü. Akşam, Çevirmen, Büyük Gazete, Tanin ve Cumhuriyet gazetelerinde farklı zamanlarda fıkra yazarlığı, sanat sayfası idareyiciliği yaptı. Sınamalar da yazdı. Bir yandan da İstanbul Konservatuarı Tiyatro Kısmı’nde fonetik ve diksiyon hocayı olarak çalıştı. Bir ara LCC’de Language and Culture Centre= Dil ve Kültür Merkezi mitologya okutan şair, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu idare heyetinde de göre almıştır 1944. 1979-1980 senelerinde ise Paris’te eğitim müşavirliği görevlerinde bulundu.

28 Kasım 2002’de 87 yaşında yaşamı gözlerini yuman Melih Cevdet Anday’ın vefat sebebi solunum ve böbrek yetmezliğiydi. Bu şikayetlerle bir vakittir Marmara Üniversitesi Koşuyolu Sağlık Kurumunda uyuyan Melih Cevdet burada can vermiştir. Kabri ise çok hoşlandığı Büyükada’dır.

Sanatı

Melih Cevdet Anday’ın  “Ukde” ismindeki ilk şiiri 1936 senesinde Varlık mecmuasında çıkmıştır. Daha sonra Orhan Veli ve Oktay Rıfat ile izledikleri Enteresan siyasetinden dolayı saf şiir kavrayışı ile Yusuf Nabi Nayır’ın idaresinde bulunduğu Varlık mecmuasında yazılarını yazmaya devam etmiştir. Varlık, şiirinin milli çapta yayınlandığı ilk yer olsa da “Ukde” yazdığı ilk şiir değildir. Daha lise yarıyılında Oktay Rıfat ve Orhan Veli ile çıkardıkları “Ses” mecmuasında oldukça zaferli sayılacak şiirleri vardır. Melih Cevdet, Varlık mecmuasında bir zaman daha yazın yaşamına devam eder ta ki Enteresan akımını bülten edene kadar.

Üç lider şair başka bir deyişle Melih Cevdet, Oktay Rıfat ve Orhan Veli, çıkardıkları kitabın Enteresan ismi dolayısıyla – ki bu kitap aynı zaman Enteresan’in poetikasıdır –  Enteresan ismini alan Türk edebiyatının ilk akımının mimarlarıdır. Bu üç lider şair, kolay şiirin ilk misallerini verirler. Bu yarıyıl şiirleri Cemal Süreyya gözünden şöyle görülmektedir:

“ … Duygu önde kazanç. Düşünce ögesi dahi detaylarını hep duygudan kotarmaktadır. Laf gelimi Oktay Rıfat’ın doğa içinde olmasına karşılık cemiyet içindedir o. Kırık diyebileceğimiz bir yanı vardır. Yeni bir dünya özlemi içindedir.”

Daha sonra Enteresan akımından böler Melih Cevdet, Orhan Veli kendisine kırdırarak. Hakikatinde Anday’ın şiirleri Enteresan’deri evvel ve Enteresan’deri sonra olarak sınıflandırabilir zira Enteresan’deri azad edilince şiirinin esasını tarihsel ve cemiyetsel bir esasa oturtur. Bu şiirlerinde yapı başka bir deyişle montaj ustalığının yanı gizeme düşüncenin faalliğinin çoğaldığı da görülür.

Oyunlarında ise modern insanın dramını ve bu insanın yerleşik bedeller ile kumpas ile çatışmasını işler.

Romanlarında ise modern insanın çatışması ve dramı mevzularına tarih- cemiyet- fert ebadını da ilave ederek kimi zaman da soyutlamalar ile özü destekleyen sağlam mahsuller verir.