Son Haberler

Medya Nedir, Topluma Etkileri Nelerdir?

-
Eylül 13, 2022
Medya Nedir, Topluma Etkileri Nelerdir?

Medya; günümüzde her insanın kesinlikle muhatap olduğu bir mecra. Bazen bir ses, bazen görüntü veya yazı ile bağlantı kurma vasıtayı olan medya artık her alanda!

Medya Nedir, Topluma Etkileri Nelerdir?

Bilgi çağında yaşıyoruz. Her mecra görsel ve işitsel bilgi ve belgelerle kaynıyor. Artık bilgiye erişmek güç değil ancak nitelikli bilgiye erişmek, kaliteli bilgileri elde etmek ve emin kaynaklara erişmek pek de kolay sayılmaz. Medya kısaca yazılı, sesli ve görsel kitle bağlantı taşıtları olarak belirlenir. Ancak günümüzde o kadar geniş bir tanımı içine alıyor ki teknolojinin gelişim sürati dahi bu tanımı ifade etmiyor. Tanzanya’daki minik bir kabile köyüne saniyede erişebilme imkânı sağlayan medya taşıtları, uzaydan bilgi de aktarıyor, politiklerin gündemlerini gözler önüne seriyor veya bir cümbüş mecradene dönüşebiliyor.

Ajans, gazete, mecmua, radyo, televizyon, uydu sistemleri, internet gibi bağlantı vasıtalarının tümünü içeren medyanın bilgi, eğitim, uyarma, cümbüş gibi mesullük alanları var. Yazılı, görsel ve işitsel tam taşıtlarla bağlantı kuran kitleler, bağlantı vasıtalarına da bağımlı hale geldi. Öyle ki artık ‘medya taşıtlarına bağımlılık’ gibi meselelerle yüzleşmek zorunda kalıyoruz. Medya taşıtları yalnızca haber vermez. Duygu ve düşünceleri paylaştırır; eğitime katkıları vardır; bilgiye erişim için köprüdür; eğlendirir. İnsanlar artık kullandıkları medya vasıtalarının kalitelerine göre değerlendiriliyor, kişiliklerine göre medya taşıtlarına yöneliyor.

Medya kavramı; haber alma ve haber aktarma gereksiniminden ortaya çıkan bir bağlantı kavramıdır. Hem bağlantı kaynağı hem de bağlantı mecraları genel olarak “medya” ifadesi altında bir araya gelir. Haber, edebiyat, sanat, spor, bilim, teknoloji, siyaset, din, ekonomi gibi alanların hepsi bilgi veya aktiflik paylaşma üzerine heyeti ögelerdir. Mesela bir spor yarışmasını izleyen insanlar medya taşıtları aracılığı ile birbirleriyle bağlantıya geçerken, organizasyonu yapanlar ekonomik temenniler için medya taşıtlarını kullanır. Politikler, gazeteciler veya basın uzuvları aracılığı ile cemiyetle bağlantıya geçer ve siyasetlerini aktarma ve paylaşma imkânı bulur. Bilim teknikleri için medya taşıtlarına lüzum vardır. Ahlakı bir yapıtın ortaya çıkmasından son kullanıcıya erişmesine kadar her evresinde medya vasıtalarının rolü vardır. Misalleri bu minvalde artırmak muhtemel. Kısaca ifade etmek gerekirse medya taşıtları, insanlar için ekmek ve su kadar ehemmiyetli bir yere sahip.

Medyanın Önlenemez Yükselişi

Medya; kitleleri harekete geçirme potansiyeli olan devasa bir sektör. Kendi finansal yapısını oluşturan, reklamlarla insanları yönlendirebilen, hududu olmayan ve giderek artan bir potansiyele sahip bir mecradan bahsediyoruz. Başka Bir Deyişle yalnızca bilgi aktarmıyor, yalnızca düşünceleri etkilemiyor, yalnızca duygu paylaşımı için kullanılmıyor. Ekonominin de ehemmiyetli bir sacayağı haline gelmiş bir dev sektör.

Kendi taşıtları içinde de mükemmel bir rekabet ve çabanın yaşandığı dev bir savaş alanı sanki. Mesela internetin yazılı medyayı sona erdireceği biçiminde bir öngörü vardır. İkisi de medya vasıtayı olan gazete ve internet, kendi içlerinde soğuk bir savaşın içinde her zaman. Ancak her ikisi de birbirini bitiren kavramlar hakikatinde. Mesela gazetecilerin ürettiği haberlerin gazetede yayınlanması neticeyi internetteki alanlar için malzeme üretilmiş olur. Yalnızca internet haberciliği bazı şeyleri bitirmeye yetmeyebilir. Bazen gazetelere, bazen mecmualara bazen de televizyonlara lüzum dinlenir ve bu lüzum daha uzun müddet devam edecek gibi görünüyor.

Medyanın Cemiyete Tesirleri Nelerdir?

Medya kavramı içine giren her vasıta, hakikatinde bir bakıma cemiyeti etkileme vasıtayıdır. Dijital bir oyunun işlevi ile sanatsal bir faaliyetin medya aracı ile tesirleri aynı olmasa da genel emel bir ‘etkileme’ kavramı üzerine heyetidir.

Medya; kalitesiz ve makûs emelli hedefler için kullanıldığında da katilin elindeki bıçak gibi bir işlev görür. Deveyi pire, pireyi deve yapabilir. Masum bir insandan katil, katilden de süt dökmüş kedi çıkarma özelliği de olan medyanın eforu kitlesel linç için de kullanılabilir. Bir şahsın özel yaşamını deşifre için medya taşıtları kullanılırken, bu deşifrenin bertaraf edilmesi için de medya taşıtlarına lüzum dinlenebilir. Sağlık Kurumular için şöyle bir ifade kullanılır: Allah düşürmesin, yetersiz de etmesin! Belki bu ifadeyi medya için de kullanmak gerekiyor.

Genel olarak medyanın cemiyet üzerindeki tesirlerini şöyle özetlemek muhtemel: 

Cemiyeti manipülasyon, kitlesel hareketleri idareme ve bilgi akışını şuurlara sevk etmeyi sağlar.
Farklı kültürlerin etkileşime geçmesini sağlar. Duygu ve düşünce paylaşımı için kullanılır.
Sosyal paylaşımların odağındaki medya vasıtalarının aynı zamanda asosyal kitleler de oluşturma özelliği nedeniyle negatif tesirleri vardır.
Bilgiye erişmek için kolay alternatifler sunarken, nitelikli ve emin kaynaklara erişimin önüne geçebilir.
Kitlesel bağlantı ve kültür paylaşımı hoş faallikler gibi görünse de medya taşıtları sayesinde uzun vadede yerel kültürlerin yok olacağı görüşleri giderek haklı çıkıyor.
Toplumun öz kıymetleri ve kültürünün yeni jenerasyona aktarılması için ehemmiyetli taşıtlardır. Bu özelliği ile cemiyetselleşmeyi kolaylaştırır. 
Fertler, medya mecralarında gördükleri popüler bireylerin pozitif tutumları karşısında kendilerine de pozitif misaller alabilir. 
Bunun yanında şiddet, vahşet, cinsel istismar, ahlaki çöküntü ve kültürel özelliklerin yitirilmesi gibi negatif tesirlerini de saymak gerekiyor.


Medya Çeşitleri Nelerdir?

Medya denince ilk akla gelen gazete, radyo ve televizyon ifadeleridir. Ancak artık bu mecralar medya ifadesinin minik bir parçası olarak anılıyor. Genel olarak medya çeşitlerini şöyle sıralayabiliriz: Sosyal medya, dijital medya, ana akım ananesel medya… Bu maddeleri azıcık açalım.

Sosyal Medya: Genel anlamı ile dijital bir alandır. İnternet tabanlı program, site ve uygulamalar aracılığı ile yaşamı kolaylaştıran, bilgi paylaşımını süratlendiren, aksiyon içindeki bir platformdur. Ananesel medyaya seçenek olan, süratle büyüyen bir sektör halini alan sosyal medyayı, medya platformları arasındaki en faal kullanılan ve kendini denetleyebilen bir medya sistemi olarak da ifade edebiliriz. Oldukça süratli bir biçimde, başka bir deyişle anlık bilgi paylaşımına imkân verir. Mesela televizyonlarda 10-20 dakika sonra dinleyeceğiniz, gazetelerde ertesi bileceğiniz bir haberi anlık olarak görselleri ile sosyal medyada erişebilirsiniz. Kaldı ki, televizyonlar artık son dakika haberlerinin çoğunu sosyal medya taşıtlarını kaynak göstererek veriyor. Sosyal medyada herkesin söz hakkı vardır. Mesela; Twitter’daki bir ankete denizin ortasındaki bir gemici de katılabilir, otobüste yolculuk yapan bir talebe de, balkonunda kahve yudumlayan bir kadın da katılabilir. Yer ve zaman hududu yoktur. Kullanıcı odaklıdır. Sosyal medyanın hem pozitif hem de negatif istikametleri çok güçlü ve tesirlidir. Öbür medya taşıtlarına göre oldukça ucuz, hatta maliyetsizdir. Geçmişi 5-10 senelik bir süreçle ifade edilir. Başka Bir Deyişle neredeyse tarihi olmayan çok yeni bir platformdur.

Dijital Medya: Bilgisayar, mobil makineler, internet, sanal gerçeklik, artırılmış reellik gibi taşıtların kullanılması ile ortaya çıkan bir kavram. Markalaşma, reklam, cümbüş, pazarlama, finans gibi bir hayli ifadenin yer bulduğu bir platformdur. Tüzel ve asıl bireylerin buluşabildiği veya rekabet edebildiği bir etraftır. Her türlü dijital bilgi, görsel ve yazılı belgeleri kapsar.

Ana Akım Medya: Devlet, büyük holding veya firmaların elinde bulunan medya uzuvları olarak belirlenebilir. Televizyon, mecmua, radyo ve gazeteler gibi… Bu mecraların kaynakları muhabirleridir veya muhabirlerin kaynaklarıdır. Sosyal medyadan farkı, büyük işletmeler tarafına idareniyor olmalarıdır. Sosyal medyayı fertler oluşturur. Ana akım medya, idarendiği firma veya devletin yönlendirdiği, ilkelerini firma ve devletin siyasetleri ile şekillendirmek zorunda kalan bir medya cinsidir. Geçmişten günümüze demokrasi açısından oldukça münakaşalı bir medya cinsi olan ana akım medyanın kitlelerin yönlendirilmesinde çok ehemmiyetli tesirleri vardır.