Son Haberler

Matruşka Nedir?

-
Eylül 12, 2022
Matruşka Nedir?

Matruşka Nedir?

Matruşka, Rus imali bir oyuncak cinsidir. Ahşaptan yapılan ve muhtelif renk ve biçimlerde boyanan kadın figürlerini açtıkça içinden bir yenisi çıkar. Ruslara ait armağanlık eşya denince akla ilk gelen kuşkusuz bu oyuncaklardır. Hem oymacılık hem de sanat açısından Rusya’nın ruhu olan bu bebekler, 3 ila 15 parçadan oluşabilir.

Matruşkaların ortaya nasıl çıktığı ile alakalı anlatılagelen bir hayli hikâye vardır. Bunlardan en öğrenileni, bebeklerin 1890’lı senelerde Moskova yakınlarındaki Abrentsevo çocuk eğitim atölyesinde ortaya çıktığına dair olanıdır. Atölyenin sahibi Sava Mamontov, kendini sanata adamış, tüccar, matbaacı ve çevirmendir. 19. Asır Rusya’sı da büyük bir ekonomik ve kültürel gelişim içindedir. Yeni akımlar yaratan bir hayli sanatçı yetişmektedir. Bir çok meşhur ve kabiliyetli Rus sanatçı da yerel oymacılar ile beraber Sava Mamontov’ın atölyesinde çalışmaktadır. Mamontov’un tek emeli Rus tarzında yeni bir şeyler yaratmaktır.

Bir cumartesi günü yapılan ananesel buluşmalardan birinde, Mamontov, Japon Budist bilge Fukurama’nın Honşu Adası’ndan getirilen iç içe gelmiş ahşap figürlerini görür. Mamontov’un yanında yetişen sanatçılardan biri olan Sergey Malyutin de bu figürlerin bir eşini yapmaya karar verir. Malyutin’in matruşkası 8 bebekten oluşmaktadır. En büyük bebek elinde bir horoz yakalayan ve ananesel elbiseler giyen bir annedir. Sonraki bebekler kızlar ve bir de oğlundan oluşmaktadır. En minik bebek is kundağındaki bir bebektir. O yarıyılda oldukça hoşlanılan bir ad olan Matryona ve daha sevimli versiyonu olan Matryoshka da bebeklere konan ad olur.

Mamontov’un eşi 1990’da Paris’te yapılan bir şovda sergiler ve bebekler büyük alaka görürler. Kısa zamanda Rusya’nın muhtelif bölgelerinde yapımına başlanır ve dünyanın dört bir köşesine dağıtımı yapılır.

Matruşka bebekleri genelde aynı temalara sahiptirler. Üzerinde ananesel elbiseler olan, kocaman ve güçlü görünen anne figürleri resimlenir. Zati bebeklerin adlarının orijini de Matryona adının orijininde bulunan Latince ‘mater’ sözcüğüne bağlıdır. Bu kelime anne anlamına kazanç. Matruşkalar da analığın, sıhhatin ve doğurganlığın simgeyidir.

Ender de olsa matruşka bebeklerinin Sovyet birliği liderlerinin biçimine girdiği de görülür. 1990’larda, Sovyet Birliği’nin devrilmesinin ardından bu matruşkalar bir hayli alaka görmüştür. En yaygın olan olan dizilim Mikhail Gorbachev ile başlar ardından  Leonid Brezhnev,  Nikita Khrushchev, Josef Stalin ile devam eder ve en son olarak küçük Vladimir Lenin ile biter.

Genelde matruşka bebeklerinin hep tek rakamlardan oluşmasının bir nedeni vardır. Bu da, Rusların tek rakamların kaderine inanmalarından ileri kazanç.