Son Haberler

Kuyruklu Yıldız Nedir? Nereden Gelir?

-
Eylül 19, 2022
Kuyruklu Yıldız Nedir? Nereden Gelir?

Kuyruklu Yıldız Nedir? Nereden Gelir?

Kuyruklu yıldızlar güneş sisteminde hareket eden genellikle donmuş gazlar ve az oranda kaya ile tozdan oluşan kumpassız biçimlere sahip, minik ebatlı kütlelerdir. Kuyruklu yıldızların çapları genellikle birkaç kmnin üstüne çıkmaz. Kütlenin ana gövdesine çekirdek nükleus ismi verilir. Çekirdek bünyesinde su, metan, nitrojen ve öteki buzlardan bulunur.

Kuyruklu yıldızlar güneşin çevresinde çok uzun yörüngelere sahiptirler. Yalnızca Güneş’e yanaştıkları zaman gözle teleskop kullanılsa dahi görülmeye başlarlar. Bayağıda son derece soğuk kütlelerdir; güneş ışınları tarafında ısıtılmaya başlayınca yapılarındaki buz süblimleşmeye katı halden gaz hale geçiş başlar. Buz kristalleri ve toz, çekirdekten solar rüzgarlar ile ayrılmaya başlar ve kütlenin artta bir çift kuyruk oluşturur. Dünyadan kuyruklu yıldızları izlerken genellikle gözlemlediğimiz, toz kuyruklarıdır.

Kuyruklu Yıldızlar Nereden Kazanç? Nasıl Oluşmuştur?

Yirminci asrın ortalarına kadar astronomlar, kuyruklu yıldız ve asteroitlerin nasıl oluştuğuna ve nerden geldiğine dair hudutlu bilgiye sahipti. Asteroitlerin çok daha öncekinden olan bir gezegen patlamasından kaldıkları, kuyruklu yıldızların ise vakumda uçan kum ve taş parçalarından oluştuklarına inanılmaktaydı. Kurama göre ne zaman bu parçacıklar bir gezegenin yörüngesine girse, çekim gücü kuyruklu yıldızı İç Güneş Sitemine Merkür, Venüs, Dünya ve Mars’ın bulunduğu bölge sürüklemekte ve Dünya’dan görülmesini sağlamaktaydı. Fakat zamanla kuramlarda bazı sarihlerin olduğu keşfedildi. Bazı bilim insanları hareket eden kum kütleleri kuramının noksan olduğunu iddia etti. Bu kuram periyodik olarak Güneş’in yakınından geçen kuyruklu yıldızlarda her seferinde nasıl bir kuyruğun oluşabildiğini açıklayamıyordu. Evvelleri kum tanelerinin güneşe yanaşınca eriyecek biçimde buz ile kaplı olduğu düşünüldü. Fakat bu gidişatta da az ölçüdeki buz tek bir geçişte eriyip kaybolacaktı. Geriye kalan tek ihtimal kuyruklu yıldızların kum ve taştan değil büyük buz kitlelerinden oluşan katı yapılar olmasıydı. Bu netice bilim insanlarını kuyruklu yıldızların nereden geldiğini baştan düşünmeye zorladı zira bu büyüklükte buz kütleleri Güneş Sisteminin yalnızca belirli noktalarından oluşabilirdi.

Kuyruklu yıldızlar güneş sistemimizdeki iki değişik bölgeden gelmektedir: Kuiper Kemeri ve Oort Bulutu. Bu iki bölgede içlerinde milyarlarca kuyruklu yıldız barındırır. Fakat genişlikleri o kadar fazladır ki hiçbir kuyruklu yıldız birbirine Dünya ile Güneşin arasındaki mesafeden daha fazla yanaşmaz.

Kuiper Kemeri 3.2 milyar km genişliğindedir; Neptün’şan Yörüngesinin dışına çıkar çıkmaz başlar, bu güneşin 4.8 milyar km uzaklığındadır, ve takribî güneşderi 8 milyar km uzaklığa ulaşıncaya kadar devam eder.Kuiper Kemeri buz istiflerinden oluşan, yer yer kalınlığı değişen düz bir disk biçiminde görünmektedir. Bilim insanları Kuiper’den gelen kuyruklu yıldızların, oldukları yerlerde, Güneş Sistemimiz’in gezegensu baskın kısmının dışında oluştuğuna inanmaktadır. Kuyruklu yıldızlar dışında Kemer, Kuiper Kemeri Nesneleri KBOs ismine sahip, neredeyse Ay büyüklüğünde, çok daha büyük nesneler barındırmaktadır. Bilim insanları bunların kimilerinin “cüce gezegenler” olduğunu düşünmektedir. Pluto, UB313 Eris ve Ceres bunlara misaldir.

Oort Bulutu ise Güneş Sisteminin en dış hudutlarında Güneşderi 30 trilyon kilometre uzaklıkta bulunur! Bu mesafe bir ışık senesinden fazladır ve Güneş Sistemine en yakın yıldıza Proxima Centuari olan uzaklığımızın üçte biridir. Oort Bulutu Kuiper gibi disk biçiminde değildir, bir topa eş ve düzgün büyüklüktedir. Güneşin ve geri kalan Güneş Sisteminin tamamını çepeçevre sarar. Milyarlarca buz parçası Güneşin zayıf çekiminde hareket eder.

Tuhaf bir biçimde bilim insanları Oort Bulutundan gelen kuyruklu yıldızların Kuiper’den gelenlere görece olarak Güneş’e daha yakın oluştuklarını söylemektedir. Bu kuyruklu yıldızlar buluttan Satürn, Jüpiter, Uranüs ve Neptün’şan çekim eforu ile dışarı fırlatılırlar. Bir kurama göre Oort zamanla büyük gezegenlerin çekiminden kopan kuyruklu yıldızlardan Güneş Sisteminin dışına çıkamayanlar tarafından oluşturulmuştur. Başka bir kuram ise bu kuyruklu yıldızların Güneş Sistemi dışında oluşup Güneş’in çekim eforuna tutulup içeri çekildiğini söylemektedir.

Genellikle 200 sene ve daha kısa yörünge müddetleri olan kuyruklu yıldızların Kuiper’den daha uzun yörünge müddetine sahip kuyruklu yıldızların ise Oort’dan geldiğine inanılır.

Kuyruklu Yıldızların Özellikleri

Kuyruklu Yıldızların yapıları ve ne oldukları hususunda pek çok yanlış kanı bulunmaktadır. Hatta bu yanlış anlaşılmalar bir grup insanın Dünya’nın yakınından geçecek olan Hale-Bopp kuyruklu yıldızının ruhlarını kurtaracak uzay gemisi olduğuna inanarak intihar etmesine kadar varmıştır Heaven’sGate vakıası. Kuyruklu yıldızlar hakkındaki ehemmiyetli özellikleri sıralayacak olursak:

Kuyruklu yıldızların ana gövdesi buzdan oluşur büyüklükleri birkaç metreden birkaç kmye kadar çıkabilir. 
Kuyruklu yıldızın yörüngesinin Güneş’e en yakın noktasına “perihelion” Güneş’e en uzak noktasına “aphelion” denir. 
Güneşe yanaştıkça kuyruklu yıldız ısınır ve yapasındaki buz süblimleşmeye başlar. Şayet buz kuyruklu yıldızın yüzeyine yakınsa, içindeki materyalleri dışarı atan bir mini gayzer oluşur. 
Dökülen materyaller kuyruklu yıldızın çevresinde yörünge alır. Şayet Dünya bu yörüngeye yakın geçerse bu materyaller “meteor yağmuru” olarak Dünyaya yağar. 
Kuyruklu yıldız yörüngesi sırasında Güneşin yakınından her geçtiğinde süblimleşme nedeni ile kütlesinin bir kısmını kaybeder. Yeteri kadar Güneşin yakınından geçen kuyruklu yıldız bölünür ve yok olur. Bunun dışında kuyruklu yıldızlar Güneşin veya başka bir gezegenin çok yakınından geçerse de yol olabilir. 
Kuyruklu yıldızlar genellikle donmuş su, çok soğuk metan, amonyak ve karbondioksit buzlarından oluşur. Bu buzlar belirli oranda kaya, toz ve öteki metalik Güneş Sistemi molozları ile karışmıştır. 
Kuyruklu yıldızların iki kuyruğu vardır. Üryan gözle görülebilen toz kuyruğu ve fotoğraflanabilen ama üryan gözle görülemeyen plazma kuyruğu. 
Kuyruklu yıldızların yörüngeleri genellikle elips biçimindedir. 
Kuyruklu yıldızların bir hayliyi Kuiper Kemeri ve Oort bulutunda oluşur. Bunlar Güneş Sisteminin en dış iki bölgesidir. 
Kuyruklu yıldızlar uzay gemileri veya uzaylı üstleri değildir. Yaradılış tarihleri Güneş Sisteminin ilk günlerine ve gezegenlerin yaradılışına kadar uzanan uzay kütleleridir. 

Kuyruklu Yıldızların Adlandırılması

Kuyruklu yıldızlar birkaç kategoriye ayrılır. Bunların en ehemmiyetlisi periyodik olup olmadıklarıdır. Geçmişte kuyruklu yıldızlar keşfeden şahsın adı ile adlandırılırdı Sir Edmond Halley tarafından keşfedilen Halley Kuyruklu Yıldızı gibi. Çağdaş zamanda ise kuyruklu yıldızların adlandırılması Beynelmilel Astronomi Teşkilatı International Astronomical Union tarafından tanımlanan regülasyonlar ile yapılmaktadır. Her kuyruklu yıldıza bir resmi yafta verilir aynı zamanda onu keşfeden şahsın üç bağımsız kâşife kadar soyadı ile de belirlenebilir. Adlandırma prosedürü şu biçimde işler: Kuyruklu yıldız keşfedildiği zaman ona periyodik olup olmadığına göre bir harf verilir P veya C, buna bulunduğu sene ilave edilir. Son olarak bulunduğu ayın hangi yarısında olduğuna göre son bir yafta verilir. Misalin 2015 senesinin Ocağının ilk yarısında bulunan periyodik bir kuyruklu yıldız P/2015 A2 ismini alır. Son zamanlarda bulunan kuyruklu yıldızların çoğu otomatik aletler ve bilgisayarlar ile bulunduğu için soyadı ile adlandırılan kuyruklu yıldızlar oldukça enderdir.

Ünlü Kuyruklu Yıldızlar

Ünlü kuyruklu yıldızlar arasında periyodik olmayanlardan en iyi öğrenilenler: Hale-Bopp C/1995 O1, Hyakutake C/1996 B2, McNaught C2006 P1, veLovejoy C/2011 W3 kuyruklu yıldızlarıdır. Bu kuyruklu yıldızlar semanı bir kere aydınlatmıştır ve bir daha görülmeyecektir. Başka bir iyi öğrenilen kuyruklu yıldız olanShoemaker-Levy 9 D/1993 F2 Jüpiter’in çok yakınından geçmesi sonu yok olmuştur D harfi kuyruklu yıldızın yok olduğundan emin olunduğunda kullanılır.

Periyodik olan kuyruklu yıldızlardan en ünlüsü ise Halley 1P/Halley kuyruklu yıldızıdır. Halley 76 senede bir iç güneş sistemine döner.