Son Haberler

Kıymetli Evrakta Tür Değişikliği

-
Eylül 3, 2022
Kıymetli Evrakta Tür Değişikliği

Bu yazımızda şöhrete, hamiline ve emre yazılı bedelli dokümanlar arasındaki cins farklılıklarını inceleyeceğiz.

Kıymetli Evrakta Tür Değişikliği

Bedelli dokümanda cins değiştirilirken kalitelerine göre ayrım yapıldığı huşularda farklılık yapılabilir. Başka Bir Deyişle şöhrete, hamile ve emre yazılı tahviller arasında cins farklılığı asıllaşır. Yoksa tahvilin çeke, poliçenin tahvile veya konşimentonun varanta dönüşmesi gibi bir gidişat mevzubahisi değildir.

Türk Ticaret Yasayı madde 650- Şöhrete veya emre yazılı tahvil, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm bireylerin muvafakatiyle hamile yazılı yılda dönüştürülebilir. Bu muvafakatin doğrudan tahvil üzerine yazılması gerekir.

Hamile yazılı tahvillerin şöhrete veya emre yazılı yılda dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi bireylerden birinin muvafakati bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan birey arasında karar ifade eder.

Bu madde şöhrete yazılı bononun ve emre yazılı bononun hamile yazılı yılda dönüşmesini bununla beraber hamile yazılı bononun şöhrete ve emre yazılı yılda dönüşmesine tertip etmiştir. Madde ayrıca şöhrete yazılı bononun emre yazılı yılda ve emre yazılı bononun şöhrete yazılı yılda dönüşmesine tertip etmemiştir.

Bedelli dokümanda cins farklılığını iki başlık altında araştırmak basitlik yaratacaktır:

1- Kanunen yapılan cins farklılığı

2- İradi olarak bir kontrat ile yapılan cins farklılığı

Protesto edilmiş ya da protesto süresi geçmiş emre yazılı bononun ciro edilmesi alacağın temliki kararında olduğu için şöhrete yazılı yılda dönüşmüş olduğu kabul edilir.

Bedelli dokümanın cins farklılığında kural olarak istem serbestisi vardır. Ancak bazı tahvillerin cinsinin değiştirilmesi muhtemel değildir. Poliçe ve senet kanunen emre yazılı tahvillerdendir, bunlar şöhrete yazılı tahvil haline dönüştürülebilir ancak hamiline yazılı tahvil haline asla dönüştürülemezler.

Şöhrete ya da emre yazılı tahvil hamiline yazılı yılda dönüştürülürken uygulanacak kurallar

1- Borçlunun ve hak sahiplerinin onayı zorunludur.

2- Tahvil üzerinde onayların imza biçiminde yer alması zorunludur. borçlu ve tüm hak sahiplerinin

3- bononun hamiline yazılı yılda dönüştürülmesinin kanunen menedilmemiş olması gerekir.

Şöhrete yazılı tahvil emre yazılı yılda dönüştürülürken veya emre yazılı tahvil şöhrete yazılı yılda dönüştürülürken de bu kurallar kıyasen kullanılır.

Bu dönüştürme operasyonu ile bononun tedavül eforu artırılmış olur ama yasal güvenlikte o oranda eksilir. Hak sahiplerinden bir birey bile onay vermezse şöhrete yazılı tahvil hamile yazılı yılda dönüşmez.

Banknot ve ulusal piyango bileti hamiline yazılıdır ve cinslerinin değiştirilmesi kanunen muhtemel değildir.

Senet kanunen emre yazılı tahvildir ve hamiline yazılı olarak tertip edilemez hususunu nereden anlaşıldığını araştıracak olursak; senet ve poliçeyle alakalı biçim kararlarına bakıldığında bonoda kesinlikle bir lehtar isminin yer alması gerekir. Senet ya da poliçede lehtar ismi yoksa bunlar şeklen geçersiz olurlar. O surattan senet ve poliçenin hamiline yazılı yılda dönüştürülmesi muhtemel değildir.

Emre yazılı tahvil şöhrete yazılı yılda dönüştürülürken uygulanacak kurallar

1- Borçlunun ve hak sahiplerinin onayı zorunludur.

2- Onayın belgelenmiş olması gerekir.

Bonodaki hak sahiplerinin kimilerinin onay vermesi ve kimilerinin de onay vermemesi gidişatında bonoda çatallaşma alana kazanç. Bu vaziyette onay vermeyenler için tahvil hamiline yazılı olarak kalır, onay verenler için emre veya şöhrete yazılı hale kazanç. Bu vaziyete bonoda çatallaşma hali asıllaşmış olur bu vaziyette de bononun tedavül eforu düşer ve yasal güvenliği çoğalmış olur.

3- Bononun emre ya da şöhrete yazılı yılda dönüştürülmesinin kanunen muhtemel olması zorunludur.

Türk Ticaret Yasayı’nun 650. maddesi kıyasen emre yazılı bononun şöhrete, bononun da emre yazılı yılda dönüştürülmesinde uygulanır.

Şöhrete yazılı tahvil emre yazılı yılda dönüştürülürse bononun tedavül eforu çoğalır. Bu surattan şöhrete ya da emre yazılı bononun hamile yazılı yılda dönüştürülmesindeki kurallar, şöhrete yazılı bononun emre yazılı yılda dönüştürülmesinde de uygulanır.

Emre yazılı tahvil şöhrete yazılı yılda dönüştürülürse bononun tedavül eforu eksilir. Bu surattan hamile yazılı bonoyu şöhrete ya da emre yazılı yılda dönüştürülmesindeki kurallar, emre yazılı bononun şöhrete yazılı yılda dönüştürülmesinde de uygulanır.

Gidişatın eşitlik biçiminde açıklama edilmesi gerekirse

[Nama/emre yazılı senet –> hamiline yazılı senet = Nama yazılı senet kamu itimadına mazhar değildir –> emre yazılı senet kamu itimadına mazhardır] Bu eşitlikte tedavül eforu çoğalır.

[Hamiline yazılı senet –> nama/emre yazılı senet = Emre yazılı senet –> nama yazılı senet] Bu eşitlikte de uygulama kuralları aynıdır ve tedavül eforu eksilir.

Şöhrete yazılı tahviller kamu emanetine mazhar değillerdir ve defiler açısından iyi hedefli üçüncü şahıslara karşı defi ileri sürülebildiği için şöhrete yazılı tahvillerin tedavül eforu azdır. Bu nedenden dolayı da genel olarak bireyler bu biçimde bir tahvil almak istemezler.