Son Haberler

Kavak Ağacının Türleri ve Özellikleri

-
Eylül 9, 2022
Kavak Ağacının Türleri ve Özellikleri

Kavak Ağacının Türleri ve Özellikleri

Söğütgiller Salicaceae ailesine ait odunsu bir nebat olan kavak ağacının en ehemmiyetli özelliği ivedi gelişmesidir. Sürgün verme özelliğine sahip olan bu ağacın en iyi yetişme alanları dolma araziler ve akarsu kenarlarıdır. Rutubetli ve nemli yerlerde rahatlıkla yetiştirilir. Ağır topraklarda ve serinkanlı su olan yerlerde ne yazık ki kavak ağacı büyümez.

Ülkemizin hemen her yerinde kavak ağacı yetiştiriciliği yapılmaktadır ancak bölgelere göre kavakların cinsleri metamorfoz gösterir. Buradaki en temel etmen ilkimdir. Bölgenin abuhava şartına göre yetiştirilen kavak cinsi değişmektedir. Türkiye’nin en büyük kavak ormanı Samsun’un Terme ilçesinde yer almaktadır. Kavak yetiştiriciliği bu bölgede yaşayan millet için ehemmiyetli bir uyum kaynağıdır. Ormanda yetişen kavaklar ülke içine satıldığı gibi, yabancı ülkelere de ihraç edilmektedir.

Kavak Ağacının Fiziksel Özellikleri Nelerdir?

Boyları 10 ila 20 metre arasında değişen kavak ağaçları Mart-Nisan aylarında çiçek açmaya başlar. İki konutçuklu ağaç cinsleri arasında bulunan kavak ağacında tozlaşma rüzgar aracılığıyla alana kazanç. Siyahımsı bir renge sahip olan gövde kısımları derin ve çatlaklı bir yapıdadır. Geniş ve yaygın dalları vardır. Yapraklarının üst kısımları yeşil, alt kısımları kül renginde olsa da kavağın cinsine göre yaprak renkleri değişiklik göstermektedir. Misalin; bazı cinslerde üçgen yapraklı bazı cinslerde ise oval şeklinde yapraklar görülmektedir. Genelleme yaprak gerekirse kavakların büyük çoğunluğu üçgen biçiminde yapraklara sahiptir. Yaprakların kenarları dişli ve tüysüzdür. Yapraklarındaki pullar reçine eşi bir maddeyle birbirine yapışmıştır. Kavak ağacının tohumu tüylü bir yapıdadır. Yaprak sapları, yaprak ayasında dikey pozisyonda yassılanmış biçimdedir. Erkek çiçekler genel olarak sarkık bir görünüme sahiptir. Kavak ağacı, reçine, salisin, populin, tanen ve uçucu yağ kapsar.

Kavak Ağacı Nerelere Dikilir?

Kavak ağaçları, özellikle rüzgar kesme özelliği ile bahçe ve parklara veya tarla kenarlarına dikilir. Bu ağaçtan elde edilen odunlar genellikle mobilya, kibrit ve ahşap konut imali ile kağıt yapımında kullanılır. Odunlarından ayrıca odun kömürü elde edilir. Dolayısıyla yakacak olarak da kullanmaktadır.

Kavak Cinsleri Nelerdir?

Ülkemizde kara kavak, servi kavağı ehrami kavak, ak beyaz kavak, boz kavak, Fırat kavağı ve titrek kavak olmak üzere 6 kavak cinsi yetişmektedir. Bunlar arasından boz kavak melez bir cinstir. Ülkemizde en çok görülen kavak cinsleri ise titrek ve servi ehrami kavağıdır. Bu 6 cinsin dışında telli kavak, konak kavak, piramit kavağı, Hollanda kavağı ve Kanada kavağı gibi kavak çeşitleri de bulunmaktadır.

Kara Kavak Populus Nigra: Kara kavak cinsinin anavatanı Avrupa, Güneybatı ve Orta Asya ile Türkiye’dir. 30 metreye kadar sihrime gösteren bu cinsin sürgünleri tüysüz ve sarımtırak renkli, düz ve yuvarlaktır. Kara kavak ağacının çiçekleri Nisan ayında açar, Haziran ayında tohumları olgunlaşır. Bu cins, nemli topraklarda iyi yetişir.

Servi Kavağı Ehrami Kavak: Dalları oldukça dağınıktır. Taç kısımları ise piramite eş bir görünümdedir. Ülkemizin hemen her bölgesinde görülür.

Ak Kavak Populus Alba: Bu cinsteki kavak ağaçlarının yapraklarının alt kısmı beyazdır. 30-40 metreye kadar sihrime gösteren bu cinsin gövdesinin üzerinde bulunan parlak beyaz kabuklar, çatlamadan uzun seneler kalır. Ak kavak cinsinin yapraklarının biçimleri dallarına göre değişiklik gösterir.

Boz Kavak Populus Canescens: Boz kavak cinsi, ak kavak ve titrek kavağın melezidir. Dolayısıyla her iki kavak cinsinin de özelliklerini taşır. Boyu 20 metredir. Kabuğu pürüzsüzdür. Süngüleri silindir, tacı ise dağınıktır.

Fırat Kavağı Populus Euphratica: Takribî olarak 12 metreye kadar sihrime gösteren Fırat kavağı cinsinin en besbelli özelliği boyunun öteki kavak cinslerine göre kısa olmasıdır. Dış görünüş itibariyle kara kavağa benzese de dalları daha incedir. Ülkemizde Mersin, Hakkari, Kahramanmaraş, Şanlıurfa başta olmak üzere nehir boylarında olan bölgelerde görülür. Öteki cinslere mukayeseyle, coğrafi olarak daha geniş alanda yetişir.

Titrek Kavak Populus Tremula: 25 metreye kadar gelişim gösteren, sık dalları bulunan, geniş konik tepeli ve silindirik gövdeli bir cinstir. Yaprak açma yarıyılı geldiğinde, ilk olarak erkek çiçekler açar. Erkek çiçekler açtıktan takribî 10 gün sonra ise dişi çiçekler görülür. Çiçek taşıyan tomurcuklar dolgun, büyük ve küt uçludur. Yaprakların üstü koyu yeşil, alt suratı grimsi renktedir. Yaprakları ve tomurcukları tüysüzdür. Yaprak sapları yassıdır. Yetişme alanları dağların yüksek kısımları, bol rutubetli ve nemli ormanlardır. Titrek kavağın dallarının kabuk kısımları rehabilitasyon emeliyle kullanılmaktadır. Kabuklardan elde edilen çayın ateş düşürücü ve romatizma ağrılarını eksiltici özelliği olduğu öğrenilmektedir.

Kavak Ağacı Yararları Nelerdir?

Ülkemizdeki pek çok ağaçta olduğu gibi, kavak ağacından da ilaç imalinde yararlanılmaktadır. Kavak ağacı açmadan evvel bir araya gelen yaprak ve çiçek tomurcuklarından ilaçlar elde edilmektedir.  
Özellikle bu tomurcuklardan yapılan merhemler hemoroit rehabilitasyonu ve romatizma ağrılarına iyi gelmektedir. Romatizma ağrıları için kavağın dal kabuklarının kullanılması gerekir.  
Mide ve bağırsak rahatsızlıklarını gidermeye dayanakçıdır.  
Kavak yaprağı safra kesesi kumunun dökülmesinde tesirlidir. 
Çay olarak harcandığında ateş düşürücü tesiri yaratır. 
Yaprakları ve kabukları ağrı gidericidir.  
Kabukları çay olarak harcandığında kabızlığa karşı tesirlidir.  
Kara kavak odununun yakılmasıyla kömür elde edilir. Bu kömürden yapılan diş tozları dişlerin arınılmasında kullanılmaktadır.  
Ayrıca, kara kavağın meyvesi hamile kalmayı önler. Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin bu ağacın meyvesini harcamaması nasihat edilir.  
Kavak ağacı senelerce kırık ve çıkıkların düzenlenmesinde kullanılmıştır.  
Kuru kavak dallarının yakarak elde edilen yağ, diş ağrılarının giderilmesinde tesirlidir.  

Kavağın ateş düşürücü ve kabızlık giderici tesirlerinden yararlanmak için kavak kabuklarından hazırlanan çaylar harcanabilir. Safra kesesindeki kumun veya taşın dökülmesi içinse kavak yaprağı çayı harcanabilir. Bu çayı yapmak için kurutulmuş kara kavak ağacı yaprakları ufak parçalar haline getirilir. Bir çorba kaşığı kadar yaprak bir su kadehindeki kaynamış suyun içine atılır ve 5 dakika demlenmesi için beklenir. Hazırlanan çay günde iki kere içilir.