Son Haberler

İglo Evleri Nedir, Nasıl İnşa Edilir ve Nasıl Isınır?

-
Eylül 11, 2022
İglo Evleri Nedir, Nasıl İnşa Edilir ve Nasıl Isınır?

İglo Evleri Nedir, Nasıl İnşa Edilir ve Nasıl Isınır?

İglo, İnyupikçe “konut” anlamına gelen kelimedir. Bazı eskimoların aralıksız olarak bazılarının ise yalnızca av dönemlerinde geçici olarak içerisinde yaşadıkları yaşam üniteleridir. Kısaca sıkıştırılmış karlardan yapıldığı söylenebilir.

İglo konutlarınin inşasına geçmeden evvel, iglo konutlarıni inşa eden ve günlük yaşamlarında bu konutlarda yaşayan Eskimolardan yani İnuitlerden bahsetmemiz doğru olacaktır. Eskimolar Amerika’nın ve Grönland’in kuzeyinde kutuplara en yakın mesken yerlerinde yaşamlarını sürdüren topluluklardır.  Yoğun olarak yaşadıkları öteki bölgeler ise Kanada ve Labrador’un kuzeybatısı, Alaska, Grönland ve Hudson Körfezi kıyıları ve Asya’da Çukosli Burnu’nun kuzey bölgeleridir. Günümüzde eskimoların rakamı 50.000’i geçmediği bilinmektedir. Dünya genelinde dağılımlarına bakarsak şayet Sibirya’da 2000, Alaska’da 25.000 Mackenzie Nehri ve Kuzey Quebec arasında ise 10.000 civarında Eskimo yaşamaktadır. Yabani biçimde hayatlarını sürdüren Eskimolar halen avlanan besin ve giyecek ihtiyacını karşılayan bir kaç topluluktan bir tanesidir. Eskimoların görünüş olarak Moğollar’a benzerliği bilinir. Genel olarak kısa boylu olan Eskimoların boyları vasati 1.50- 1.60 metre arasındadır. Fok balığı Eskimolar için hem önemli bir besin kaynağı hem de ısınma ve aydınlanma da kullandıkları bir enerji kaynağıdır. Etini yedikleri fok balıklarının yağını ısınma ve aydınlanmada kullanırlar.

Doğa ile iç içe kanunan Eskimoların kullandıkları dil Eskimo – Aleut dillerine bağlıdır. Toplamda vasati 10.000 adet kelimelerinin olduğu bilinmektedir. Eskimoların kullandıkları yazım şekli 20. asırda dokunuşan ve gelişen teknoloji ile beraber farklılık göstermiştir. Önceleri yalnızca fotoğraf şeklinde olan yazıları 20. asırla beraber abeceye dönük şekline çevirilmiştir. Yaşamak için genelde deniz ya da gol kenarlarını seçen Eskimolar su kenarından en fazla 150 kilometre uzaklaşırlar.

Eskiye oranla modern dünyadan etkilenerek çok fazla başkalaşımlar geçiren normal bir Eskimo yaşamı artık daha öncekinden olduğu gibi yalnızca avladıkları hayvanların kemiklerinden yaptıkları av aletleri ile değil, metal ve motorlu aletler çalışan silahlarla da avlanmaya başlamışlardır. Eskimoların en çok avladıkları hayvan daha önce de bahsettigimiz gibi Fok balığıdır ve geleneksel olarak fok balıklarını zıpkınlar ile avlarlar. Eskimoların eforu ve hızı ünlüdür. Petrolun bulunmasından sonra Eskimoların yaşadıkları bölgelerde de yolların yapıldığı ve bu sayede Eskimoların da araba kullandıkları görülmüştür.

Eskimolar kendi dillerinde İnuitler olarak da geçmektedir genellikle kış aylarında iglu ya da iglo adı bilgilen bu barınaklarda yaşarlar. Yazları ise sıcak hava ile beraber hayvan derilerinden oluşturdukları çatma ve çadırları seçim ederler. Kış aylarında iglolarda yaşamayan Eskimolar yine taş ve kayalarla oluşturdukları konutlarınde yaşarlar. Bütün bir sene boyunca iglolarda yaşayan İnuitler de vardır. Ailece avlanmaya çıkan İnuitler gittikleri yerlerde barınmak emeli ile kardan iglolar yaparlar ve avlanma süresi boyunca bu igloların içerisinde barınmalarını devam ettirirler.

Günümüzde dokunuşan ve gelişen teknoloji koşullarına ayak uyduran İnuitler de artık yalnızca kardan, kayadan ya da hayvan derisinden kendilerine konut yapmak yerine muhtelif metal ve inşaat malzemelerini kullanır hale gelmişlerdir.

İglo İmal Aşamaları

İntuitler için kolay bir iş olan iglo üretimina yakından baktığımızda temelinde yalnızca sıkıştırılmış kardan oluşturulan bir çatı olduğunu görürüz. Bu karın sıkıştırılma işinin doğru yapılabilmesi için asıldan bu işi iyi öğreniyor olmak gerektiğini fark etmek güç değil. Normalde normal bir İntuit avcı, yalnızca bir av bıçağı ile bir saat içerisinde, kendisi için içerisinde yaşayabileceği bir iglo inşa edebilir. Bir iglonun büyüklüğü genellikle içerisinde barınacak şahısların hareket edebilecekleri kadar olur ve bu vaziyet igloların ısınmasını kolaylaştırır.

İglo üretiminda kullanılacak karın yumuşak değil çok sert kar olması gerekir. Kullanılacak kar kadar iglonun nereye yapılacağı da önemlidir. İglo üretiminda ilk adım olarak kar kesme harekâtı vardır. Burada kar tuğlalar şeklinde kullanılacağı için çok dikkatli bir biçimde kesmek gerekir. Kesilecek tuğlalar optimal olarak 40 cm eninde, hemen hemen bir metre boyunda ve 20 cm uzunluğunda olmalıdır. Daha sonra kesilen bu tuğlalar bir daire oluşturacak biçimde genelde takribî 2 metre çapında bir daire ile dizilir. Duvarları oluşturacak olan kardan tuğlalar üst üste dizilirken meyle göre düzenlenerek kesilir. Böylece üst üste dizilen kardan tuğlalar yükseldikçe bir kubbe şeklini alırlar. Kardan tuğlalar üst üste dizilirken dikkat edilen bir başka husus ise tuğlaların üst üste dizilmesi sırasında oluşan boşlukları görerek bu boşlukları kar ile tekerrür iyice doldurmaktır. Bu boşlukları hem içerden hem de dışardan doldurmak gerekir. İgloya yerleştirilecek en son tuğla iglonun tepesini oluşturacak olan tuğladır ve oluşan kubbeye uygun olarak kesilmesi ve dikkatli bir biçimde yerleştirilmesi önemlidir. En son olarak duvarlarda hava delikleri açılır. İglonun inşası sırasında tabanda birikecek kar kütleleri kubbenin üzerinden dışarı atılmalıdır.

İglo Konutlarınin İçerisindeki Sıcaklık

Normal vaziyetlerde bir iglonun içinin sıcaklığı +4 derecedir. Ancak içerisinde insan bulunan igloların sıcaklığı 16-17 dereceye kadar yükselebilir.

Bir iglonun içerisinde yaşamaya izin verebilmesi için unutulmaması gereken son bir adım daha vardır. Bir İnuit iglonun içerisinde girerek iglonun duvarlarının bir ışık dayanağı ile eriyerek tekerrür donmasını sağlar. Bu gidişatta daha da sertleşen ve hava akımını imkansız hale getiren iglonun duvarları aynı zamanda sertleşen kar ile birlikte daha da sağlam hale kazanç. İglonun üretimi aşamasında iglonun bir kenarında içeriye girip çıkmayı sağlayacak bir kapı yapılır ancak inşaatın tamamlanması ile birlikte bu kapı yine aynı biçimde kardan tuğlalar örülerek kapatılır. İglonun kapısı ise vasati yarım metre kadar uzunluktaki bir tünel ile iglodan azıcık uzağa inşa edilir. Bu tünel dışarıdaki soğuk havanın da iglonun içerisine kolayca girmesini önler. İglonun içine girmek isteyenler bu tünelden sürünerek igloya geçerler.

Toplulular halinde ava çıkan İntuitlerin iglolarını birbirine bağlayacak biçimde inşa ettikleri de görülür. Bunu ufak tüneller igloların birbirine bağlanması şeklinde yapan intuitler böylece soğuk havaya çıkmadan bir iglodan diğerine hareket etmeyi muvaffak olabilirler. Burada dikkat edilen bir öteki nokta ise kapıların bir kutup ayısının sığamayacağı kadar ufak olmasıdır. Bu nedenle içeri girmek isteyen bir İntuit yalnızca emekleyerek iglonun içerisine erişebilir ve yine bu nedenle bir kutup ayısının içeriye erişmesi imkansızdır. Bu sayede içerideki sıcak havanın da dışarı çıkmasını engellemeyi muvaffak olmuş olurlar.

Eritip tekerrür dondurulan kar ile inşaatı tamamlanan iglo artık çok sert bir kar katmanıdır ve üzerine çıkan bir kutup ayısını dahi taşıyabilir. Aynı zamanda içerinin ısısı ile beraber iç duvarlar, eriyip tekerrür donmayı aralıksız olarak devam ettirirler. İglonun içerisinde yatmak ya da oturmak için de bir kısım vardır. Bunun için yine kardan tuğlalarla hafifçe yüksekçe yapılan bir kısım daha sonra yapraklar ve hayvan postları ile kapatılarak üzerinde oturmaya ve yatmaya ergonomik hale getirilir. İglonun yatmak ve oturmak dışında geri kalan kısımları ise yemek yapmak ve yemek için kullanılır.