Son Haberler

İcra Mahkemesi

-
Eylül 7, 2022
İcra Mahkemesi

İcra duruşmaları icra dairelerini denetler. Duruşmalar genel ve özel statülü olmak üzere ikiye ufalar. İcra duruşmaları bu özel yetkili mahkemelerdendir.

İcra Mahkemesi

İcra Duruşması İcra İflas Kanunu’nda tertip edilmiş olan hususlarla görevlidir. Fakat bu genel olarak söylenemez. Geçmiş yazımızdan da anımsayacağımız gibi icra dairesinin asli uzuvları, icra duruşması, icra dairesi, Yargıtay ve bölge adliye duruşmasıdır. Bunlardan en ehemmiyetlileri ise icra duruşması ve icra dairesidir. İcra duruşmasıyla alakalı genel bir tertip etme, İcra İflas Kanunu 4. maddesinde yapılmıştır.

İcra İflas Kanunu madde 4- İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların araştırılması icra duruşması egemeni yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan egemen tarafından yapılır. İş gidişatının lüzumlu kıldığı yerlerde Dominantlar ve Savcılar Yüksek Heyetinin pozitif fikri ile Adalet Bakanlığınca icra duruşmasının birden fazla dairesi kurulabilir. Bu vaziyette icra duruşması daireleri numaralandırılır. İcra duruşmasının birden fazla dairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve buna ait temeller, Dominantlar ve Savcılar Yüksek Kurulunca tanımlanır. Her icra duruşması egemeni, kendisine Adli Yargı Adalet Kurulu Başkanlığınca mutasyonlu olarak bağlanan icra ve iflas dairelerinin muamelelerine müteveccih şikayetleri ve itirazları inceler, bu dairelerin himaye ve teftişlerini yapar, yönetimsel işlerine bakar.

İcra yetkisini haiz barış duruşmalarının muamelelerine karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların icra duruşması o duruşmanın egemenidir.

Bu madde dört şeyden bahseder:

1- Kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin harekâtlarına karşı şikayetleri inceler.

2- İtirazları inceler.

3- Yönet olarak inceler ve sorgulama yapar.

4- Himaye ve teftiş yapar.

İkinci fıkrada bahsedilen ise bir yerde icra dairesi yoksa o yerde takip barış hukuk duruşmasının kaleminde başlatılır. Bir yerde icra duruşması, yoksa icra duruşması sıfatıyla Asliye Hukuk Duruşması bakar ama bir yerde icra dairesi yoksa haliyle asliye hukuk duruşması da icra duruşması da olmayacaktır. O yerde başlatılmak istenen takip barış hukuk duruşmasının kaleminde başlatılabilir ve icra duruşması egemeni olarak da görev yapacak olan barış hukuk egemenidir.

Yönetimsel operasyon olarak icra duruşması, 10. maddede belirtilen yasak çerçevesinde icra memuru, kendi işinin takibi için ödeme emri tertip edemez. İcra duruşmasından yerine başka memurun bakmasını istemelidir. Bu vaziyette icra duruşması, yönetimsel bir operasyon yapmış olur.

İcra İflas Kanunu madde 13- İcra ve iflas daireleri, 4 şöhretçi maddedeki temellere göre icra duruşması dominantının daimi himayeyi ve teftişi altındadır. Bu daireler Cumhuriyet savcıları ve adalet müfettişleri aracı ile teftişe tabi yakalanır. Cumhuriyet savcıları bu daireleri senede en az bir kez sorgularlar.

İcra ve iflas memur ve dayanakçılarının disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerinden dolayı, haklarında Devlet Memurları Kanununun disiplin cezalarına ait kararları uygulanır.

Bu maddede ise icra ve iflas dairelerinin, disiplin açısından sorgulanmasını ele alınmıştır.

İcra duruşmasının yönetimsel işleri dışında danışmanlık işi de vardır, başka bir deyişle görüş bildirme.

İcra İflas Kanunu madde 121/1- Bir intifa hakkı veya taksim edilmemiş bir servet veya bir işletme yahut iştirak halinde tasarruf olunan bir mülk payı gibi yukarıyadaki maddelerde gösterilmeyen başka nevi mülklerin satılması lazım kazançsa icra memuru satışın nasıl yapılacağını icra duruşmasından sorar.

Bu maddede bahsedilen satış mevzusu bir taşınır, taşınmaz mülk veya para ise değildir. Bir intifa hakkı gibi haczedildiğinde nasıl satılacağı hususu kanunda belirtilmemiş olan değerlerdir. Bu stil değerler için egemenden görüş bildirmesi istenir.

İcra duruşmasının yönetimsel ve danışmanlık işleri dışında bir de yargı işleri vardır. İcra duruşmasının ismi daha öncekinden duruşma da değildi icra muayene merciiydi. Natürel burada yeniden dominantlar çalışmaktadır. Daha Öncekinden isminin duruşma dahi olmamasının nedeni, icra duruşmasında çok az rakamda dava görülmesidir. İcra duruşmasında;

İstihkak davası,
İcra İflas Kanunu madde 89/4- Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesine zamanı içinde itiraz ederse, alacaklı, üçüncü bireyin verdiği yanıtın aksini icra duruşmasında kanıt ederek üçüncü bireyin 338 inci maddenin 1 inci fıkrası kararına göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir. İcra duruşması, tazminat hakkındaki davayı genel kararlara göre halleder.
İstihkak davasına karşı dava olarak tasarrufun iptali davası açılırsa,

Bu davalar icra duruşmasında görülür. Bu davalar dışında kalanlar ise şikayet ve öteki yollardır. İcra duruşması suçlama faaliyeti kapsamında icra iflas kabahatleri için de karar verir. İcra duruşması bu sırada ceza duruşması sıfatıyla karar verir.

İcra duruşmasının yargısal faaliyetlerinden bahsederken bazı vaziyetlerin öğrenilmesi gerekir. İtirazın kesin kaldırılması için gidilmesi gereken yer icra duruşmasıdır. İtirazın geçici kaldırılması için de şikayet için de gidilmesi gereken yer yeniden icra duruşmasıdır. Şikayete misal olarak, haciz yanlış şahsın evinde yapıldıysa bundan dolayı ortaya bir hasar çıkar. Bu vaziyet karşısında devlete dava açılır, hasar tazmin edilir ve birde o operasyonun iptali gerekir. Başka bir misal olarak, icra memuru sarih artırmada haczettiği mülkleri kendine satarsa bu gidişat da şikayete tabidir. Haciz sırasında haczedilemez mülkler, haciz edildiğinden yeniden şikayet edilebilir. Misal olarak haczedilemez mülklerden olan seccade haczedildiğinde şikayet yoluna gidilebilir. Fakat bu vaziyette ortaya parasal olarak bir hasar çıkmayacağı için parasal tazminat vaziyeti de mevzubahisi olmaz. Şayet icra müdürü, hasta bir şahsın oksijen tüpünü haczetmişse bu yeniden haczedilemez mülklerdendir ama bu sefer alana bir hasar gelmiştir. Bu vaziyette bu hasarın tazmin edilmesi gerekir.

Yargıtay’a göre, ihalenin feshi de davadır ve üstelik verilen karar da kesin karar teşkil eder.

İstihkak ise kanunu, Yargıtay ve doktrin bakımından dava olarak görülmektedir. Fakat bazı hukuk profesörlerine göre, bu vaziyet kuşkuludur. Hacze gidildiğinde başka birinin mülkü, borçludaysa ve o haczedildiyse üçüncü birey kendi mülkünü almak için 7 gün içerisinde icra duruşmasında istihkak davası açmalıdır. Şayet 7 gün içerisinde istihkak davası açılmışsa bu iddiasından bırakmış sayılır. İstihkak davasının görüleceği üç temel alan vardır; bunlar eşya hukuku, servet hukuku ve icradır. Eşya ve servet hukukundaki istihkak davaları vakte bağlı değildir. İstihkak davaları, mülkiyet ya da ayni hak temelli oldukları için vakte bağlı davalar değillerdir. Fakat icra hukukundaki istihkak davası vakte bağlıdır. Bu surattan icra hukukundaki istihkak iddiası özelliği mevzusunda sual işareti oluşturur. Fakat kanun, bunun dava olduğunu belirtmiştir ve bu davalarda her türlü ispatla tahlil yapılabilir ve verilen kararda kesin karardır denebilir.

İcra Duruşmasında Suçlamanın Özellikleri

İcra duruşması kıymet takdiri yapabilir. Misal olarak bir taşınmaz mülk haczedildiğinde bu taşınmazın bir değeri vardır ve bu değer bilirkişi tarafından tanımlanır. Borçlu, bilirkişinin yaptığı kıymet takdirinin yanlış olduğunu düşünüyorsa, icra duruşmasına şartname tarihinden itibaren yedi gün içerisinde kıymet takdirine karşı şikayet yoluna müracaat etebilir.

İcra duruşmasında görülen işler;

İvedi, başka bir deyişle en acele görülen işlerdendir. Buradan yola çıkarak icra dairelerinin ve icra duruşmalarının da adli tatilde çalıştıkları anlaşılır. Aynı zamanda, ivedi işlerle alakalı suçlamalarda kolay suçlama usulü geçerlidir.

İcra duruşmasına müracaat;

İcra duruşmasına müracaat laflı veya yazılı olabilir. Bazen müracaatın arzuhalle yapılması gerekli olan gidişatlar da olabilir. Mesela, kanunun tanımlamasına göre, kambiyo bonolarına mahsus iflas yoluyla takip arzuhal ile yapılmalıdır veya kambiyo bonolarına mahsus icra yoluyla takipte borca itiraz edilirken arzuhalle itiraz yapılması gerekir.

İcra duruşmasında mahkemenin gösterdiği özellik

Sıradan anlamda üçe ufalar. İcra İflas Kanunu madde 153’e bakıldığında ipoteğin terkini ile alakalı icra duruşmasına başvurulur. İcra dairesi, icra duruşmasına dosyayı sevk eder. Duruşma ipoteğin terkinine ait arza dosya üzerinden karar verir. Kanun böyle belirttiği için kim isterse istesin, mahkeme olmaz. Bazen de dosya üzerinden değil, kesinlikle mahkeme yapılarak karar verilmesi gerekir.

İcra İflas Kanunu madde 70- İcra duruşması, itirazın kaldırılması hakkındaki arz üzerine iki tarafı davet eder ve 18 inci madde kararına göre kararını verir.

İtirazın kaldırılması arzı ve tarafların çağrılması mahkeme olacağının göstergesidir.

İcra İflas Kanunu madde 169/a/1- İcra duruşması egemeni, itiraz nedenlerinin tahkiki için iki tarafı en geç otuz gün içinde mahkemeye çağırır. Egemen, mahkeme neticesinde borcun olmadığının veya itfa veya imhal edildiğinin resmi veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile delili halinde itirazı kabul eder. İcra duruşması egemeni yetki itirazının araştırılmasında taraflar gelmese de gereken kararı verir.

Bu maddede de görüldüğü gibi bazı gidişatlarda mahkeme yapma lüzumluluğu vardır. Bazı gidişatlar için de madde belirtmese dahi, Yargıtay’ın kararlarına göre, mahkeme yapılması gerekir. Misal olarak istihkak davalarında alakalı madde mahkeme lüzumluluğu belirtmemiştir ama Yargıtay bu davanın mahkemeli olmadan olmayacağını belirtir.

İhalenin feshi ile alakalı nedenlerde de kesinlikle taraflar mahkemeye davet edilmek zorundadır.

Ekstra olarak mahkeme yapılıp yapılmayacağı dominantın takdirine vazgeçilmiş gidişatlar da vardır. Bu gidişatın en tipik misali 18. maddedir.

İcra İflas Kanunu madde 18- İcra duruşmasına talep edilen hususlar ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde kolay suçlama usulü uygulanır.

Şu kadar ki, arz ve yanıtlar arzuhal ile olabileceği gibi icra duruşmasına ifade zapt ettirmek suretiyle de olur.

Aksine karar bulunmayan hallerde icra duruşması, şikayet mevzusu operasyonu yapan icra dairesinin açıklama yapmasına ve mahkeme yapılmasına gerek olup olmadığını takdir eder; mahkeme yapılmasını uygun gördüğü takdirde alakalıları en kısa zamanda mahkemeye çağırır ve gelmeseler dahi gereken kararı verir. Mahkeme yapılmayan işlerde icra duruşması, işin kendisine geldiği tarihten itibaren en geç on gün içinde kararını verir. Mahkemeler, ancak lüzumluluk halinde ve otuz günü geçmemek üzere ertelenebilir.

Mahkeme yapılması gerekli bir vaziyet olduğunda, taraflar mahkemeye gelmezlerse dosyanın harekâttan kaldırılması mevzubahisi olur. Fakat mahkeme yapılması, dominantın takdirine bağlıysa ve mahkeme yapılmasını istemişse, tarafların mahkemeye gelmemeleri vaziyetinde egemen yeniden karar verir. Bu vaziyette egemen dosya üzerinden karar verecektir.

İcra duruşmasının vermiş olduğu karalar kesin karar oluşturmazlar. İcra duruşmasının vermiş olduğu karalara karşın genel duruşmada, icra duruşmasının kararları tartışılabilir.

İcra duruşmalarına müracaat etilen ve görülen mevzuların bir hayliyi dava sıfatını taşımaz. Hukuk İdrakleri Kanunu madde 119 dava arzuhalinin unsurların bahseder. Yargıtay’a göre, icra duruşmasına yapılan dava kaliteyi olmayan müracaatlarda Hukuk İdrakleri Kanunu madde 119’daki unsurların kimileri yetersiz olsa da müracaat kabul edilecektir. Başka Bir Deyişle icra duruşması bitirilebilecek kalitede olan bilgilerin yetersizliğinde, bunların bitirilmesi için arzuhali geri vermeyecektir.

İcra duruşmasının her husus için yetkisi kesindir. Yetkisiz icra duruşmasına müracaat yapıldığında duruşmanın yetkisizlik kararı vermesi gerekir. Yetki kamu kumpasına aittir. İcra duruşması kesin yetkili olduğu için taraflar arz etmese dahi duruşma kendiliğinden dikkate alır.

İcra duruşmalarında görülen faaliyetler yargısal faaliyetlerdir. Dolayısıyla avukatlar da vekalet fiyatı alırlar, vekalet fiyatına da icra duruşması kendiliğinden hükmedecektir. İcra duruşması taraflar vekalet fiyatı hususunda uyuşmamış olsalar dahi kendiliğinden buna hükmedecektir. Avukat icra takibinde bulunurken takip arzuhaline vekalet fiyatının da istendiğini belirtmesi gerekir.

Kanuna göre icra duruşmasında barış de yapılabilir ama icra duruşmasında kabul muhtemel değildir. İcra duruşmalarında kural olarak feri müdahale mevzubahisi olmaz. Fakat suçlamanın özelliği gereği ihtiyat kararı alınabilir. İcra duruşmasında istisnai de olsa bekletici mesele yapılabilir.

İcra duruşmalarında tazyik ve disiplin mapuslarıyla alakalı kararlar verilebilir. İcra duruşması yalnızca hukuk duruşması olarak çalışmaz, icra ceza duruşması olarak da çalışır. Misalin ödeme emrindeki mülk beyanı yapılmadı veya yanlış mülk beyanında bulunuldu ise icra duruşması tazyik mapusu verir. Teknik olarak icra duruşmasının verdiği ceza kararları ikiye ufalar. İcra ve iflas kabahati fiili bir kabahat olarak değerlendirilirse duruşma mapus cezası verir. Şayet icra duruşmasının vermiş olduğu ceza disiplin mapusuysa veya tazyik mapusuysa, bunlar kusur olarak değerlendirilir. Başka Bir Deyişle kusur işlendiyse disiplin veya tazyik mapusu, icra iflas kabahati işlendiyse klasik mapus cezası verilir. İcra iflas kabahatinden dolayı verilen mapus cezaları için Ceza İdraki Kanunu’na göre kanun yoluna müracaat etilir ama disiplin mapusu veya tazyik mapusu için yapılacak olan müracaat hangi duruşma karar verdiyse o duruşmaya kararın tefhim veya şartname tarihinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz edilmesi gerekir ama bu mevzuda karar verecek merci kendisi değildir. O duruşma bir üst numarayı taşıyan icra ceza duruşmasına itirazı gönderir ve kararı o verir. Bir üst numaralı duruşmanın verdiği karar kesindir. Şayet o yerde tek icra duruşması varsa bu gidişata İcra İflas Kanunu madde 353 ‘O yerde icra duruşmasının tek dairesi bulunması halinde asliye ceza duruşmasına, icra duruşması egemeni ile asliye ceza duruşması dominantının aynı egemen olması halinde ise en yakın asliye ceza mahkemesini yollar.’ biçiminde sarihlik getirmiştir.

İcra duruşmasının hukuka ait verdiği kararlarda ise izlenilmesi gereken yol madde 363’te bahsedilmiştir.

İcra İflas Kanunu madde 363- İcra duruşmasınca 85. maddenin uygulanma şekli, icra dairesi tarafından hesaplanan vekalet fiyatı, 103. maddenin uygulanma şekli ve bu maddede tertip edilen davetiyenin içeriği, yediemin fiyatı, yediemin değiştirilmesi, hacizli taşınır mülklerin muhafaza biçimi, kıymet takdirine ait şikayet, ihaleye katılabilmek için güvence yatırılması ve güvencenin ölçüyü, satışın durdurulması, satış bülteninin iptali, zamanında satış istenmemesi sebebiyle satışın düşürülmesi, 263. maddenin uygulanma şekli, iflas yönetinin oluşturulması, icra duruşmasının iflas yönetinin operasyonları hakkında şikayet üzerine verdiği kararlara karşı, iflas yönet memurunun fiyat ve giderleri hakkındaki hesap pusulası ve 36. maddeye göre icranın geri vazgeçilmesine ait kararları dışındaki kararlarına karşı, ait olduğu alacak, hak veya mülkün değer veya ölçüsünün yedi bin Türk Lirasını geçmesi koşuluyla istinaf yoluna müracaat etilebilir. İstinaf yoluna müracaat süresi tefhim veya şartname tarihinden itibaren on gündür.

İcra duruşması kararları aleyhine operasyonları uzatmak gibi makûs hedefle istinaf yoluna müracaat etildiği anlaşılırsa Hukuk Usulü İdrakleri Kanununun 422. maddesi kararı uygulanır.

Kesin bir karara karşı makûs hedefle istinaf yoluna müracaat etenler hakkında da yukarıyadaki fıkra kararı uygulanır.

İstinaf yoluna müracaat satıştan başka icra harekâtlarını durdurmaz. İcranın devamı için gereken belge alıkonularak bunların birer misali bölge adliye duruşmasına sevk edilecek dosyaya konulur.

Hukuk ile alakalı bir karar verdiğinde buna karşı müracaat etilebilecek yol istinaf yoludur ve zamanı da 10 gündür. İstinaf yoluna müracaatın satıştan başka icra harekâtlarını durdurmaması dikkat edilmesi gereken bir husustur.

Bu maddenin farklı olan gidişatı ise saydığı hususları hariç yakalamış olmasıdır. Başka Bir Deyişle madde kapsamı içerisine alınmamıştır. Misal olarak madde 85’te haciz sırasında, borçlu için lüzumlu olan mülklerin sonra daha az lüzumlu olan mülklerin haczi öncelikli olarak yapılırdı. Bu vaziyette borçlunun öncelikli olarak çok lüzumlu bir mülkünü dahi icra memuru haczetmiş olsa ve bu mülkün değeri istinafa gitme değerinin üstende de olsa, borçlu bu yola müracaat etmez. Zira madde 85’in uygulama içeriği istinaf yoluna kapalıdır.

İstinafta verilen karara karşı hangi yola başvurulabilir?

İstinaf kararına karşı gidilecek olan yol temyiz yoludur ama istinafta olduğu gibi temyizde de müracaat için parasal hudut vardır.

İcra İflas Kanunu madde 364- Bölge adliye duruşması hukuk dairelerince verilen ve ölçü veya değeri kırk bin Türk Lirasını geçen son kararlara karşı temyiz yoluna müracaat etilebilir.

Yukarıyada belirtilen kararlara karşı temyiz yoluna müracaat etme ve analizi Hukuk Usulü İdrakleri Kanunu kararlarına göre yapılır. Bu vaziyette de 363. maddenin ikinci ve üçüncü fıkra kararları uygulanır.

Temyiz yoluna müracaat etme, satıştan başka icra harekâtlarını durdurmaz.

Temyiz kanun yoluna müracaat süresi burada iki haftadır.

İcra duruşmasının verdiği karalar kesin karar kalitesindeyse suçlamanın yenilenmesi muhtemeldir. Kesin karar kalitesinde olmayan kararlara karşı suçlamanın yenilenmesi istenemez. Misal verilecek olursa, itirazın kaldırılması, şikayet ile alakalı kararlar kesin karar kalitesinde değildir. Dolayısıyla suçlamanın yenilenmesi de muhtemel değildir. İcra iflas hukuku kapsamında icra duruşması dışında müracaat etilen duruşmalar da vardır, başka bir deyişle genel duruşmalar. İflas davası açmak istenildiğinde asliye ticaret duruşmasına başvurulur. Menfi tespit davası açmak istenildiğinde asliye hukuk duruşmasına veya iş ilişkisinden kaynaklanan bir alacak mevzubahisi ise iş duruşmasına müracaat yapılır.