Son Haberler

Geri Dönüşümün Ekonomiye ve Çevreye Katkıları Nelerdir?

-
Eylül 11, 2022
Geri Dönüşümün Ekonomiye ve Çevreye Katkıları Nelerdir?

Geri dönüşüm; çöp olarak gördüğümüz çoğu malzemenin yine işlenerek yeni ürünler haline getirilmesi sürecidir. Ekonomiye, etrafa katkıları vardır.

Geri Dönüşümün Ekonomiye ve Çevreye Katkıları Nelerdir?

Geri dönüşüm, kullanılan atık malzemelerin tekerrür imale ve ekonomiye kazandırılmasıdır. Böylece dolaysız olarak ekonomiye, dolaylı olarak etrafa katkı sağlanır. Bir malzemenin sıfırdan bir çiğ madde ile hazırlanmasının maliyeti ve güçlüğü geri dönüşüm sayesinde eksiltilebilir. Geri dönüşümüm ekonomik açıdan uygulanabilir ve etraf açısından tesirli olabilmesi için muhakkak koşulların sağlanmış olması gerekiyor. Bunlar; yeterli ölçüde geri dönüştürülebilir malzeme, bu malzemeleri atık olmaktan çıkaracak bir sistem, geri dönüştürülebilir malzemeleri yine işleyebilecek kapasitede bir işletme ve yine hazırlanan malzemeler için potansiyel bir arz olması gerekiyor.


Tarihçesi

Geri dönüşümün geçmişi M.Ö. 400’lü senelere kadar katlandırılıyor. İnsanlık tarihinde kaynak beceriksizliği, bilimsel ve teknik uygulamaların olmaması nedeniyle bir hayli alet tamir edilerek veya başka bir alete dönüştürülerek tekerrür kullanılıyordu. Yeni malzeme bulunamaması da bunu mecburi kılıyordu.

Geri dönüşüm gereksinimi yakın tarihte savaşlar nedeniyle ortaya çıktı. Savaşlar, çiğ madde ve kaynak kasvetine yol açtı. Özellikle İkinci Dünya Savaşı’na katılan büyük devletler savaş sırasında kaynak lüzumunu karşılamak için geri dönüşüm kampanyaları yapmaya başladı. Millet, fiber ve metal malzemeleri toplamaları mevzusunda teşvik edildi. Bu kampanyaların en ehemmiyetli misali Amerika Birleşik Devletleri’nde görüldü. Savaş sırasında yapılan geri dönüşüm kampanyaları, natürel kaynakları hudutlu ülkelerde savaş sonrası da devam ettirildi. Geri dönüşümün ehemmiyetini kavrayan gelişmiş ülkeler, zamanla bu uygulamaları siyaset haline getirdi. Küresel etraf meseleleri çoğaldıkça geri dönüşüm daha da ehemmiyet kazandı.

Geri dönüşümle alakalı bazı ehemmiyetli tarihler şöyle;

Kâğıdın geri dönüşümü ilk olarak 1031 senesinde Japonya’da yapıldı. Bazı dükkânlarda “sıkıştırılmış kâğıt” ismiyle atık kâğıtlardan yapılmış malzemeler satılıyordu.
19. asırda İngiltere’de, tuğla imali için odun ve kömür küllerini toplayan insanlar vardı.
1813-1914 seneleri arasında İngiltere’de geri dönüşümlü elyaflarla saf yün birleştirilerek tekstil malzemeleri üretildi.
19. asırda demiryolları hurda demirlerden yapılıyordu. Aynı yarıyılda İngiltere ve İrlanda’da alkol şişeleri depozitolu olarak geri dönüştürülüyordu.
1884 senesinde İsveç’te şişelerin geri dönüştürülmesi sistemi kuruldu.
20. asrın başlarında da çelik ve araba sanayisinin büyümeye başlaması nedeniyle hurda demir ve metal atıklar ehemmiyet kazandı. Bu yarıyılda konutlardan tencere, tava ve muhtelif makineler gibi hurda ürünler toplanıyordu.
1982 senesinde alüminyum meşrubat kolilerini geri dönüştürme sistemleri geliştirildi.
İlk elektronik atık geri dönüşüm programı 1990’lı senelerde İsviçre’de uygulandı.
2000’li senelerde elektronik makine atıklarında büyük bir çoğalış görüldü. Bunun üzerine özellikle gelişmiş ülkelerde geri dönüşüm kaideleri konuldu.


Geri Dönüşüm Tanımı

Geri dönüşümün genel tanımı; atık malzemelerin tekerrür çiğ madde olarak ekonomiye kazandırılmasıdır. Kullanım dışı kalmış geri dönüştürülebilir atıkların muhtelif usullerle yine imal sürecine katılmasıdır. Atıkların yeni nesne ve malzeme haline dönüştürülmesidir. Başka bir tanıma göre de, yine değerlendirilme ihtimali olan atıkların muhtelif fiziksel ve kimyevi operasyonlardan geçirilerek ikincil bir çiğ maddeye dönüştürülmesi ve imal sürecine dahil edilmesidir. Geri dönüştürülecek malzemeler bir merkezde bir araya gelir, türlerine göre böler, arınılır ve yeni bir hammadde olarak yine işlenir.


Ekonomiye Katkıları

Atıkların geri dönüştürülmesinin ekonomiye azımsanmayacak katkıları var. Her şeyden evvel çiğ madde gereksinimi eksiliyor. Kullanılmış bir ürünşan çiğ maddeye dönüştürülmesi enerji tasarrufu sağlıyor. Bir ürünşan atıklardan geri dönüştürülerek tekerrür çiğ maddeye dönüştürülmesi, işlenmemiş çiğ maddeden üretilmesine oranla yüzde 30 ila 50 arasında enerji tasarrufu sağlıyor. “Eksiltmek”, “yine” ve “geri dönüşüm” biçimindeki atık hiyerarşisinin bir bileşeni olan geri dönüşüm yoluyla tasarruf edilen enerji ölçüyü, geri dönüştürülen malzemeye ve kullanılan enerji türüne bağlıdır.

Geri dönüşümün ekonomiye katkılarından kimileri şunlardır;

Bereketli atık malzemenin boşa gitmesini önler.
Atık ve çöplerin taşınması, depolanması gibi meselelerin önüne geçilir.
Taze çiğ madde tüketimini eksiltir.
Enerji kullanımını eksiltir.
Atık malzemenin yeni bir ürün olarak hizmet vermesini sağlar.
Büyük popülasyonlu bölgelerde kamu atıklarının giderilmesiyle ekonomik avantajlar sağlar.
Yeni iş ve istihdam imkânları oluşturur.
Alüminyum paketlerin geri dönüşümü ile yüzde 90, kâğıdın geri dönüşümü ile yüzde 60 oranında enerji tasarrufu sağlanır.
Yeni çiğ madde lüzumunu eksilterek ithalat ölçüsünü eksiltir, ülke ekonomisine katkı sağlar.


Etrafa Katkıları

Geri dönüşüm, etraf ve ekolojik denge için çok ehemmiyetli katkılar sağlar. Dünyanın artan popülasyonuna paralel olarak artan çiğ madde gereksiniminin natürel balansı bozması önlenir veya asgariye indirilir. Böylece tabiata verilen hasarlar ve etraf lekeliliği minimum seviyede önlenir.

Geri dönüşümün etrafa katkılarından kimileri şunlardır;

Ağaçlar, su kaynakları ve mineraller gibi natürel kaynakların korunmasına dayanakçı olur.
Yeni çiğ madde toplama lüzumunu eksilterek hava ve etrafın kirlenmesini önler.
Sera gazı emisyonlarını düşürmeye dayanakçı olur.
Evsel atıklardan üretilen kompost ürünler veya gübreler toprağı iyileştirir, gıda maddelerinin nebatlar tarafından kullanılmasını sağlar.
Kompostlaştırılmış biyolojik atıklar, zengin bir organik kaynak oluşturur. 


Geri Dönüştürülebilen Malzemeler

Geri dönüşüm süreçlerine her türlü ürünü katmak muhtemel olmuyor. Bunun için ürünlerde kullanılan malzemelerin kaliteyi ehemmiyetli. Bir arabanın hemen hemen tam parçaları geri dönüştürülebiliyor. Elektronik aygıtlar için de aynı gidişat mevzubahisi. Ancak her atık veya çöpün geri dönüştürülmesi muhtemel olmayabilir. Misalin; bebek bezi, plastik torbalar, aynalar, ampuller, yağlı ve kaplamaları kâğıtlar, motor yağları şişeleri gibi malzemeler geri deönüştürülemiyor.

Geri dönüşüm süreçlerine kazandırılabilen malzemelerden kimilerini şöyle sıralayabiliriz; demir, çelik, alüminyum, her türlü metal, kâğıt ve türevleri, sırça, her türlü plastik, elektronik ve elektrikli malzemeler, elektronik sarf malzemeleri, bataryalar, piller, akümülatörler, beton, tekstil ürünleri, her türlü ahşap, organik atıklar nebatsal yağlar gibi, motor yağları, solvent bazlı atıklar, lastikler, yiyecekler, kauçuk, bahçe atıkları otlar, çimler, gübre, ağaçlar vs.…

Geri dönüşümün bir formu olan “kurtarma”, karışık malzemelerin içindeki kullanılabilir akışkan veya metallerin ayrıştırılması evresidir. Misalin, bir arabadaki binlerce parça içinde altından yapılmış devrelerin ayrıştırılması veya termometrelerdeki cıvaların alınması bir kurtarma uygulamasıdır.


Bunları Öğreniyor Musunuz?

Bir ton atık kâğıdın dönüştürülmesiyle 17 ağacın kesilmesi önlenmiş olur; 70 metrekare alanın imha edilmesi önlenir; 32 bin litre su tasarrufu sağlanır.
Spesifik olarak değerlendirildiğinde kullanılmış kâğıdın geri dönüşümle tekerrür imale katılması hava lekeliliğini yüzde 75-95, su lekeliliğini yüzde 35, su kullanımını yüzde 45 oranında azaltabilir.
Avrupa Birliği ülkeleri geri dönüşüm pazarında yüzde 50’lik hisseye sahip. Buna göre geri dönüşüm uygulamaları yapan 60 binin üzerinde firma 500 bin şahsı istihdam ediyor. Bu işletmelerin cirosu 24 milyar avro etrafında…
ABD’de 2015 senesinde geri dönüşüm uygulamalarında 14 bin şahıs istihdam edildi ve ekonomiye 6,7 milyar dolar katkı sağlandı.
ABD’deki 50 binin üzerinde geri dönüşüm kuruluşu bulunuyor. Burada takribî 1 milyon şahıs istihdam ediliyor.
Amerika’da karmaşık geri dönüşümlü malzemelerin tonunun maliyeti 100 dolardır.
Dünya genelindeki elektronik atıkların ölçüyü senelik 20 ila 50 milyon ton civarındadır.
Bir milyon adet dizüstü bilgisayarın geri dönüşümü, senede 3 bin 500 evin elektrik lüzumunu karşılayacak kadar enerji tasarrufu sağlar.
Bir ton sırça atığın geri dönüşümü 100 litre mazot tasarrufu sağlar.
Tabiata atılan sırça şişe 4 bin senede, plastikler bin senede, çiklet 5 senede yok olur.
Geri dönüşüm, beynelmilel standart kuruluşu İstanbul Sanayi Odası tarafından tanımlanan standartlar çerçevesinde uygulanmaktadır.