Son Haberler

Gensoru Nedir?

-
Eylül 6, 2022
Gensoru Nedir?

Gensoru Nedir?

Gensoru, Türkiye Büyük Halk Meclisi’nin hükümeti sorgulama usullerinden bir tanesidir. Burada yapılan başbakandan ya da rastgele bir bakandan bir mesele ya da izlenen siyaset ile alakalı açıklama istenmesidir. Gensoru önergesi bir politik parti ismine verilebilir. Gensoru önergesinin verilmesinin öteki bir yolu ise en az yirmi milletvekilinin toplanıp imza vermesidir.

Gensoru Önergesinde Süreç Nasıl İşler?

Önerge verilmesinden itibaren üç gün içerisinde bu önerge azalara dağıtılır. Dağıtıldıktan sonra ise on gün içerisinde gündeme alınacağı ya da alınmayacağı üzerine görüşülür. Şayet gündeme alınmasına karar verilirse, aynı zamanda gensorunun hangi gün görüşüleceği de tanımlanır. Burada dikkat edilmesi gereken mevzu ise gündeme alınmasına karar verildiği tarihten itibaren iki gün geçmedikçe yapılamayacağıdır ve bununla beraber yedi günden sonraya da bırakılamayacağıdır.

Gensoru Oylaması Nasıl Yapılır?

Gensoru oylaması sarih oylama biçiminde yapılır ve yalnız güvensizlik reyleri sayılır. Gensoru oylamasının sonucunda bir bakanın ya da Bakanlar Heyeti’nun düşürülebilmesi için aza rakamının mutlak çoğunluğu sağlanmalıdır.

Tarihimizden Gensoru Önergesi Misalleri

Tarihimiz süresince Türkiye Büyük Halk Meclisi’ne bir hayli kere gensoru önergesi verilmiştir. Bu önergelerin kimileri hükümetlerin düşmesine ya da bakanların istifa etmek zorunda kalmasına neden olmuştur.

Bunlardan bir tanesi Altan Öymen’in 1977 yılında CHP grubu ismine verdiği gensoru önergesidir. Önerge o yarıyılın başbakanı Süleyman Demirel için verilmiştir ve önerge kabul edilmiştir. Netice olarak da Süleyman Demirel Başbakanlığındaki hükümet düşürülmüştür.

Bir öteki gensoru önergesi ise Deniz Baykal tarafından CHP grubu ismine verilmiştir. Bu önerge de o yarıyılın içişleri bakanı Mehmet Ağar için verilmiştir. Ağar istifa etmiştir ve bunun neticesinde önerge harekâttan kalkmıştır. Bu önergenin veriliş sebebi özetle Mehmet Ağar’ın Susurluk Hadiseyi’na karşı tavrı ve devletin iç güvenlik açısından zaafa uğratıldığı iddiasıdır.

Bunların dışında verilebilecek gensoru önergesi misalleri şöyledir:

1980 yılında Dışişleri Bakanı Hayrettin Erkmen hakkında önerge verilmiş, bu önerge kabul edilmiş ve Dışişleri Bakanı Hayrettin Erkmen düşürülmüştür.1984 yılında Başbakan Turgut Özal hakkında önerge verilmiş ve reddedilmiştir.1992 yılında Devlet Bakanı Güler İleri hakkında gensoru önergesi sunulmuştur. Ancak Güler İleri’nin istifa etmesi sonrası önerge harekâttan kaldırılmıştır.1998 yılında Başbakan Mesut Yılmaz ve Devlet Bakanı Güneş Taner hakkında iki adet önerge verilmiştir. Önergeler birleştirilmiş, bu biçimde görüşmeler yapılmış ve neticesinde gündeme alma kararı çıkmıştır. Bu önerge neticesinde Mesut Yılmaz Hükümeti düşürülmüştür.