Son Haberler

Fümigant ve Fümigasyon Nedir? (Özellikleri, Kullanımı)

-
Eylül 8, 2022
Fümigant ve Fümigasyon Nedir? (Özellikleri, Kullanımı)

Fümigant ve fümigasyon, besinler başta olmak üzere bir hayli ürünşöhret hasarlılardan temizletilmesi için kullanılan maddeler ve harekâtları belirleyen terimlerdir.

Fümigant ve Fümigasyon Nedir? Özellikleri, Kullanımı

Fümigant, genel olarak fümigasyon harekâtlarında kullanılan kimyevi maddelere verilen isimdir. Fümigasyon ise, bir ürüne veya ürünlerin hasarlılardan temizletilmesi için uygulanan bazı operasyonlardır. “Dumanlama” veya “gazlama” olarak da öğrenilir. Nebatsal ve hayvansal ürünler başta olmak üzere bazı etrafların hasarlılardan temizletilmesi için kullanılan bu iki terim, böceklenmeye ve böceklere karşı uygulanan maddeleri ve harekâtları kapsar.

Fümigasyon, beynelmilel standartları olan ve gümrüklerde bir hayli üründe aranan bir operasyon. Başka Bir Deyişle ithalat ve ihracat harekâtlarında gümrüklerde fümigant misalleri hakimiyet edilerek, fümigasyon sertifikası aranır. Bu iki terimin standartlara uygun bir biçimde uygulanması neticeyi “faal, ekolojik ve ekonomik” bir çaba yapılmış oluyor. 20. asrın başlarından beri kullanılan usule “kimyevi savaş” da denebilir. Şimdi bu terimlerin içeriği ile alakalı bilgiler verelim.


Tarihçe

Latince gaz ve duman anlamındaki “fumus” kelimeyi ile “agare” fiilinden türeyen “fumigatus” sözcüğü Türkçeye “fümigasyon” olarak geçmiş. Daha Önceki çağlarda sarayların, konutların, odaların hoş kokması için nebatsal kökler ve karışımlarla uygulanan operasyonların günümüze yansıması diyebiliriz. Tarihte otlarla hazırlanan bazı kokuların binaları ve konutları makûs kokulardan temizletmek için kullanıldığına dair çok rakamda kayıt var. Tarımsal emelli ilk fimügasyon uygulamaları ise 1897 senesinde karbon sülfür kullanılarak yapılmış. 1907 senesinde klorpiktin, 1927 senesinde etilen oksit, 1932 senesinde methyl bromid gibi fümigantlar böceklere karşı kullanılmış.

Fümigant Nedir?

Fümigasyon harekâtları için sağlanan kimyevi zehirli gaz veya maddelere “fümigant” ismi verilir. Kapalı bir civardaki sıcaklık ve neme göre akışkan, gaz ve katı formlarda muhakkak zamanlarda uygulanan kimyevi maddelerdir. Tarım ürünlerinin ekildiği topraklara da uygulanabilir.

Çok rakamda fümigant çeşidi vardır. Yaygın olarak “aliminium” ve “methyl bormide” maddelerinin tesirli olduğu fümigant çeşitleri kullanılır. Dichlorvos tesirli preparatlar ise “yarı fümigant” olarak öğrenilen kimyevilerdir. Bu fümigantlar, ürünlerin ve bulundukları alanların vaziyetine göre muhtelif biçimlerde fümigasyon harekâtlarında kullanılır.

Kapalı alanlarda kullanılan fümigantlar; hidrojen siyanür, hidrojen fosfit, etilen oksit, metil bromür, naftalin, nikotin, akrilonitril, karbon disülfit, paradiklorobenzen, kükürt dioksit ve sülfüril florür gibi kimyeviler kapsar. Topraklarda kullanılan fimügantlar ise “nematostiler” olarak öğrenilir. Bu fümigantlar; dikloropropan, propilen oksit, metil bromid, dibromokloropropan, organofosfat böcek ilaçları ve kloropikrin gibi maddeler kapsar. Bu maddeler, topraklarda oluşan mikroskobik solucanlar, böcekler, bakteriler, mantarlar gibi çok hücreli suratlarca hasarlıyı belirleyen “nematodların” popülasyonunu, istilasını ve hasarlarını maniler.

Fümigant maddelerin en keskin özellikleri şunlardır; basitlikle gaz haline geçebilir. Alandaki tam yüzeylere nüfuz edebilir. Yiyecek maddelerinin kokularını ve özelliklerini değiştirmez. Tohumların çimlenme özelliklerini negatif etkilemez. Yıkıntı vazgeçmez. Patlayıcı ve tutuşucu özellikte değildir.


Fümigasyon Nedir?

Fümigasyon, tarımsal yiyecek ürünlerindeki hasarlı böcek, böcek ve organizmaların muhtelif gazlarla yok edilmesi harekâtıdır. Ambar, silo, antrepo, konteynır ve ambar gibi besinler ve ürünlerin depolandığı, taşındığı alanlarda uygulanan beynelmilel standardı olan bir operasyonlar zinciridir.

Sevkiyatı günler süren ürünler hava metamorfozları ve havasızlık, ısı ve nem farklılıkları gibi etkenler nedeniyle böceklenir veya hasarlılara maruz kalabilir. Böceklenme, ürünlerde tahribat ve kayıplara neden olur. Fümigasyon; hasarlı etkenler barındıran nebatsal ve hayvansal ürünleri, muhtelif materyalleri bu hasarlılardan temizleterek hem hasarlıların tahribatlarını hem de ürünşöhret özelliklerini koruma emeliyle uygulanır. Böylece ürün kayıpları ve hasarlı popülasyonlarının dağılması önlenir.

Fümigasyon; yumurta, larva, krizalit, pupa ve ergin yarıyıllarında böceklere; bakteri, mantar ve nematod gibi hasarlılara muhakkak bir ısıda, belirli ölçülerde kimyevi gaz fümigant vermek ve bu gazı muhakkak bir vakit etrafta yakalamak biçiminde uygulanır. Hasarlıların tam yarıyıllarında tesirlidir. Başka Bir Deyişle larva haldeki bir böcek ile ergin bir böceğe tesiri aynıdır.

Fümigasyon harekâtlarının uygulandığı bazı ürün ve materyaller şunlardır; her türlü nebatsal ve hayvansal besinler, ihracatı yapılan ürünler, ürünleri taşımada kullanılan tahta paletler, demir ve çelik materyaller, depolanmış besinler, tütün, pamuk, tohumlar, fideler, un, mermer, bakliyatlar, konut ve iş yerleri…

Fümigasyon harekâtlarında kullanılan bazı malzemeler ise şunlardır; çadır, kum torbaları, bakır boru ve harç, maske ve süzgeçler, vantilatör, termometre, ekip çantası, zabıt materyalleri, örtüler, hava pompası, sonda, sıcak su kabı…

Özellikleri Nelerdir?

Fümigasyon harekâtlarının özelliklerini ve bazı bilgileri şöyle sıralayabiliriz;

Bu operasyon ürüne doğrudan uygulanabilir. Standartlara uygun teknikler kullanıldığında üründe yıkıntı ve koku vazgeçmez.
Ürünlerin her alanına sirayet ederek hasarlıları tam biyolojik yarıyıllarında tesirsiz hale getirir.
Kısa vakitte kesin neticeler vererek, geniş çaplı uygulamalara da imkân sağlar. Başka Bir Deyişle çok fazla ürene kısa vakitte uygulanabilir.
İşgücü ve girdi maliyetleri diğer usullere göre daha avantajlıdır.
Fümigasyon harekâtında hasarlının cinsi, harekâtın süresi ve ürünşöhret kaliteyi ehemmiyetlidir.
Fümigant maddelerin kaliteyi fümigasyonu pozitif veya negatif doğrudan etkiler.
Harekâtın uygulandığı alanın sıcaklığı, nemi, hava sirkülasyonu ve sızdırmazlığı pozitif netice almak için beynelmilel standartlara uygun olmalıdır.
Fümigasyon harekâtları uygulanan etraftan insan ve hayvanların uzaklaştırılması gerekir.
Operasyonların uygulanacağı ürünler ve fümigant maddesine uygun fümigasyon usulü seçilmelidir. Başka Bir Deyişle her ürüne her fimügasyon uygulanamaz. Ancak değişik yapı ve cinsteki ürünlere bir arada uygulanabilir.
Fimügasyon harekâtlarında beton tabanın üzerinde ızgara olması seçim edilmelidir. Taban toprak veya tahta ise naylon ve branda gibi örtüler serilmelidir.
Bitkilere uygulanan fimügantların uygun özelliklerde olması gerekir.
Yasal olarak fimügasyon cerrahlığı eğitimi almış ziraat mühendislerinin uygulaması gerekir.

Fümigasyon Teknikleri

Fümigasyon, “vakum” ve “atmosferik” ismi verilen iki teknikle uygulanır.

Vakum fümigasyonu uygulamasında; ürünlerin bulunduğu civardaki hava belirli bir oranda boşaltılır. Daha sonra civara fümigant maddesi veya gaz verilir. Bu teknik, genellikle dikdörtgen veya silindirik biçiminde dayanıklı civarlar için kullanılır. Bu civarlarda fümigant süratle dağılır ve ürün veya materyal tarafından emilir. Bu teknikte daha az fümigant maddesi kullanılır. 2-4 saat içinde bitirilerek sonuç alınabilir. Daha çok ambalajlı ürünler, balyalı pamuk, preseli tütün gibi ürünler için uygulanan bir tekniktir.

Vakum tekniği, harekâtın yapıldığı kuruluşun sabit veya portatif oluşuna göre ikiye ufalar.

Sabit vakum tekniği; genellikle vakum uygulanırken dayanıklı çelik konstrüksiyonlu kuruluşlar seçim edilir. Kapıların dayanıklılığı ve gaz geçirmezliği ehemmiyetlidir. Bu teknikte kullanılan vakum pompası, civara muhtelif oranlarda tazyik uygular. Etrafın tazyiki, 700 cm cıva tazyikinin üzerine çıkabilir.

Portatif vakum tekniğinde ise; römork, konteynır gibi hareketli etraflara vakum uygulanması biçimindedir. Genellikle tarımsal ürünlere uygulanır.

Atmosferik fümigasyon; sıradan koşullar ve tazyik altında uygulanan tekniktir. Bu uygulamada hava boşaltılmaz. Vakum tekniğine göre daha uzun sürer. Daha pratiktir ve daha geniş alanlarda uygulanabilir. Etrafta kullanılan taşıt ve malzemeye göre “gaz geçirmez çadır altında” ve “gaz odalarında” iki değişik biçimde uygulanır.

Gaz geçirmez çadırda yapılan fümigasyonda; özel çadırlar kullanılır. Her alanda kullanılabilir. Pratiktir, rastgele bir ambardaki ürünler çadır altına alınarak fümigasyon uygulanabilir. Çadırlar birleştirilerek daha büyük alanlarda da uygulanabilir.

Gaz odalarındaki fümigatuvar fümigasyon ise; gaz geçirmez odalarda uygulanır. Bu odalar sabit veya hareketli olabilir. Fümigantın tesirli olması için ivedi ve homojen parçalaması sağlanır. Uygulama neticeyi civardaki gazı 5 dakika içinde etraftan atacak eforda aspiratörler kullanılır.

Beynelmilel Fümigasyon Standartları

İthalat ve ihracat ürünlerinde tüm dünyada geçerli olan bazı standartlar var. Hasarlıların ürünler üzerinden kentler arası veya ülkeler arası dağılmasının önüne geçmek için bu standartların uygulanması gerekiyor. Aksi halde ürünlere gümrüklerde el konularak tahrip edilebilir.

Gümrüklerde; yiyecek ürünlerinden demir çeliğe, sebze ve meyvelerden dayanıklı aletlere kadar bir hayli üründe beynelmilel standartlarda fümigasyon uygulanması aranır. Beynelmilel yiyecek ve nebat karantinası idaremeliklerine göre fümigasyon harekâtı yapılmayan ürünlerin ihracatı menedilmiştir. İhracatı yapılan her ürünşöhret fümigasyon sertifikaları gümrüklerde hakimiyet edilir ve konteynırlardan fümigant misali alınarak araştırılır. Sevk Edilen gümrükten bir biçimde ürünşöhret geçirilmesinin pek bir anlamı yok; zira karşı tarafın gümrüğünde daha sıkı teftişler yapılır. İthalat ve ihracat ürünleri için gümrüklere fümigasyon sertifikası ibra edilmezse ürünler tahrip edilir.

İnsan Sıhhatine Hasarları

Fümigasyon harekâtlarında kullanılan fümigant maddelerin insanlar için bazı hasarları vardır. Zehirli ve ölümcül tesirleri olan fümigant maddelere maruz kalanlarda şu bulgular görülebilir; baş dönmesi, baş sızısı, bulantı ve kusma, boğaz kuruluğu, solunum yetmezliği, mide sızısı, ishal, titreme, kulak çınlaması, baygınlık, bitkinlik, zekâ karmaşıklığı, düşüncelilik, konuşma eforluğu, iştah eksilmesi, flu görme…