Son Haberler

Ekolojik Yaşam Nedir?

-
Eylül 2, 2022
Ekolojik Yaşam Nedir?

Ekolojik Yaşam Nedir?

Bilim insanları dünyanın küresel abuhava başkalaşımı suratından yakın gelecekte etraf trajedileriyle karşı karşıya kalacağını öngörüyor. Çölleşme, kuraklık, su baskınlar veya fırtınalar her geçen gün gezegen üzerindeki yaşamı daha da tehdit edecek. Bu vaziyet uzun vadede doğal kaynakların bozulması ve kıtlık gibi neticelere neden olacak gibi görünüyor. Tüketim odaklı sistem de mevcut senaryoyu süratlendirmekten öteye gitmiyor. İşte bu noktada ekolojik yaşam kavramı devreye giriyor. 

Ekolojik yaşam kolayca doğaya saygı dinlediğimiz, doğal yaşamı bozmadığımız ve etrafımızı lekelemediğimiz bir yaşam şekli olarak özetlenebilir. Doğadaki tüm canlılara saygı dinleyerek, onları değiştirmeden ekosistemin bir parçası olarak yaşamaktır. Ekolojik denge doğadaki tüm canlıların kendi aralarında ve fiziksel etraflarıyla ilişkilerinin sağlıklı büyümesine imkân tanınmasıdır. Ama hakikatinde bundan daha ciddi ve tamsal bir felsefeyi içinde barındırır. Misalin beslenmeden paklik alışkanlıklarımıza, giyim kuşamdan mimariye, tatil seçeneklerinden aklımızı temizletmeye kadar geniş bir yelpazeyi içerir. Kısaca nasıl beslendiğiniz, nasıl giyindiğiniz, nasıl konutlarda oturduğunuz, tüketim alışkanlıklarınız gibi parametreler ekolojik yaşamın mevzusudur. 

Ekolojik İmal Nedir?

Ekolojik imal, ekolojik tarım veya daha öğrenilen ifadesiyle organik tarım ekolojik yaşam için ilk kural kabul edilebilir. Yetiştirilirken ve işlenirken suni gübrelerin, genetiği değiştirilmiş organizmaların GDO, yabani ot, mantar ve böcek öldürücü ilaçların kullanılmadığı ürünler organik kabul edilir. Organik ürünlerde geliştirme tertip edicileri, hormonlar, antibiyotikler, gözeticiler, renklendiriciler, katkı maddeleri ve kimyevi ambalaj malzemeleri de kullanılmaz. Ürünlerin mutfağımıza gelene kadarki tüm evrelerini Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın yetkilendirdiği hakimiyet ve sertifikasyon kuruluşları denetler. Organik ürünler nebatsal, hayvansal imal, mantar – maya imali, bal ve su ürünleri olmak üzere beşe ufalar. Başka Bir Deyişle her çeşit sebzenin, etin, tavuğun, sütün, peynirin, yumurtanın ve balın organiği olabilir. Organik ürünler en çok, üzerinde ‘iyi tarım uygulamaları’ ve ‘arılıdır’ yazan ürünlerle karıştırılır. Oysa iyi tarım uygulamalarında asgari de olsa kimyevi girdi vardır. Arılı yaftayı ise, sebzelerin Bambus arıları kullanılarak döllendiğinin ve hormonsuz olduğunun işaretidir. Ama arılı ürünler de, tarımsal ilaç kullanılmadığının garantisini vermez. 

Ekolojik Yapımda Kriterler Nelerdir?

Ürünlerin ekolojik sertifikalı olması için idaremelikteki kriterlere uyması koşuldur. Başka Bir Deyişle sanılanın aksine, uzun müddettir ekilmeyen, dedenizden kalma tarlaların ürünleri için hemen organik sertifikası alamazsınız. Organik tarım ürünleri, en az üç sene tarımsal ilaç ve kimyevi kullanılmayan tarlalarda yetiştirilir. Lüzumlu toprak incelemelerinden sonra imale geçilir. Arazinin otobana uzaklığına, sanayi atıklarının sulama suyuna karışma gidişatına, yan arazilerde ilaçlı imal yapılıp yapılmadığına bakılır. Çiftçiler, imal sırasında da, tarlasında tarımsal ilaç, kimyasal gübre, hormon veya antibiyotik kullanamaz. Ürünü işlerken veya kutularken de gözetici, parlatıcı ve renklendirici katkı maddeleri yasaktır.

Ekolojik Hayvansal İmal Nedir?

Ekolojik tarımın dağılmaz bir parçası olan hayvancılık, çiftlik hayvanlarına doğal tavırlarının tüm hallerini göstermelerine izin veren, ekolojik yemlerle beslenen, faydayı artırmak emeliyle hormon, antibiyotik gibi katkılar kullanılmayan, harcayıcılara daha sağlıklı ürünler sunan, etraf arkadaşı bir imal biçimidir. Ekolojik hayvansal yapımda stressiz ve mutlu hayvanlar kastedilir. Hayvanların nakliye ve kesim şartları, sığınak ve bakım koşulları, yemleri ve beslenme şartları tanımlanmıştır. Hayvanlara fiziksel müdahale yasaktır. Misalin organik kaliteyi olmayan tavukların gagaları, daha çok toz yem harcayıp süratli gelişmeleri için kesilebilir. Ama organik tavuklarda böyle müdahaleler yapılamaz. Ayrıca hayvanların bağlı olarak yakalanması yasaktır. Hayvanlar, kısmen kapalı olabilecek çayırlara veya sarih hava gezinti alanlarına veya sarih alanlara ulaşabilmelidir. Sığınaklarda pak ve kuru uzanma/dinlenme alanı bulunmalıdır.

Ekolojik yapımda hayvan refahı ciddi bir biçimde ele alınır ve belli kurallara göre hayvansal ürünler üretilir. Yetiştirilen hayvanlar doğal civarlarında doğal besinlerle beslenir.

Ekolojik Beslenmenin Avantajları Neler?

Natürel ki en ehemmiyetli avantajı, yiyeceklerin kimyevi ilaçlardan arınmış olmasıdır. Zira kitlesel tarım uygulamalarında, takribî 40 çeşit kimyevi ilaç kullanılır. Bu kimyeviler zehirlenmeye, hatta vefata yol açabilir. Misalin Dünya Sağlık Teşkilatı bilgilerine göre, her sene vasati 500 bin şahıs tarım ilaçlarıyla zehirleniyor ve bunlardan beş bini yaşamını yitiriyor. Başka Bir Deyişle soframızda tehlike istemiyorsak organiği seçmeliyiz. Organik imalin her düzeyinin kayıt altında yakalanması, bir başka artısıdır. Böylece ürünlerden memnun kalmazsanız, ilk üreticisine dahi erişebilirsiniz. Ürünlerin etraf arkadaşı olması da, yalnızca kendini değil, gelecek jenerasyonları düşünenleri organiğe yöneltir. Misalin organik tarımda üretici, tek tip kültür tarımı yerine, her sene başka imal yapar. Böylece toprağın gıda kıymeti de çoğalır. 

Özellikle dünyanın ekolojik balansı bozulduktan sonra, besinlerin gıda kıymetleri de değişmiştir. Bu açıdan bakıldığında ekolojik yiyecekler, doğal gıda kıymetini kapsadığı için daha besleyicidir. Bu yiyeceklerle, bedene hormon ve kimyevi maddeler girmez. Ekolojik yiyecekler, daha yüksek oranda vitamin ve antioksidan kapsar. Misalin organik yumurtada, damarlara kolesterolün yapışmasını önleyen ve karaciğeri destekleyen lesitin maddesi, öbürlerine göre beş kat daha yüksektir. Bu surattan, özellikle gebelerin, bebeklerin ve çocukların organik ürünler harcaması nasihat edilir. Organik sütte de vaziyet eştir. Araştırmalar, organik sütlerin öbürlerine göre, vasati yüzde 50 daha fazla E vitamini ve yüzde 75 daha fazla beta karoten kapsadığını, antioksidanlar bakımından öteki sütlerden daha zengin olduğunu gösterir. 

Ekolojik Ürünleri Nerede Bulabilirsiniz?

Bugün, ikisi mevsimlik, altısı aralıksız sarih olmak üzere, İstanbul’da Şişli, Beylikdüzü, Bakırköy, Kartal, Küçükçekmece ve İzmit ile Kayseri’de Talas ve Kocasinan’da kurulan toplam sekiz ekolojik pazar mevcuttur. Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği’nin liderliğinde başlayan ekolojik pazarlarda ve her geçen gün peş peşe açılan organik marketlerde yiyecekten paklik malzemesine kadar pek çok ekolojik ürün satılmaktadır. 

Ekolojik Mimari Nedir?

ekolojik mimari - Vincent Callebaut

Görsel: Belçikalı mimar Vincent Gallebaut’a ait ekolojik mimari proje

Ekolojik yaşam için ekolojik mimari de elbette olmazsa olmazlar arasındadır. Ekolojik mimaride doğal malzemeler kullanılır, az enerji harcayan ve bu enerjiyi de doğal güneş ışığı ile elde eden, bakımı kolay ve ekonomik yapılar planlanır. Konstriksiyondan boya malzemelerine kadar toksik maddeler kapsayan maddelerden sakınılır. Binalar insanın doğadene uygun, sağlıklı malzemelerle yapılır. Misalin doğal taş, ahşap ve ahşap lifi, kil, saman, hasır, keten, kenevir, saz gibi yine dönüşebilir malzemeler kullanılır. 

Ekolojik mimaride en ehemmiyetli kriterlerden biri havalandırma ve güneş ışığıdır. Bu açıdan güneş ışığından faydalanabilmek için çatılar doğu-batı doğrultusunda konumlandırılmalıdır. 

Ekolojik yapılarda pak enerji/doğal enerji kullanımı da hayatidir. Bu surattan güneş enerjisi revaçtadır. Ayrıca atıklarını ve atık sularını değerlendiren bir kavrayış mevzubahisidir. 

Ekolojik Kent Nedir?

Ekolojik yaşamda yiyip içtikleriniz kadar nerede yaşadığınız da ehemmiyetlidir. Misalin kentte bisiklet/yaya/toplu taşımacılık tasarılamalarının yapılmış olması gerekir. Ekolojik kentler yaratmak için abuhavaya ve coğrafyaya uygun ağaçlandırmaya umursanmalıdır. Ekolojik kentlerde ekolojik park ve mahalle bahçeleri tasarlanmıştır. Tüketim alışkanlıkları mevzusunda doğayla geçimli alışveriş olasıdır. Bu surattan her türlü ikinci el pazarı mevcuttur. Yine mutasyon projeleri geliştirilmiştir; kağıt, sırça, metal, plastik maddelerin organik çöplerden ayrışması ve yine kazanımı sağlanmıştır. 

Ekolojik Yaşam İçin Fertsel Olarak Neler Yapılabilir?

Ekolojik kentler ve ekolojik mimari günümüz dünyasında henüz birer ütopyaymış gibi görünse de fertsel alışkanlıklarımızı değiştirerek ekolojik yaşama bir adım daha yanaşabiliriz. Misalin erişimde olası olduğunca toplu taşımayı seçim etmek, yürümek veya bisiklete binmek, tatil tasarılarında beş yıldızlı oteller yerine doğayla iç içe olabileceğiniz ekolojik köylere yönelmek dahi ekolojik bir yaşama başlangıç olabilir. Konutunuzda çöpleri ayırmak, plastik maddelerden uzak durmak, geri dönüşüm uygulamak, poşet yerine file veya bez torbalar kullanmak da yaşamınızı dönüştürmek için iyi bir seçenektir. Yeniden ekolojik yaşam için bulaşık, çamaşır ve konut pakliğinde çamaşır suyu, deterjan veya yumuşatıcı gibi kimyevi arınıcılar yerine kül suyu, sirke, limon, karbonat gibi maddeleri kullanarak hazırlayacağınız ürünleri kullanabilirsiniz. Organik beslenerek ve lüzumunuzdan aşırısını almayıp değiş tokuşu destekleyerek ekolojik yaşam mevzusunda pratik adımlar atabilirsiniz. Şahsi ürünlerde deodorant, parfüm ve paraben kapsayan kozmetikler yerine doğa arkadaşı ürünleri seçim edebilirsiniz. En kolayından kağıt peçetelerdense kir yakalamayan bez peçeteleri seçim etmek dahi ekolojik yaşamı desteklemek için ehemmiyetli bir safhadır. Konutlarınızda minik saksılarda nane, maydanoz, yeşil soğan gibi nebatları üretme tecrübeleri de ekolojik yaşam mücadelenizi mutfağınızda lezzet olarak kazanmanızı sağlayabilir.