Son Haberler

Çam Ağacının Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

-
Eylül 7, 2022
Çam Ağacının Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Çam Ağacının Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Çamgiller familyasına ait olan çam ağacı, Pinus adını öğrenilir. Kozalaklı bir ağaç çeşididir. 115 çeşit sırça ağacı bulunur. Ülkemizde Halep Çamı, Sarıçam, Karaçam, Kızılçam ve Fıstık Çamı olmak üzere 5 çam ağacı cinsi yetişmektedir. Bunların arasından ülkemizde en çok görülen cinsi sarıçamdır. Karadeniz bölgesinde yetişir. Senenin tüm aylarında yeşilliğini kaybetmeyen bu ağaçlar genellikle tropik ve dağlık bölgelerde görülür. İğne şeklinde sert ve kalın yaprakları vardır. Bu yapraklar sayesinde kendilerine gözetirler. Yapraklar yazın dökülür ancak kışın yaprak dökmezler. Değişik etraflarda yetişerek ormanları alana getirirler. Park ve bahçelerde de yetiştirilebilirler. Çam ağaçları ekolojik denge açıdan oldukça ehemmiyetli olup etraf ve hayata verimlidirler. Vasati olarak, bir çam ağacı, 40 insanın 1 saatte ürettiği karbondioksiti, 1 saatte oksijene dönüştürebilmektedir.

Tüm çiçekli nebatlarda olduğu gibi çam ağaçları da çiçekleriyle ürerler. Aynı ağaçta hem erkek hem de dişi çiçekler bulunur. Ağaçlar 20-25 yaşına geldiğinde çiçekler oluşur. Erkek çiçekler olgunlaştıklarında keseciklerinde bulunan çiçek tozlarını havaya saçarlar. Her çiçek tozunun iki baloncuğu mevcuttur. Bu sayede tozlar uzunca bir süre yere düşmeden havada uçarlar. Uzaktan bakıldığında sanki sarı bir bulut gibi görünen bu toz yağmuruna ulus arasında kükürt yağmuru denir. Vazifesini bitiren erkek çiçeklerin bulunduğu başaklar kurur ve dökülür.

Çam ağacının kabukları A ve C vitamini açısından oldukça zengindir. Ham olarak yenilebilir. Bu ağaçta erkek ve dişi olmak üzere odunsu biçiminde kozalaklar yetişir. Erkek kozalaklar kısa müddet dallarda kalırken dişi kozalaklar ise daha uzun müddet dallarda kalır. Ayrıca dişi kozalaklar daha kocaman bir yapıya sahiptir.

Çam ağaçları; kerestecilik, kağıt hamuru yapımı, parfüm ve esans imali, çiğ reçine, terementi ve çam sakızı imalinde kullanılmaktadır.

Çam Ağacının Cinsleri Nelerdir?

Halep Çamı: Akdeniz bölgesine özgü bir çam çeşididir. Türkiye’nin yanı gizeme Fas, İtalya, İspanya ve İtalya’da yetişir. Genellikle deniz seviyesinden 200 metre yüksekliğe kadar görülebilir. Bu seviye, Güney İspanya’da 1000, Fas’ta ise 1700 metreye kadar yükselir. Boyu 15-20 metreye kadar uzar. Dolayısıyla orta büyüklükte bir ağaç olduğu söylenebilir. Kabukları kalın ve portakal kırmızısı rengindedir. Yaprakları ise sarımsı yeşildir.

Sarıçam: Ülkemizde Batı ve Doğu Karadeniz bölgeleri, Akdeniz, Doğu Anadolu’da Sarıkamış dolaylarında ve Güney Marmara bölgesinde yetişir. Ayrıca Avrupa’nın hemen her yerinde, Kafkaslar, Sibirya ve Kuzey Asya’da genel bir yayılım gösterir. Soğuk abuhava koşullarına ve rüzgara hatta kasırgalara karşı dayanıklıdır. Oldukça sağlam olan bu çam cinsi 40 metreye kadar uzar. Sarıçamın oldukça güçlü olan kökleri gövdenin sağlam bir biçimde yere tutunmasını sağlar. Bu ağaç etrafındaki tüm yiyecek maddelerini alır, bu sebeple de etrafında çok fazla nebat yetişmez. Büyümesi için bol güneşe gereksinim dinler. Kumlu ve killi topraklarda basitlikler yetiştirilebilir. Kuru topraklarda ve nemi düşük bölgelerde gelişim göstermez. Gövdesinde kırmızı veya kahverengi kabukları bulunur. Bu kabuk sivri bir demir ile oyulduğunda, bir müddet sonra içinden güzel kokulu, sarı ve yapışık bir akışkan damları alta doğru uzar. İşte bu akışkan sarıçamın reçinesidir. Reçine, yarayı kapatmak ve dış faktörlerden korunmak emeliyle salgılanır. Ayrıca, reçinenin kokusu böcekleri ve sinekleri ağaçtan uzaklaştırır. Reçinesi olan ağaçlar çok süratli bir biçimde alevlenip yanar. Dolayısıyla ideal bir yakacıktır.

Sarıçam ağacı her sene tepesinden yanlara doğru dallar verir. Görünümü uzaktan bakıldığında piramide eş. Bir müddet sonra alttaki dallar kopar yalnızca tepedeki dallar kalır. Şayet tepedeki tomurcuk koparsa ağacın gelişmesi durur. Keçiler zaman zaman fidanların tepe tomurcuklarını yediklerinden, çam ormanlarına büyük hasar verirler. Işığı çok seven sarıçamın yaprakları iğne şeklindedir. Yeni yapraklar bahar mevsiminde oluşur, 2-3 sene kalır, mevsimden bağımsız olarak zamanı gelince düşerler.

Karaçam: Uludağ’da sıklıkla görülen bu çam cinsi, 35-40 metreye kadar uzar. Bol reçinelidir, iğne yaprakları koyu yeşil ve serttir. Genellikle kıyı bölgelerinin yukarıya kesimlerinde saf veya karmaşık ormanlar kurar ve step bölgelerine kadar sokulurlar.

Kızılçam: 25 metreye kadar uzayabilen Kızılçam, Doğu Akdeniz bölgesine özgü bir çam çeşididir. Kuraklığa dayanıklıdır ve değişik toprak şartlarında da yetişebilir. Ülkemizin en çok görülen çam çeşitlerinden biridir. Genç sürgünleri kalın ve kızıl renktedir.

Fıstık Çamı: Denizden 500 metre yüksek kesimlerde yetişir. Akdeniz, Ege, Marmara denizi kıyılarında ve ormanlık bölgelerde sıkça görülür. Ülkemizin yanı gizeme İspanya, İtalya ve Girit’te yetişir. Türkiye İspanya’dan sonra en fazla fıstık çamı alanına sahip ülkedir. Yaprakları ve dalları şemsiye biçimine eş ve ağacın tepesinde bir araya gelmiştir. Gençlik yarıyılında yuvarlak, yaşlılık yarıyılında ise dağınık bir şemsiye gibi bir görünüme sahiptir. Boyları genellikle 20-25 metreye kadar uzar. Fıstık çamı, havadaki lekeliliğe ve yer altı sularındaki tuzlaşmaya karşı oldukça duyarlıdır. Rutubetli civarları hoşlanır. isminden de anlaşılacağı üzere, bu ağaçta çam fıstığı denilen, yağlı ve lezzetli tohumlar bulunur. Bu tohumlar bir araya gelerek satılmaktadır. Ayrıca pilavlara ve dolmalara da konulur.

Sahil Çamı: Sıcak bölgelerde ve denize yakın yüksek yerlerde yetişen sahil çamının rengi sarıya dönüktür. Yoğun olarak Marmara ve Karadeniz bölgelerinde yetişir. Toroslar’da ise 2000 metreden yüksek yerlerde yetişmektedir. Kozalaklarının sapsız ve büyük iğne yapraklarının daha uzun biçimde olması en ehemmiyetli özellikleridir. Genel anlamda sarıçama benze de, bu özellikleriyle sarıçamdan böler.

Akçam: Dağlık bölgelerde yetişir. Ülkemizde genellikle Doğu ve Kuzeydoğu’da görülür. Dalları düzgün ve düzdür. Bu özelliği ile uzaktan bakılınca sanki bir piramide eş. İğne yaprakları ise daha kısa ve düzdür.

Laden: Görünüş itibariyle akçama benzese de, daha kısa ve daha eğik dallara sahiptir. Kozalakları pullanmadan yere düşer. Gövdesi ise düzdür. Kozalakları alta doğru sarkar. Boyu 60 metreye kadar erişebilmektedir. Kerestesi ve reçenesi çok iyidir.

Köknar: Genel özellikleri itibariyle akçama eş. Karadeniz kıyılarında, Uludağ’da, Kazdağı’nda sıklıkla görülür. Kozalakları silindir şeklindedir ve dalın üzerinde dik durur. Kağıt üretiminde kullanılmaktadır.

Venedik Çamı: En bariz özelliliği güçlü bir çam çeşidi olmasıdır. Kocaman bir yapıya sahiptir. Tatlı yeşil yaprakları bulunur. Kışın yapraklarını dökerler. 2000 metre yüksekliğe kadar olan yerlerde görülür.

Kaliforniya Çamı: Dünyadaki azami ağaçlarından biri olan Kaliforniya çamının boyu 100 metreyi geçmektedir.

Çam Ağacının Verimleri Nelerdir?

Romatizma sızılarına, bronşite ve karaciğer iyi kazanç.
Kabukları sirke ile karıştırılıp gargara yapılırsa, diş sızısını hafifletir.
Kabukları kaynatılıp bal ile karıştırılsa, balgam sökücü tesir yaratır.
Özellikle astım hastalarına çam ağaçlarının olduğu bölgelerde bulunması önerilir.
Filizleri ve yaprakları kaynatılıp, bal ilave edilerek içilirse bedendeki kan temizlenir.
Kronik öksürüğe iyi kazanç.
Çam tomurcukları pak suda kaynatılır ve suyu içilirse, mesane ve böbrek hastalıklarından dolayı oluşan sancı hafifler.
Doğumu basitleştirdiği söylenir.
Yara iyileştirici özelliği vardır.

Çam Ağacı Nerelerde Kullanılır?

Yakacak olarak kullanılır.
Güzel kokusu ile parfüm esansında kullanılır.
Kereste sektöründe ehemmiyetli bir yere sahiptir.
Kağıt hamuru üretiminde kullanılır.
Reçine ve çam sakızı elde edilir.
Kontraplak üretiminde kullanılır.

Kozalak Nedir?

Çam ağacının dişi çiçeklerine kozalak ismi verilir. Bahar mevsiminde yeni çıkan dalların uçlarında alana kazanç. Kozalağın üstü, sanki bir kiremit gibi üst üste sıralanmış, sert pullarla kaplıdır. Her pul bir meyve yaprağıdır. Meyve yaprağının iki yanı başka nebatlarda olduğu gibi kapanmaz, sarihte kalır. Dolayısıyla çamlar ve eş nebatlar sarih tohumlular sınıfındadır. Havada uçuşan çiçek tozları bu dişi çiçeklere konunca döllenme olur. Dişi kozalağın evvelleri sıkışık olan pulları döllenme zamanında aralanır, tozlar aralarına dolar ve burada ertesi senenin baharına kadar kalır. Bahar ayında dişi çiçeği döllendirir. Kozalağın içinde tohumlar oluşur. Bir sonraki sene, kozalak kendiliğinden açılır, tohumları yere atar. Vazifesini bitiren kozalak kuruyarak düşer. Tohumlar ise rüzgar ile her yana uçuşurlar.

Çam Nasıl Yetiştirilir?

Bahçe ve parklardaki çamlar fidandan yetiştirilir. Bunun için ormanlardaki genç fidanlar dikkatli bir biçimde yerden sökülür. Burada ehemmiyetli olan nokta, fidanın köklerini yaralamamaktır. Köke hava aldırmamak için çevresindeki toprakları silkelenmelidir. Bu fidan istenilen her yere dikilebilir.

Çam ağacı tohumlarından da yetiştirilir. Bunun için olgun bir kozalak, baş alt biçimde bir toprağa dikilmeli. Bu tohum 3 ya da 4 senelik olana kadar ılık bir yerde geliştirilmeli. Fidan yeterince güçlendiğinde gerçek yerine götürülerek dikilebilir.

Her çam ağacını söküp bahçeye dikmek ne yazık ki çoğu zaman iyi netice vermez. Uygun büyüme koşulları sağlanmazsa fidanlar çürür. Özellikle Doğu Anadolu bölgesinde bazı bireyler evvel baltayla ağacın gövdesini verimler, sonra da tamamen kuruyunca ağacı yakmak üzere keserler. Hatta ulus arasında bu operasyona boğma denir. Bu uygulama çam ağaçlarını yok eden, dolayısıyla da ormanlara hasar veren bir uygulamadır.

Yılbaşında Çam Ağacı Süsleme Ananeyi

Dini merasimlerde ağaçların süslenmesi ananeyi Hristiyanlık yarıyılının evveline uzanmaktadır. Roma İmparatorluğu yarıyılında da ağaçlar ufak metal parçalarıyla süslenir, mumlar ile aydınlatılırdı. Çam ağacı süsleme ananesinin tarihinin ise 1531 yılına kadar katlandığı öğrenilmektedir.

Havva ile Adem’in öyküsünden yola çıkan Almanların ağaçları elmalar ile süslediği söylenmektedir. Bu uygulamanın zamanla büyümesi ve değişik yerlerde de uygulanması böyle bir ananenin doğmasına neden olmuştur. Özel günlerde ağaç süsleme ananeyi günümüzde de devam etmektedir. Çam ağacı süsleme ananeyi özellikle Avrupa ve Amerika’da yaşayanlar için çok ehemmiyetlidir.

Yılbaşında çam ağacı süsleme ananeyi ülkemizde de son senelerde oldukça rağbet görmektedir. Yılbaşında alınan armağanlar süslenen çam ağacının altına konmakta ve saat gece yarısına geldiğinde armağanlar açılmaktadır.