Son Haberler

Boraks Nedir, Ne İşe Yarar?

-
Eylül 5, 2022
Boraks Nedir, Ne İşe Yarar?

Boraks Nedir, Ne İşe Yarar?

Paklik denildiğinde usumuza belki de hiç gelmeyecek bir malzeme; boraks. Hâlbuki boraks tamamen natürel, etrafçı ve ekonomik olma özelliği ile harikulade bir paklik bileşenidir. Peki, boraksın öteki kullanım alanları nelerdir ve nasıl kullanılır?

Boraks, ehemmiyetli bir bor bileşenidir. Başka bir ifadeyle; borun oksi asidinin tuzuna ‘boraks’ denmektedir. Çoğunlukla sanayi çiğ maddesi olarak değerlendirilen boraksın öğrenilen öteki adları; sodyum borat, sodyum tetraborat, disodyumtetraborat olarak sıralanabilir. Boraks, köken olarak Arapça’dan dilimize geçmiştir. Parlak anlamında kullanılan ‘burak’ kelimesinden türetilmiştir. Ülkemizde Anadolu’da bazı yerlerde adı ‘tenekar’ olarak öğrenilmektedir.

Boraks toz halindeyken renksiz, kristal görünümünde, suda basitçe çözülen ve yumuşak bir yapıdadır. Natürel bir maddedir. Gliserinde de çözünür, ancak içkide çözünmez. 75 derecede erimeye başlar ve 200 derecede kaynar. Su, oksijen, bor ve sodyumun sentezinden ortaya çıkmaktadır.Yoğunluğu 1,73 gr / cm3 ‘cins. Boraks kristalleri, tuzlu göl sularının buğulaşması ve ardından kristalleşmesiyle elde edilmektedir. Daha sonra laboratuvarlarda borik asit ve susuz sodyum karbonatının tepkine girmesiyle üretilir. Boraks, sıcak suyla temas ettiğinde suyun içindeki molekülleri hidrojen peroksite çevirerek, ağartıcı bir özelliğe sahip olur.

Türkiye’deki kaynaklar dünya bor rezervlerinin hemen hemen yüzde 63’şanı içerir. Bu da sene içinde 1.72 milyon tonluk boraks minerali ve bileşikleri yapımı anlamına gelmektedir. Amerika’dan sonra en büyük bor yapımı, tüm dünya genelinde, ülkemizde yapılmaktadır. Bor minerallerinin bir kısmı kuruluşlarda işlenir ve konsantretinkal, boraks pentahidrat, susuz boraks, borik asit, sodyum perborat biçiminde yüksek boraks içeriğine sahip olan bor bileşikleri olarak sanayide kullanılır.

Boraksın Tarihteki Yolculuğuyla Alakalı Anekdotlar

Boraksın geçmişi bir hayli daha öncekidir. İlk olarak 4 bin sene evvel Babiller ’in Uzak Doğu’dan boraks ithal ettiği söyleniyor. Ayrıca o tarihlerde boraks, altın şirketçiliğinde kullanılan bir malzeme olarak oldukça popülerdi. 
İlk kere boraks Tibet’te kuru göl yataklarında keşfedildi. O yarıyıllarda boraks koyunlar aracılığıyla, boyunlarına bağlanan büyük torbalarda Himalayalar’ dan Hindistan’a kadar getirilmiştir.  
Arabistan’da milattan sonra 875 senesinde ilaç olarak kullanılmaya başlanmıştır. 
Roma’da ve Daha Önceki Yunan’da kullanılan en yaygın paklik malzemelerinden biri borakstı. 

Boraksın Muhtelif Kullanım Alanları

Paklik

Antiseptik, antibiyotik ve antifungal özellikleri olan boraks, natürel bir dezenfektan maddedir. Paklik emelli kullanıldığında birden fazla biçimde değerlendirilir. Hem koku giderme, hem derinlemesine arınma özelliği olmakla birlikte; mantar ve küf yaradılışına karşı da birebirdir. Boraks uzun senelerdir konut pakliğinde natürel bir alternatif olarak yaygın biçimde kullanılır. Güçlü bir mikrop öldürücüdür. Özellikle son senelerde kimyevi paklik ürünlerinin insan sıhhatine negatif tesirlerinden sakınmak isteyenler, natürel paklik ürünlerine yönelmeye başladı. Boraks da bu açıdan, yine seçim edilen bir ürün haline geldi.

Boraks, marketlerde satılan tesirli kimyevi arınıcılar kadar güçlü olmasıyla öğrenilmektedir. Üstelik makul seviyede kullanılırsa, insan sıhhatine hasar vermez, rastgele bir yan tesiri olmaz.

Çamaşır ve bulaşık pakliğinde, bahçe pakliğinde ve daha bir hayli alanda boraks gönül rahatlığı ile kullanılabilir.

Deterjansız Bulaşık Pakliği

Bulaşık cihazlarında kullandığımız deterjanlar ya da el deterjanları; hepsinde sindirim sistemimizi negatif etkileyecek, kronik hastalıklara fırsat verecek kadar tesirli kimyeviler mevcut. Bu gidişatta yapılacak en iyi şey, natürel bir bulaşık arınıcısı elde etmek. Borakslı tarifimizi herkes evinde basitlikle uygulayabilir. Bu tarif, natürel olduğu için, öteki deterjanlardaki gibi köpük oluşmasını beklememelisiniz.

Boraksla Bulaşık Arınıcısı: 1 su kadehi boraks, 1 su kadehi çamaşır sodası, portakal- limon ve biberiye yağını karıştırın. Bu karışımı bir litre suyun içerisinde kullanabilirsiniz. Durulamak için sirkeli su kullanmanızı öneri ederiz.

Natürel Akışkan Deterjan: Bir kadeh kaynar suyun içine, 1 kadeh zeytinyağlı sabun tozu, 1 yemek kaşığı boraks ve 1 yemek kaşığı karbonat ilave edilir. Uygun bir tencerede kısa bir müddet kaynatıldıktan sonra jelimsi bir kıvama erişmesi gereken karışım, sırça bir kaba aktarılır. Sırçada saklanması sağlık açısından daha iyidir. Bu karışımla yıkadığınız bulaşıkları, elma sirkeli su ile durulamanızı öneri ederiz.

Bulaşık Cihazına Deterjan: Cihazınızın deterjan gözüne 1 yemek kaşığı boraks, limon yağı ve limon tozu ilave edip çalıştırabilirsiniz.

Ehemmiyetli anekdot: Boraks, bulaşık aygıtında kullanıldığında yıkıntı vazgeçtiği için seçim edilmemektedir. Bu nedenle genelde elde yıkamalarda borakslı karışımlar kullanılıyor.

Deterjansız Çamaşır Pakliği

Marketlerde satılan binbir çeşit çamaşır devireme ürünü hem oldukça pahalı, hem de sıhhatimizi negatif güzergahta tehdit ediyor. Gelin çamaşırlarınızda sağlıkla fark yaratın. Elde yıkanan çamaşırlarda boraksı arap sabunu ve de limon tuzu ile karıştırıp kullanabilirsiniz. Hepsi aynı ölçüde, 1 çay kadehi miktarında olabilir. Çamaşırlarınızı bu karışımı ilave ettiğiniz suyun içerisinde yıkayabilirsiniz. Şayet boraksı çamaşır aygıtında kullanmak isterseniz, deterjan koyma yerine bir miktar boraks ilave etmeniz yeterli olacaktır.

Çamaşır aygıtınıza dört dize natürel bir deterjan hazırlamak isterseniz, tarifimiz şöyle:

Büyük bir bidona, natürel bir sabunu rendeleyin. Ardından 3 ya da 4 su kadehi boraks ve aynı ölçüde çamaşır sodası ilave edin. Bidonun kapağını kapatıp sıkıca çalkalayın. İyice karıştığından emin olana kadar, çalkalamaya devam edin. Deterjanınız, kullanıma hazır.

Deterjansız Halı Pakliği

Halılarınızın basitçe pak olmasını istiyorsanız, borakslı tarifimizi sınamalısınız. Bir kova ılık suyun içerisine 2 kaşık boraks ilave edin ve karıştırın. Halınızı bir bez ya da fırça desteğiyle iyice silin. Paklik bittikten sonra halınızı sarih havada kurumaya vazgeçin.

Deterjansız Yüzey Pakliği

Boraksı, yer ve öteki yüzeylerin pakliğinde de ekolojik ve ekonomik bir alternatif olarak değerlendirebilirsiniz. 1 su kadehi boraks ile 1 su kadehi çamaşır sodası ve beyaz sirke karıştırılır. İsteğe göre beğendiğiniz güzel kokulu natürel yağlardan da bu karışıma ilave edebilirsiniz. Yüzeylerde sünger ya da fırça desteğiyle kullanılabilir.

Bunun yanı gizeme çamaşır sodası ile karıştırılan boraksı, banyo yüzeylerinde, küvet, klozet ve lavabolar gibi sert yüzeylerde de kullanabilirsiniz. Silme işleminin ardından yüzeyleri suyla durulamalısınız. Boraks, banyo fayanslarına hasar vermez. Aksine güçlü hijyen sağlamak için iyi bir alternatiftir.

Boraksla Parlat, Pakle, Yenile!

Boraksla paklik, her şartta muhtemeldir. Nemli bir bezin üzerine boraks koyarak hemen hemen tüm paklik işlerinizi halledebilirsiniz. Alüminyum tavalar ve tencereler, porselenler, buzdolabının ve fırının içi, panjur ve pimapenler, hasır ve plastiklerin pakliğinde borakstan yararlanabilir, tehlikesiz hijyen sağlayabilirsiniz.

Böceklerle Gayrette Boraks

Boraks sadece konut pakliğinde değil, böceklerle gayrette de tesirlidir. Şayet konutunuza böcek girmesini yasaklamak istiyorsanız, yuva önlerine ya da böceklerin bulunduğu bölgelere boraks koyunuz. Boraks, böceklerin konutunuza girmesini yasaklayacaktır. Eğer, emeliniz konutunuza girmiş olan böcekleri zehirlemekse, patates ya da yumurta gibi yiyecekleri haşlayıp, azıcık boraksla karıştırınız. Daha sonra böceklerin bu yiyeceklere erişebileceği noktalara vazgeçiniz. Aynı usulü fareler için de uygulayabilirsiniz. Fareler, özellikle hamurlu yiyecekleri beğendikleri için unlu- hamurlu tip yiyeceklerin içine boraks koyarak, onlardan kurtulabilirsiniz.

Kozmetik

Boraksın kullanım alanları oldukça muhteliftir. Misalin kozmetik alanında kremlerin ya da losyonların kıvamlarını artırmak için kullanılmaktadır. Çoğunlukla piyasada bulunan kozmetik ve şahsi bakım ürünlerinde boraks bulunmaktadır. Boraks yapısı gereği iyi bir arınıcı olduğu için el sabunlarında da kullanılır. Kozmetik sektöründe, boraksın arınıcı özelliğinden de faydalanılır. Cildi ölü hücrelerden temizletmek, yağlı ciltleri rehabilitasyon etmek ve sivilce yaradılışını yasaklamak için ürünlerde borakstan yararlanılmaktadır. Bir Hayli surat arınıcıda yer alan peeling özelliği, boraks sayesinde oluşturulmaktadır.

İnşaat Sanayisi

Boraks inşaat sanayisinde kullanılır. Çimento hazırlığında borakstan faydalanılarak daha sağlam bir form elde edilmektedir.Boraks saflaştırılırken her sene büyük ölçülerde katı atık ortaya çıkmaktadır. Bunların muhafaza edilmesi ya da değerlendirilmesi oldukça efordur. Yapılan araştırmalar, boraks atıklarının kil minerali ile aynı bileşenleri kapsadığını, hafif bir puzolanik şahsiyet taşıdığını ortaya koymuştur. Böylece atık malzemenin çimento imalinde kullanılabilirliği gündeme gelmiştir. Özetle, bu mevzuda yapılan tüm araştırmalar boraks katı atıklarının öteki yapı malzemelerinde kullanıldığı gibi, harç ve beton içerisinde çimentolu bağlayıcılarla birlikte değerlendirilmesinin olası olduğunu söylüyor.

Böylece atık maddelerin etraf ve insan sıhhatini tehdit eden tesirinin eksilmesi de hedeflenmektedir.

Boraksın Kullanıldığı Öteki Alanlar

Boraks yukarıyada saydığımız alanların dışında; boyalarda, porselen minelemekte, kolada, yapıştırıcılarda, tekstil boyacılığında, basımcılıkta, kırılmaz bor silikat sırçasının imalatında ve bazı el işlerinde de kullanılır. Az ölçüde boraks nebatların gelişimi için verimliyken, çok ölçüde kullanımında nebatları öldürebilir. Bu surattan, nebat ilacı olarak da değerlendirilmektedir. Bunlara ek olarak toprak bakımında, yararsız toprak gibi meselelerle karşılaşıldığında borakstan faydalanılır.

Boraks Nereden Temin Edilir?

Boraks, marketlerde satılmıyor. Eczanelerde, aktarlarda ve ya organik ürünler satan dükkânlardan temin edilebilir.

Boraksın Hasarlı Olduğu İstikametler Var mı?

Boraksla direk temas halinde, kesinlikle cildin durulanması gerekmektedir. Boraks kullanılan kozmetik ürünlerde, boraks alerjisi olan şahıslar kaşıntı ve tende dökülme gibi meseleler yaşayabilir. İleri derecede alkali olması nedeniyle ciltte tahrişe neden olabilir.

Fazla solunması halinde, akciğerlerde tahribat vazgeçebilir. Boraks suratından akciğeri hasar gören kimselerde; kusma, ishal ve yoğun karın sızısı gibi bulgular görülmektedir.

Boraks yiyecekler yoluyla bedene alınmamalıdır. Boraks ABD’de erkeklerin sperm imalini negatif etkilediği bahanesiyle menedilmiştir. Hatta bazı araştırmalar, cinsiyet fark etmeksizin, boraksın kısırlık üzerinde tesirleri olduğunu söylüyor. Ancak yeniden de bunların sadece birer araştırma mevzusundan ibaret olduğunu söylemekte fayda var.

Özetlemek gerekirse; boraks az ölçüde kullanımlarında yaşamımızı basitleştiren, hatta pozitif tesirleri olan bir maddedir. Ancak, boraksa fazla ölçüde maruz kalmak ciddi ebatta sağlık meselelerine neden olabilir.