Son Haberler

Barit: Mineral Ailesinden Çok Amaçlı Taş

-
Eylül 1, 2022
Barit: Mineral Ailesinden Çok Amaçlı Taş

Natürel taşlar için “Her taşın altında on marifet var” tabirini kullansak yeri var. Bu taşlardan biri olan Barit taşını tanımak ister misiniz?

Barit: Mineral Ailesinden Çok Amaçlı Taş

Günlük yaşamda kullandığımız bir hayli eşyanın, malzemenin veya aparatın nelerden oluştuğunu inceleseniz karşınıza çok karışık bir tablo çıkar. Bir Haylisinin hammaddesini mineraller oluşturur. Bu mineraller de taşları alana getirir. İlaç sanayisinden sırça sanayisine; elektrik ve elektronik sektöründen seramik sektörüne kadar onlarca sanayi ve sektörün hammaddesini oluşturan bu taşlar, tabiattan insanlığın hizmetine sunulan ehemmiyetli bir madde…

Taşlar yalnızca sanayide değil seçenek tıp alanında da sıklıkla karşımıza çıkar. Her taşın sırrı vardır ve kullanan insana o sırlı dünyasından bir gizem verir. Bazı taşlar natürel hali ile insanlara hizmet ederken, kimileri de işlenerek dikkatleri üzerine sürükler.

Teknoloji büyüdükçe natürel taşlara olan alaka ve gereksinim her geçen gün çoğalıyor. Bu lüzumun ehemmiyetli bir kısmını karşılayan taşlardan biri olan Barit taşı, ticari olarak pek bedeli olmasa da gereksinim dinlenen sektörlerin başlıca mineralleri arasında yer alıyor.

Barit’in Özellikleri Nelerdir?

Barit taşı; ağırlıklı olarak transparan, beyaz, gri, sarı renklerinde bulunuyor. Mavi, yeşil ve kırmızı renklerine de tesadüfülebiliyor. Düzgün ve muhtelif ebatlardaki ince uzun kristaller biçimindedir. Barit; prizmatik, yaprak ve lif formunda da bulunabiliyor. Çöl gülüne benzeyen Selenit taşına eşliği olan bazı Baritler karanlık görünümüyle Selenit’deri parçalar. Gölgeli bir yapısı vardır. Yoğunluğu çok fazladır ve eskiticiliği düşüktür. Mukavemetli bir yapısı olması nedeniyle yüksek tazyikli civarların parçaları arasında yer alır. Ucuz bir mineraldir, imali düşük maliyetlidir. Hidrotermal damarlarda bulunan bir mineraldir. Damar, dolgu, tabakalanmış, enkaz biçimlerinde barit yatakları vardır.

Yüksek parlaklık verdiği için sırça sektöründe, beyazlatma ve çözeltiyi nedeniyle de boya sektöründe seçim edilir. Baskıyı hakimiyet etmede sondaj çalışmalarının bir parçası olurken, ısıyı emerek soğutma özelliği de ten ve kumaş sektörünün hammaddesi haline getirir. İnsanlardaki sindirim sistemine verimleri, adale sızılarını eksilttiği ve zehirli maddelerin arınılmasına takviye olduğu tespitleri nedeniyle ilaç sektöründe de kullanılan Barit’in bağımlılıktan kurtardığı, sosyal korkunun aşılmasında faal olduğu gibi bereketleri de öğreniliyor.

Barit’in, içeriğindeki Baryum elementi nedeniyle uzun vadede insan bedenine hasarlı olabileceği belirtiliyor. İnsan bedeninde 22 miligram Baryum bulunur. Bu oran çoğaldıkça toksik içeriği nedeniyle zehirleyici olabilir. Dolayısıyla Barit içerikli ilaçların fazla kullanılması yüksek tansiyon, kalp ve mide rahatsızlıkları gibi meselelere yol açabilir.

Barit, Baryum Sülfat’tan oluşur. Kristal yapısı ortorombik bir mineral olan kimyevi özellikleri şöyledir:

Kimyevi yöntemi: BaSO4

İçeriği: % 58,84 Baryum, % 13,74 Kükürt

Yoğunluk: < 4,5

Mohs Sertliği: 3

Sertlik: 3 – 3,5

Kırılma İndeksi: 1,63

Özgül Ağırlığı: 4,3 – 5

Nerelerde Kullanılır?

Kimyevi özellikleri nedeniyle ağırlıklı olarak sondaj balçığında yoğunluk artırıcı olarak katkı maddesi şeklinde kullanılan Barit’in kullanıldığı sektörler bir hayli fazla. Ancak dünyadaki Barit tüketiminin yüzde 90’ını sondaj çalışmalarında yapılıyor. Sondaj harekâtlarının dışında yüzde 7 kimyevi, yüzde 3 de dolgu malzemesi olarak kullanılıyor.

Petrol ve gaz sondajlarında baskıyı hakimiyet etmek için ve sondaj çukuru duvarlarını statiklemek için kullanılan Barit, televizyonlardan tuğlalara kadar bir hayli mahsulün imalinde hisse sahibi bir taş. Dolgu sanayisinin bırakılmazı ve kimyevi sektörünün favorisi olan Barit, sırça ve boya sanayisinde de kullanılır. Yağ emici özelliği de bir hayli mahsulde seçim nedenidir. Parlaklığını artırmak için sülfürik asit kullanılır.

Barit taşının genel olarak kullanıldığı alanları şöyle özetleyebiliriz:

Sondaj operasyonları, ilaç ve boya sektörü, yapıştırıcılar, şeker tasfiyesinde, toz kaplamalar, halı ve eşi mahsullerinin arka kaplamaları, bazı spor malzemeleri, otomotiv boyalarında, nitelikli kâğıtların imali, kaydırmaz malzemeler, eko özelliği olan mahsuller, kalıp ayırıcılar, televizyonlar, optik mahsuller, çelik sanayi, emayeler, ışınım önleyici malzemeler, yer döşemeleri, ağır tonajlı taşıtların tekerlekleri, kauçuk, porselen sektörü, metalurji sanayisi, petrol sanayisi, köpük gibi bazı dolgu malzemeleri, iz kurşunları, havai fişekler, fünyeler, patlayıcılar, röntgen sistemleri, nükleer santraller, armağanlık eşyalar…

Barit’in kullanım alanlarını genişletmek muhtemel. Yukarıyada saydığımız mahsullerine bağlı olarak bazı yan sanayi mahsullerinde de Barit kullanılır.

Sondaj operasyonlarında oldukça fazla Barit harcanır. Misalin; Amerika’da 3 km derinlikteki bir sondaj için vasati 40 ton Barit harcanır. Kuzey Denizi’ndeki vasati 2 kmlik bir derinlikte yapılacak gaz sondajı için takribî 300 ton Barit kullanılmaktadır.

Barit’in şeker tasfiyesinde kullanılması bazı tenkitleri de birliktesi getiriyor. Toz şekeri küp şeker kıvamına getirmek için kimyevi katkı maddesi olarak kullanılan Barit, çaya katıldığında çayın üzerinde biriken yağ katmanı olarak ortaya çıkar. Barit’in küp şeker üretiminde kullanılmasının bazı sağlık meselelerine yol açtığı tespitleri nedeniyle bazı ülkelerde kullanımı oldukça hudutludur.

Hangi Ülkelerde Ne Kadar Rezerv Vardır?

Barit taşı rezervinin dünya üzerinde 2 milyar ton olduğu varsayım ediliyor. Dünyada en fazla Barit rezervi 150 milyon ton ile Çin’dedir. Çin’i 60 milyon ton ile Amerika Birleşik Devletleri, 32 milyon ton ile Hindistan, 20 milyon ton ile de Türkiye ve Bulgaristan takip ediyor. Bu ülkeler dışında; Kanada, Tayland, Fas, Meksika, Peru, Fransa, Almanya, İngiltere ve İran’da da 15 milyon ton ile 200 bin ton arasında değişen ölçülerde rezerv bulunuyor. Bu ülkeler dışında kalan öteki ülkelerin toplam Barit rezervinin 160 milyon ton olduğu varsayım ediliyor.

Türkiye’deki rezervin dünyadaki rezerve oranı yüzde 3 etrafında… Türkiye’de resmi sayılara göre 20 milyon ton olan rezerv ölçüsünün 30 milyon ton etrafında olduğu öngörülüyor. Bazı kaynaklara göre rezervin 50 milyon ton olduğu belirtiliyor.

Petrol imaline bağlı olarak imali düşen veya artan Barit, Türkiye’de şu şehirlerde üretiliyor: Adana, Konya, Bayburt, Isparta, Sivas, Antalya, Giresun, Trabzon, Kütahya, Muş, Batman, Çanakkale, Kocaeli, Gümüşhane, Diyarbakır, Bitlis, Karaman, Kahramanmaraş, Eskişehir…

Türkiye’deki Barit yatakları rakamının artırılması imalin de artırılması anlamına kazanç. Barit yataklarının tespiti için yetkili mercilerin çalışmalarını artırarak sektördeki pazar hissesini genişletmesi gerekiyor. Barit imalinin artırılması ihracata ve natürel olarak ülke ekonomisine büyük katkılar sağlayacaktır.

Barit Taşının Tarihi

Yunanca ‘barys’ başka bir deyişle ‘ağır’ sözcüğünden ismini alan Barit, geçmişte fiziksel ve ruhsal meselelerin çözümünde çok kullanılmış. Aşkın en hoş haliyle yaşanmasında tesirli olduğu inancı Barit’e duygusal anlamlar da yüklüyor. İlk olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde 19. Yüzyıl’da çıkarılmaya başlanmış ve ilk olarak boya üretiminde kullanılmış. İlk kullanımı olan 1845 senesinden bu yana 172 yıldır insanların hizmetinde olan Barit taşı veya minerali, daha sonra sondaj balçıklarında kullanılmaya başlanmış. Barit, Türkiye’de 1964 senesinde kullanılmaya başladı.

Teknolojideki büyümeler her sektörde farklılıklara ve değişikliklere yol açıyor. Hangi minerallerin ne cins tesirlere yol açtığı veya hangi mahsulde ne cins faydalar sağladığı yapılan testler neticeyi farklılık talep ediyor. Natürel taşların insan yaşamına her zaman pozitif tesirleri olmuş. Fiziksel verimlerinin dışında ruhsal ve duygusal katkıları da olan natürel taşların gelecekte bir hayli alana dağılarak yaşamımıza renk katacaklarını varsayım etmek güç değil.

Taşların dünyası okyanus gibi… Taşların bu kadar verimini saydıktan sonra tabirler lügatine ufak bir katkıda bulunalım: “Her taşın altında on marifet var!”