Son Haberler

ASR (Anti Patinaj Sistemi) Nedir, Nasıl Çalışır?

-
Eylül 10, 2022
ASR (Anti Patinaj Sistemi) Nedir, Nasıl Çalışır?

ASR Anti Patinaj Sistemi Nedir, Nasıl Çalışır?

Son senelerdeki büyüyen teknolojinin ışığında otomotiv teknolojisi süratle evrim geçirmektedir. Son on sene içerisinde teknolojideki en büyük ilerlemeler ise güvenlik alanında olmuştur. Sürüş güvenliğinin çoğaldırılması için yeni teknolojiler buluş edilirken, görece daha önceki teknolojilerde daha iyi performans vermeleri için geliştirilmektedir.

Anti-patinaj sistemi veya ASR, otomobillerde, kamyonlarda ve spor arazi vasıtalarında SUV ABS fren sistemi ile birlikte çalışan bir takviyeci güvenlik sistemidir. Çekiş hakimiyet sistemi TCS olarak da adlandırılan ASR, motoru ve frenleri hakimiyet eden bir elektro-hidrolik sistem kullanarak,makûs yol şartlarında veya sürücü aniden hızlandığına vasıtanın tekerleklerinin yol tutuşunu kaybederek kaymasını maniler.

Anti Patinaj Sisteminin Tarihi

Anti-patinaj sistemi 1992 senesinden beri araba ve motosikletlerde yaygın olarak bulunmaktadır. Sistemin ilk prototipi ise 1930’ların başlarında Porsche tarafından geliştirilen ve yol tutuşunu çoğaldırmak için bir tekerleğin ötekilerinden daha süratli dönmesini sağlayan “Hudutlu kaymalı diferansiyeldir”. Bu diferansiyel sistem tamamen mekanik olup kaymakta olan tekerlekten öbürüne, görece düşük ölçüde efor transfer eder. Bu mekanik sistemden günümüzdeki çağdaş ASR’lere geçişteki ikinci prototip ise General Motor tarafından buluş edilen MaxTrac isimli birimdir. MaxTracilkel bir bilgisayar sistemi kullanarak tekerleklerdeki dönüş süratini sorgulamayı ve motor eforunu buna göre ayarlamayı kastetmiştir. ASR, ilk defa yere inen hava vasıtalarının iniş mesafesini kısaltmak için kullanılan ABS fren sistemi ile yakın ilişkilidir. ABS’yi bitirici olarak Anti-patinaj sistemi 1979 senesinde BMW tarafından kullanılmıştır. 1980’nin sonlarına doğru SaaB 9000, 1992 senesinde ise ChevroletCorvette anti-patinaj sistemini kullanmaya başlamıştır.

ASR Nasıl Çalışır?

Çağdaş araçlar, ABS fren sistemine yerleştirilen sensörlerin kullanılmasına katlanan elektronik patinaj hakimiyet sistemlerine sahiptir. Bu tekerlek sürat sensörleri, her bir tekerleğin süratini ayrı ayrı sorgulayarak içlerinden rastgele birinin tutuş eforunu kaybedip kaybetmediğini hakimiyet eder. Şayet tekerleklerden birisinin ötekilerinden daha süratli döndüğü tespit etilirse sistem bu tekerleğin süratini eksiltir.

Bazı sistemler frenleri kullanarak kaymakta olan tekerleği yavaşlatır. Bu genellikle vasıtayı yavaşlatmak ve sürücüye hakimiyeti tekerrür kazandırmak için yeterlidir. Diğer sistemler ise kayan tekerleğe motordan giden eforu eksilterek süreci bir adım ileri taşır. Sistemin işleyişi genellikle vasıtada bulunan sensörlerin kombinasyonu ile hakimiyet edilir: Tekerlek sensörleri, şanzıman türbini devir sensörü hatta diferansiyel ve vites sensörleri sisteme dahil olabilir. Sürücü ASR devreye girdiği zaman, gaz pedalının ayağının altında titremeye başladığını sezer ve genellikle motordan alışılmadık sesler dinlemeye başlar.

Anti-patinaj sistemi ABS fren sistemi ile beraber çalışır, fakat değişik bir emele hizmet etmektedir. ABS, sürücü vasıtayı durdurmak istediği zaman devreye girer, ASR ise bütün tersine araç süratlenirken çalışır. Misalin araç karlı veya ıslak bir yolda durmakta iken sürücü gaz pedalına bastığında vasıtanın lastikleri kaygan yüzeyde yeterli tutuşa sahip olmadığı için patinaj yapmaya başlar. ASR bu noktada devreye girerek tekerleklerin süratini düşürür ve lastiklerin yeterli tutuşa erişmesini sağlayarak vasıtanın hareket etmesini basitleştirir.

ASR’nin Verimleri Nelerdir?

Sürücünün vasıtanın hakimiyetini kaybetmemesi için dört tekerleğinde tutuş eforunu gözetmesi hayati ehemmiyete sahiptir. Tekerlekler süratlenme esnasında yol tutuşunu kaybederse araç kaymaya başlar, hakimiyet tekerrür sağlanamazsa kaza kaçınılmazdır. Hakimiyeti sağlamak için sürücü ya tekerleklerin tekerrür yolu yakalamasını beklemek zorundadır ya da süratini eksiltmelidir. Bu usuller muhakkak miktarda çalışsada ASR frenler ve motor üzerinde çok daha güçlü hakimiyet sağlayarak sürücü ve yolcu güvenliğini çoğaldırır. ASR:

Vasıtanın yol tutuş gücünün korunmasını sağlar.
Kaygan yollarda araç kalkarken, süratlenirken ve viraj alırken sürüş kararının korunmasına takviyeci olur.
Uyarı lambası kaygan yollara girildiğinde sürücüyü uyarır, böylece kaza tehlikesini eksiltir.
Lastiklerin ömrünü uzatır. Aktarma uzuvlarının Eforun motordan tekerleklere aktarılmasını sağlayan parçalar korunmasını sağlar.
ABS ile aynı alt yapıya sahip olduğu için otomobillere monta edilmesi son derece kolaydır.
Her hava şartında tehlikesizdir. Sistem karlı ve ıslak tabanlarda efektif bir biçimde çalışır.

asr sisteminin faydası

Yukarıdaki resimde üstteki ASR’siz vasıtanın virajda savrulduğu ASR’li vasıtanın ise virajı galibiyet ile döndüğü gösterilmiştir.

Anti-Patinaj Sisteminin Hudutlulukları ve Dezavantajları nelerdir?

Var olan her güvenlik sistemi gibi ASR’nin de sahip olduğu hudutlar ve getirdiği bir ekip güçlükler vardır.

ASR pahalı bir sistem olarak araba maliyetlerini yükseltmektedir. Bazı insanlar hala daha düşük maliyetler için ASR monta edilmemiş daha önceki modelleri seçebilmektedir.
Bakım giderleri fazladır. ABS ve ASR sensörleri rakamsız nedenden zarar göreöğrenir. Tamir fiyatları ise afallatıcı derece yüksek olabilir.
Bazı uzmanlara göre ASR kullanımı arazi taşıtları için optimal değildir. Dört çekerli taşıtların arazide kullanılması anti-patinaj sistemine hasar verebilir.

Her vasıta güvenlik sisteminde olduğu gibi ASR’nin de yararlı olabilmesi için sürücünün sürüş davranışı çok ehemmiyetlidir. Fazla süratlenme, sürüş sırasında yeterli takip mesafesini gözetmeme ve kızgın sürüş Anti-patinaj sisteminin tesirini eksiltmektedir. Misalin, makûs yol şartlarında fazla süratlenme, kaza tehlikesini, araç ASR’ye sahip olsa dahi, çoğaldırmaktadır. Unutulmamalıdır ki ASR duruş mesafesini kısaltmak için dizayn edilmemiştir. Daha ehemmiyetlisi ASR sahibi olmayan vasıtalar kaygan yollarda süratlerini düşürmek zorundadır. Aynı sürat eksilmesi ASR monta edilmiş taşıtlarda lüzumlu olmamaktadır. Başka Bir Deyişle ASR, sürücülerin makûs yol şartlarında tehlikesiz olandan daha yüksek sürat ile izlemelerine neden olabilir. Bu surattan sürücüler sürat göstergelerine daha fazla dikkat göstermelidirler. Hiçbir güvenlik tedbiri sürücü kusurundan doğan riski yasaklayamaz. Sürücüler taşıtları hangi sistemlere sahip olursa olsun tepkin zamanlarını kısaltan şeylerden sakınılmalıdır dikkat dağınıklığı, bitkinlik, içki vb..

Bozulmakta Olan veya Çalışmayan Anti-patinaj Sisteminin Bulguları

Anti-patinaj sisteminin zaman içinde görevlerini yerine getirememeye başlaması sıkça gözlemlenen bir problemdir. Semptomların süratli bir biçimde tespit edilip sürüş güvenliği için problemin en kısa zamanda çözülmesi gerekir. Özellikle sürücünün ASR’nin bozulmaya başladığını fark etmemesi ve vasıtadan beklediği tepkileri alamaması kaza riskini çoğaldıracaktır.

1- ASR güvenlik ışığının yanıyor olması

 ASR bozulmaya başladığı zaman bunun en yaygın işareti, vasıtanın ön oturumundaki ASR işaret ışığının yanmaya başlamasıdır. Bu güvenlik sisteminde acilen çözülmesi gereken çok ehemmiyetli bir problemin olduğunun göstergesidir. Kendi güvenliğiniz için netlikle göz arkasını edilmemelidir ve en kısa zamanda çözülmelidir.

2- Anti-patinaj sisteminin kapanıp açılma işlevini kaybetmesi

Bazı araba üreticileri, taşıtlarındaki anti-patinaj sisteminin sürücünün isteğine göre devre dışı vazgeçilebilmesi için bir düğme ilaveler. Bu özellikle tekerleği sıkıştığı yerden kurtarmak için süratlenme ve spin gerektiği zaman gerekli olan bir işlevdir. ASR hasar gördüğünde ve bozulmaya başladığında, sistemin manuel olarak kapatıldığında dahi çalışmaya devam ettiği gözlemlenebilir. Bunun nedeni açma-kapama düğmesindeki kolay bir bozukluk olabileceği gibi sistemin bozulmaya başlaması da olabilir.

3- Anti-patinaj sisteminin işlevlerini kaybetmeye başlaması

Şayet ASR bozulmaya başladıysa buz ve yağmur gibi makûs hava şartlarında fren yaparken otomobilin hakimiyetini sağlamanın güçleştiği fark edilir.

4- ABS’nin işlevlerini kaybetmeye başlaması

ABS fren sistemi ve Anti-patinaj sistemi aynı altyapıyı paylaştığı için ABS’deki rastgele bir arıza ASR’yi de etkileyecektir. Fren sistemi zaman içinde tesirini kaybettikçe sürücü fren pedalına her seferinde daha şiddetli basmak zorunda kaldığını fark edecektir. Fren sisteminin işlevlerini yitirmesi son derece ciddi bir problem olup göz arkasını edilmemelidir.