Son Haberler

Andezit Taşı Nedir, Nerelerde Kullanılır?

-
Eylül 8, 2022
Andezit Taşı Nedir, Nerelerde Kullanılır?

Andezit taşı, Selçuklu’lardan günümüze kadar yapı sektörünün gözde ‘yapı taşlarından’ biri. Artık dekorasyon uygulamalarının olmazsa olmazı…

Andezit Taşı Nedir, Nerelerde Kullanılır?

Yollarda, kaldırımlarda, duvarlarda ve bir hayli alanda kullanılan süsleyici taşlar her zaman dikkatimize sürüklemiştir. Hatta bu cins taşları görünce en çok kullandığımız alanlarda süsleyici taşlar görmek isteyerek hayıflanırız. Yapı sektörünün bırakılmazları arasında yer alan taşlardan biri olan Andezit taşı, ülkemizde yaygın olarak kullanılan süsleyici taşlar arasında mermerden sonra başı sürüklüyor. 

Anadolu uygarlıklarında yaygın olarak kullanılan ve günümüze kadar bir hayli alanda kullanımını gördüğümüz Andezit taşı, volkanik hareketlerle oluşmuş kor kayaç taşlarıdır. En fazla İç Anadolu Bölgesi’nde üretiliyor. Ankara ve çevresinde sık görülen Andezit’e, bu nedenle ‘Ankara taşı’ diyenler de var. Andezit taşına Çorum, Manisa, Kayseri, Isparta ve Uşak’ta da sık tesadüfülüyor.

Üretildiği bölgenin natürel özellikleri ve madenin yaşına göre renkleri de değişiklik gösteren Andezit taşları genel olarak pembe, mor, eflatun, gri ve siyahın tonlarında üretilebiliyor.

Andezit Taşının Kullanım Alanları

Andezitler daha çok kaldırımlar başta olmak üzere merdivenlerden dış duvar kaplamalarına kadar bir hayli alanda kullanılıyor. Ve kullanım alanları giderek yaygınlaşıyor.

Yaygın olarak plaka ve levha şeklide kullanılan Andezitlerin bordür uygulamalarına da sık tesadüfülüyor. Başlıca kullanımı görülen alanları şöyle sıralayabiliriz: Kaldırımlar, bordür uygulamaları, bahçe tertip etmeleri, dış cephe kaplamaları, parke uygulamaları, döşemeler, şömineler, şadırvanlar, harpuşta sarih duvar üstü uygulamaları, meyilli yüzeyler, pencere kenarları, çeşmeler, oluklar, tretuvarlar, kabirlikler, tarihi yapıların onarım uygulamaları, dış civarlarda kullanılan bank, vazo ve çöp paketleri, merdiven basamakları, refüjler…

Andezit taşlarından kabartmalar, desenler ve süsleyici uygulamalar yapılabildiği için kullanım alanları da giderek çoğalıyor. Bazen bir çeşmede desenli bir kemer yapılabilirken, tarihi bir binada Osmanlı tuğrası da işlenebiliyor. Yapı spektrumuna göre Andezit taşını işleyenlerin hayal dünyasının kapasitesiyle süsleyici özelliklerini artırmak muhtemel.

Andezitlerin Özellikleri

Andezit taşının bu kadar yaygın olarak kullanılmasının temel sebebi dayanıklılığı ve yıpranmaya karşı mukavemetidir. Kaymaz bir malzeme olduğu için inşaat ve yapı sektörünün gözdesi olan Andezit, ısı izolasyonu özelliğini de bünyesinde barındırır. Yazın serinlik veren bu taşlar, kış aylarında da ısı kaybını önleyebiliyor. Bu özelliği ile özellikle büyük yapılarda seçim edilen kaplama malzemesidir. Natürel bir taş olması nedeniyle eskimeye de dayanıklı olan Andezitler, kaydırmaz özelliği ile kaldırımlarda çok sık tesadüftüğümüz süsleyici taşlardır.

Andezit taşının teknik ve kimyevi özellikleri taşın çıkarıldığı bölge ve uygulanan harekâta göre farklılık talep ediyor. Ancak genel olarak bir Andezit taşının teknik ve kimyevi özellikleri şöyledir:

 Özgül ağırlık 2.67 gr/cm3

 Doluluk oranı %83.9

 Nem oranı %1.14

 Tazyik dayanımı 716 kilogram/cm2

 Porozite %9.51

 Eskime dayanımı 18.1 cm2/cm2

 Gözeneklilik %16.10

 Ezilme dayanımı 163 kilogram/cm3

 Darbe dayanımı 12 kilogram/cm2

 Ağırlıkça su emme vaziyeti %6.54

Andezit Taşlarının Yararları

Surat senelerdir yapı malzemesi olarak kullanılan Andezit, natürel şartlardan, yaz ve kış mevsimlerinin tesirlerinden, ısıdan ve dondan etkilenmeyen, mineral içeriği nedeniyle eskime mukavemeti oldukça yüksek bir taştır. Asitlerden etkilenmez, cilalı kullanıma pek imkân vermez, rengi değişmez, boya istemez. Dayanıklılığı ve yapım maliyetleri göz önüne alındığında öteki natürel taşlardan daha düşük maliyetle üretilebilir. Başka Bir Deyişle tam natürel taşlardan daha ucuzdur diyebiliriz. Projeye göre işlenebilir, pürüzlüğü işlenerek değişik süsleyici özellikler de kazandırılabilir. Kumlamalı, kabartmalı, mucartalı, mat ve kalibre silimli olarak kullanılabilirken, her türlü motif, fotoğraf, figür işlenebilir, yazılar yazılabilir.

Andezit Taşı Türleri

Andezit taşını daha çok kullanılır kılan bu özelliklerin yanında çeşitlerine göre de kullanım alanları değişkenlik gösterir. Andezit taşları, plak taş, bordür, küp taş, oluk cinsleriyle bir hayli alanda kullanılıyor.

Andezit plak taş, kaplama uygulamalarında çok seçim edilen bir cins. Genellikle duvar kaplamalarında tesadüftüğümüz plak taş, yollarda döşeme taşı olabilirken, kaldırımlarda da kullanılıyor. Gri ve gül pembe renklerinde üretilen Andezit plak taşları, uygulanacağı alanlara göre muhtelif operasyonlardan geçirilerek alana uygun süsleyiciler olarak yerlerini alıyor.

Andezit bordür taşları da pahlı ve profilli olarak sektörde çeşitlendirilebiliyor. Andezit bordürler, çok uzun senelerde deforme olmadan kullanılabiliyor. Bu nedenle bir hayli belediye kaldırımların kenarlarında Andezit bordürleri seçim ediyor. Suni beton bordürlerin 5-10 sene içinde özelliğini kaybederek böldüğü tespit edilince Andezit bordür kullanılması kaçınılmaz oldu. Belediyelerin bırakılmazları arasına giren Andezit bordürler, kaldırım veya yolların yapısına uygun biçimlerde üretilebiliyor. Etraf tertip etmeler, park ve bahçelerde de bu cins bordürler göze çarpıyor.

Andezit küp taşı ise, parke taşı olarak veya kaldırım uygulamalarında seçim edilirken, Andezit yağmur olukları da genellikle yol veya kaldırımlarda bordür taşları ile beraber kullanılır. Yol kenarlarında veya kaldırımlarda biriken suları kanalizasyon sistemlerine aktarılmasında kullanılan Andezit oluk taşlarıyla park ve bahçelerde de oldukça süsleyici bir görünüm elde etmek muhtemel. Ayrıca bahçe içi yollarda kullanılan limonluk bordür taşları da Andezit cinslerine bir misaldir. Andezit taşları; çatı ve duvar hapuştaları, küpeşte uygulamalarında da ‘baba’ ve ‘şapka’ deyim edilen biçimlerde de karşımıza çıkabiliyor.

Andezit Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Ankara başta olmak İç Anadolu Bölgesi’ndeki bazı şehirlerde üretilen Andezit taşı, üretildiği bölgeye göre nitelik açısından değişiklik gösterebiliyor. En nitelikli Andezit taşlarının Ankara ve ilçelerindeki taş ocakları ve madenlerden çıkarıldığı bazı üniversitelerin araştırmalarında tespit edildi. Andezitler üretilirken de kullanılan cihazlarda uygulanan harekâtlar nedeniyle bazı dezenformasyonlar yaşanabiliyor. Andezit seçmek isteyenlerin özellikle yapım sırasında oluşan disk izlerini hakimiyet etmeleri gerekiyor. Taş yüzeylerindeki boşlukların da Andezit taşının niteliğine negatif bir tesiri var. Nitelik göz önüne alındığında gönye miktarları ön tasarıya çıkıyor. Gönye miktarları +- 2 mm olan Andezit taşı ideal olarak kabul ediliyor. Taşın kesim operasyonları da kullanım için oldukça ehemmiyetli. Bilgisayarla kesim cihazlarında kesilen Andezitlerde kesim kusurları yok denecek kadar azdır veya hiç yoktur. Yukarıyada saydığımız kimyevi özellikleri de standart bir Andezit taşı için göz önünde bulundurulması gereken ehemmiyetli ayrıntılar arasında yer alıyor.

Tarihten Günümüze Andezit Taşı

Anadolu uygarlıklarından Cumhuriyetin kurulduğu ilk senelere kadar natürel taş olarak keşfedilen Andezit taşının günümüze kadar büyüyerek ve çeşitlenerek devam eden bir macerayı var. Selçuklu’dan Osmanlı’ya kadar uzanan derin bir tarihe sahip Andezit taşı, bir hayli tarihi binada ehemmiyetli hadiselere şahitlik etmiş. Köprülerde, kervansaraylarda, camilerde, kümbetler, şifahane, medreseler ve daha sayılabilecek bir hayli tarihi yapıda bu taşlara tesadüfülebiliyor. Ankara Kalesi başta olmak üzere Sümerbank, Etraf ve Orman Bakanlığı, Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi, Merkez Bankası binaları gibi Cumhuriyet tarihine mülk olmuş binalarda Andezit taşları kullanılmış. Günümüzde de bir hayli devlet binasında, tarihi eser onarımlarında Andezit taşları kullanılıyor.

Ankara Kalesi, Andezit taşının diğer adı ile Ankara taşının özdeşleştiği tarihi mekanlarından biri.

Ankara Kalesi, Andezit taşının öteki ismi ile Ankara taşının aynılaştığı tarihi mekanlarından biri.

1997 senesinde başlayan Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı binalarının yine yapılandırılması projesinde bugüne kadarki en fazla Andezit taşı kullanılmıştır. Üç sene süren projede 120 bin metrekare etrafında Andezit kullanıldı. Üniversitelerde ve otellerde de mimar ve mühendislerin gözdesi olan Andezitlerin kullanım alanları her geçen gün çoğalıyor. Teknolojinin de tesiri ile bina içlerine kadar kullanım alanı genişleyen Andezit taşlarının önümüzdeki senelerde donakaltıcı gelişimine şahitlik edeceğimizi varsayım etmek hiç de güç olmasa gerek…